Sanat Mozaik

[Terraluna]

Rus oyun ve kisa oyku yazari Anton Pavlovic Cehov’un Marti (Chayka - The Seagull - Il Gabbiano) oyunu ilk kez 17 Ekim 1896’da Petersburg, Alexandrinsky Theatre’da sahnelendi.



"Insanlar aslanlar, kartallar ve keklikler, boynuzlu geyikler, kazlar, orumcekler, derin sularin suskun baliklari, denizyildizlari ve gozle gorulmesi olanaksiz varliklar; kisaca tum canlilar, tum canlilar, tum canlilar, yasamlarinin kederli cemberini tamamlayip sonduler. Artik binlerce yuzyildir yeryuzu tek bir canli varlik tasimiyor uzerinde ve bu zavalli ay bosu bosuna yakiyor fenerini. Cayirlarda cigrisarak uyanan turna kuslari yok artik ve ihlamur korularinda mayis boceklerinin viziltilari isitilmiyor. Soguk, soguk, soguk. Bosluk, bosluk, bosluk. Dehset, dehset, dehset."



"Gli uomini, i leoni, le aquile e le pernici, i cervi con le corna, le oche, i ragni, i silenziosi pesci abitatori delle acque, le stelle marine e quelle invisibili a occhio nudo, in una parola tutte le vite, tutte le vite, tutte le vite, compiuto il triste giro si spensero. Da mille secoli ormai la terra non porta su di sé nemmeno una creatura, e questa povera luna invano accende il proprio lume. Sul prato non si svegliano più con un grido le gru, non si sentono più i maggiolini nei boschetti di tigli. Fa freddo, freddo, freddo. C’è vuoto, vuoto, vuoto. Paura, paura, paura."

[Terraluna]

Amerikali roman ve senaryo yazari Nathanael West'in dogum yildonumu (17 Ekim 1903)

"Ana rahmine donus, harika bir kacisti. Dinden, sanattan, Guney Denizi Adalarindan daha iyi bir yontemdi. Hem kuytu, hem sicakti, beslenme de otomatikti. Tabi bu konaklamanin anilari herkesin sinirlerine ve kanina islememistir. Karanliktir evet ama sicak ve zengin bir karanliktir. Olum yoktur. Tabi herkes dokuz ayin konaklamasi bitince, umutsuzca cikarilir oradan."



"What a perfect escape the return to the womb was. Better by far than Religion or Art or the South Sea Islands. It was so snug and warm there, and the feeding was automatic. Everything perfect in that hotel. No wonder the memory of those accommodations lingered in the blood and nerves of everyone. It was dark, yes, but what a warm, rich darkness. The grave wasn’t in it. No wonder one fought so desperately against being evicted when the nine months’ lease was up."


"Insanda duzene koru korune bir baglilik goze carpar. Anahtarlar bir cepte, bozukluklar oburunde. Mandolinler Do Re Mi diye akort edilir. Fiziksel dunyada ise bir duzensizlik, bir ele gecirilmezlik goze carpar. Doga'ya karsi insan... yuzyillardir suregelen bir savas. Anahtarlar bozukluklara karismaya can atarlar. Mandolinler akortsuz calmak isterler. Her duzende yikimin mikrobu gizlidir. Duzenin sonu nasil olsa gelecektir; yine de bu ugurda savasmaya deger."



“Man has a tropism for order. Keys in one pocket, change in the other. Mandolins are tuned G D A E. The physical world has a tropism for disorder, entropy. Man against Nature...the battle of the centuries. Keys yearn to mix with change. Mandolins strive to get out of tune. Every order has within it the germ of destruction. All order is doomed, yet the battle is worth wile.”

[Terraluna]

Guglielmo Marconi’nin sirketi 17 Ekim 1907 tarihinde Clifden (Irlanda) ve Glace Bay (Kanada) arasinda duzenli okyanus otesi radyo-telgraf hizmeti vermeye basladi.

[Terraluna]

20. yuzyil Amerikan tiyatrosunda oyun, deneme ve drama yazari, elestirmen Arthur (Asher) Miller’in dogum yildonumu (17 Ekim 1915)

“Okulda alti yedi yil gecirdim; tek, icimde bir heves uyansin diye. Acentelerde katiplik, seyyar saticilik, nasil olursa olsun bir is bence iyi idi. Oysa oyle yasamak, yasamak degilmis. Sicak yaz sabahlari yer alti trenlerine tikilmak, omrun oldugu kadar senet kaydetmek, telefona cevap vermek ya da alip satmak. Acik havaya cikip gomlegini atarak oturmak dururken yilin elli haftasini, iki haftalik tatil ugruna, iskence ile gecirmek. Yanindaki arkadaslarinin bir ustune gecmekten baska bir sey dusunmemek: Iste, gelecegini guvence altina almak boyle yapmakla oluyor.” Saticinin Olumu (1949 yili Pulitzer Drama Odulu ve En Iyi Oyun Tony Odulu)



“Well, I spent six or seven years after high school trying to work myself up. Shipping clerk, salesman, business of one kind or another. And it's a measly manner of existence. To get on that subway on the hot mornings in summer. To devote your whole life to keeping stock, or making phone calls, or selling or buying. To suffer fifty weeks of the year for the sake of a two-week vacation, when all you really desire is to be outdoors, with your shirt off. And always to have to get ahead of the next fella. And still — that's how you build a future.” (1949 Pulitzer Prize for Drama and Tony Award for Best Play)

[Terraluna]

The Great American Love Goddess ve Gilda lakapli Amerikali aktris ve dans sanatcisi (Margarita Carmen Cansino) Rita Hayworth’in dogum yildonumu (17 Ekim 1918)



“Tanidigim her erkek Gilda'ya asik oldu ve benimle uyandi.”

