Gýda ile ilgili bir þeyler anlatmak istiyorum, biraz hikaye tarzý olacak:

5 yaþýmdayken babam Libya'ya çalýþmaya gitmiþti. O dönem annemle beraber Ýzmir'de köyde kalmýþtýk bir süre. Babannem ailenin geçmiþinden bahsetmiþti birilerine. Ben de dinlemiþtim.

Bizim sülalenin lakabý "Mollalar" mýþ. Ancak arkamýzdan "Deliler" deniyormuþ. Sizin anlayacaðýnýz yüzümüze Molla, arkamýzdan Deli denirmiþ. Sebebi ise bizim büyük dedelerimizmiþ. Mollaymýþlar. Kafkaslardan 1840 larda gelen iki dedemiz köyün bulunduðu yere, yanlarýnda 3000 kadar hayvan ve zenginlikle gelip yerleþmiþler. Bir süre sonra zeytinliklerin hep yamaçlarda olmasýna bir anlam veremeyip ovadaki düzlüklere zeytin dikmeye baþlamýþlar. Ýþte o zaman o çevredeki köylüler arasýnda asýl lakabýmýz olan "Deliler" ile anýlmaya baþlamýþýz. Çünkü köylüler o zamana kadar ovaya zeytin aðacý dikmemiþler. Ovada zeytin aðacý olmaz, yetiþmez anlayýþý hakimmiþ. Köylü kafasý iþte, kalýpsal, katý, deðiþmez düþünce tarzý.

2012 sonrasýnda iklimsel soðuma teorisini öðrenip araþtýrdýðýmda köylülerin neden böyle saçma bir kalýp içinde olduklarýný anladýðýmý düþünüyorum. Þöyle ki:

Zeytin aðacý -7 derece altýnda 10-12 saat kalýrsa tamamen ölebiliyor. Kýsa süreli daha düþük sýcaklýklarda yine ciddi zararlar görülüyor. Bir zeytin aðacý en az 20 yýlda verimli hale gelebilirken bir gecede bütün emekler uçup gidebiliyor.

O zamanlarda iklim çok sertmiþ. Babamýn çocukluðunda bile bir metre kar olan zamanlar çok olurmuþ. Ancak uzun süren -7 derece ve altýnda sýcaklýklar olmuyormuþ demek.

Bilgi: Soðuk hava su gibi hareket eder. Yamaçlarda durmaz, çukur bölgelere, düzlüklere doðru yol alýr. Özellikle çevresine göre çukurda kalan yerlerde birikerek yoðun don zararlarýna sebep olur.

Bizim köyümüz ovanýn iki yamacýna kurulan on kadar köyden birisidir. Ova ise bir tarafý Nif Daðý, diðer tarafý Mahmut Daðý ve diðer küçük tepelerden oluþan bir düzlüktür. Aynen bir çanak gibi. Bu çanak güneyinden nispeten dar bir boðazla Torbalý'ya baðlanýr. Sizin anlayacaðýnýz bu ovada 16. ve 17. yy da yaþanan mini buzul çaðýnda zeytin yetiþtirmek imkansýzmýþ. (Hatta ova içinde, düzlüklerde eski köy kalýntýlarý var. Ýnsanlar oralardan kaçýp yamaçlarda yaþamaya baþlamýþ.) Ýþte soðuk yüzünden zeytin yetiþtirmek imkansýzken "ovada zeytin yetiþmez" olgusu yerleþmiþ beyinlere. Nesilden nesile bu yaþantýya dayalý yargý aktarýlmýþ ve kimse sorgulamamýþ. Ta ki bizim büyük dedeler ovaya zeytin aðaçlarýný dikene kadar. Onlarýn bunu yapmalarýndaki temel sebep ise dýþarýdan gelip yerleþmeleri ve oradaki atadan kalma anlayýþa aldýrýþ etmemeleri. Sonuçta iki yüzyýl öncesine göre daha sýcak olan iklim nedeniyle aðaçlar büyümüþ, zeytin vermiþ. Bugün ovanýn yarýdan fazlasý zeytin aðacýyla dolu.

Son 30 yýl içinde ise Akhisar'da(Manisa) müthiþ bir zeytin aðacý varlýðý oluþmuþ durumda. Dümdüz olan ovasýnda milyonlarca zeytin aðacý var artýk. Ýklimde meydana gelen ýsýnma sonucu zeytinci bir bölge artýk. Ancak 2030-2050 arasýnda beklenen bu yeni mini buzul çaðý baþta bizim ova olmak üzere Akhisar' ýn düzlüklerinde ya da Kula tarafýnda dikilmiþ olan milyonlarca zeytin aðacýnýn sonu olabilir.

Sizce bundan zeytincilik ve zeytin yaðý piyasasý nasýl etkilenir?

Ýþte size gýda güvenliði ile ilgili bir problem. Bu probleme kim çözüm bulabilir?

Saygýlar...