[Terraluna]

Ispanyol roman yazari, gazeteci ve editor Miguel Delibes Setién'in dogum yildonumu (17 Ekim 1920)

"Avci...Ben yazan bir avciyim; avci ve balıkci gezilerim boyunca derin Kastilya'nin temel unsurlari ile temas kurdum. Sonra o Kastilyalilar gibi konusmayi ogrendim. Ve butun kitaplarimda, iceriye sicrayan hirsizlardan tartismali oyların Bay Gaius'a kadar karakterleri var ... Bu beylerle temasa gectigimi ogrendigim insanlarin diliyle ve insanlarla olan iletisimimin oraya gittigini soyleyebiliriz.Farkli seye."



"Soy un cazador que escribe; es decir, tomé contacto con los elementos fundamentales de la Castilla profunda mediante mis excursiones de cazador y pescador. Entonces aprendí a hablar como aquellos castellanos. Y todos mis libros tienen adentro a esos personajes, desde el ratero de Las ratas hasta el señor Cayo de El disputado voto... Podemos decir que mi comunicación con el pueblo y mi idioma del pueblo lo aprendí en contacto con estos señores yendo yo allí a una cosa distinta."



"Edebiyat ... Otantik bir ozveri olmustur. Icinde sinemada ya da kafede ya da oyunda mukemmel bulmadigim siginagi buldum; ikisinin iliskisi, bir kisi ve bir kitap arasinda mukemmel bir sekilde kurulmustu. Yazma istegim iki kisiyle iletisim kurmaya calismak, kalemi digerleriyle iletisimin bir unsuru olarak kullanmakti. Yazma digeriyle iletisim kuruyor."



"Literatura... Ha sido una auténtica dedicación. He encontrado en ella el refugio que no encontraba tan perfecto en el cine o en el café o en el juego; la relación de dos se establecía perfectamente entre una persona y un libro. Mi afán al escribir era intentar comunicar a dos personas, emplear la pluma como elemento de comunicación con otros. Escribir es comunicarse con otro."



"Sadakat ... Bir gazeteye, bir kiz arkadasa, bazi arkadaslara, iyi hissettigim her seye sadik kaldim. Gazetecilik tutkum, avlanmaya inancliydim ... Cocukken yaptigim sey, daha fazla mukemmellik ile, daha fazla hassasiyetle, daha kotu bir tavirla daha fazlasini yaptim. Ben hep aynisini yaptim."



"Fidelidad... He sido fiel a un periódico, a una novia, a unos amigos, a todo con lo que me he sentido bien. He sido fiel a mi pasión periodística, a la caza... Lo mismo que hacía de chico lo he hecho de mayor, con mayor perfeccionamiento, con mayor sensibilidad, con mayor mala leche. Siempre he hecho lo mismo."

[Terraluna]

Amerikali sair, yazar ve gazeteci John Silas ‘Jack’ Reed’in olum yildonumu (17 Ekim 1920)

“Binlerce kilometre uzayan cephe boyunca Rus ordusundaki milyonlarca asker deniz gibi dalgalaniyor baskente heyet ustune heyet gonderiyor ‘Baris !Baris!’ diye bagiriyordu.

Bir asker konusuyor .’Yoldaslar!’diye bagiriyor. Gergin yuzunde ve halsiz hareketlerinde korkunc bir acilik var. ‘Yukaridakiler bize durmadan biraz daha fedakarlik ..biraz daha deyip duruyor.’

Almanya ile savastayiz ,Almanlari cagirip bizim genel kurmayda calistirmuyor muyuz? Ote yanda kapitalistlerle de savastayiz ama onlari hukumetimize cagiriyoruz ..

Asker der ki "Ne icin savastigimizi bize gosterin Istanbul'u almak icin mi ? Yoksa ozgur Rusya'yi kurmak icin mi ?”



“Along a thousand miles of front the millions of men in Russia’s armies stirred like the sea rising, pouring into the capital their hundreds upon hundreds of delegations, crying ‘Peace! Peace!’

A soldier was speaking: ‘Comrades,’ he cried, and there was real anguish in his drawn face and despairing gestures. ‘The people at the top are always calling upon us to sacrifice more, sacrifice more, while those who have everything are left unmolested.’

‘We are at war with Germany. Would we invite German generals to serve on our Staff? Well we’re at war with the capitalists too, and yet we invite them into our Government.’

The soldier says, ‘Show me what I am fighting for. Is it Constantinople, or is it free Russia?’ “




“Gorunuste, her sey durgundu. Yuz binlerce insan ihtiyatla evlerine donuyor, erkenden kalkip islerine gidiyorlardi. Petrograd’da tramvaylar isliyor, magaza ve lokantalar kapilarini aciyor, tiyatrolar oyunlar duzenliyor ve bir resim sergisi son hazirliklarini yapiyordu… Savasin bile kesip atamadigi alisilmis karisikligin icinde yasam akip gidiyordu. En kotu felaketler karsisinda bile yemesini, giyinmesini ve eglenmesini surduren sosyal organizmanin canliligindan daha sasirtici bir sey yoktur…”



“Superficially all was quiet; hundreds of thousands of people retired at a prudent hour, got up early, and went to work. In Petrograd the street-cars were running, the stores and restaurants open, theatres going, an exhibition of paintings advertised… All the complex routine of common life—humdrum even in war-time—proceeded as usual. Nothing is so astounding as the vitality of the social organism—how it persists, feeding itself, clothing itself, amusing itself, in the face of the worst calamities…”

[Terraluna]

4 Akademi Odul adayligi bulunan Amerikali aktor Edward Montgomery ‘Monty’ Clift’in dogum yildonumu (17 Ekim 1920)