Sanat Mozaik

[Terraluna]

Rus muhalif Petrahevski Cevresi (The Petrashevsky Circle) 22 Aralik 1849’da idamdan kurtuldular.

(22 Aralik sabahinda meydana goturulen mahkumlar, bu grubun entelektuel Rus uyeleriydi. Arabalardan inen mahkumlar meydanda cakili kaziklarla karsilasti. Asker, haklarinda verilen olum kararini okudu yuksek sesle. Idam edilecekler arasinda Fyodor Mihaylovic Dostoyevski de vardi. Eserleriyle dunya edebiyatinda kendisinden sonra gelen hemen butun yazarlari derinden etkileyen unlu Rus yazari Dostoyevski.Davullar calindi. Ve ates emri beklerlerken birden bir asker af kararini okudu. Aslinda mahkeme 8 yil hapis karari vermis, Car bunu 4 yila indirmisti.Idam sahnesi ise onlari korkutmak icin duzenlenmisti.)

[Terraluna]

En buyuk Italyan bestecilerden Giacomo (Antonio Domenico Michele Secondo Maria) Puccini’nin dogum yildonumu (22 Aralik 1858)



https://www.youtube.com/watch?v=Uau48wh5CeI

[Terraluna]

3 Pulitzer Odullu Amerikali sair Edwin Arlington Robinson’in dogum yildonumu (22 Aralik 1869)



Bulamam yolumu: hic yildiz yok
Busbutun ortunmus goklerde;
Ve yok havada fisiltisi
Yasayan bir sesin, fakat uzakta
Yitik, sahane muzigin olcu cizgisi gibi sadece
Duyarim onu, calinirdi alimli
Ve melek parmaklar ordugunde, ve fark etmeden,
Gullerin olmadigi celenklerdeki olu yapraklari.

Hayir, ne bir pirilti var ne de bir tini,
Karsilayan biri icin, korktugunda karsilayan,
Gecenin kara ve muthis kesmekesligini;
Cunku butun bunun icinden – ustunden, otesinden –
Bilirim yillarin uzaga gonderilmis haberini,
Hissederim isigin gelen gorkemini

[Terraluna]

Ispanyol post-romantik, siir ve kisa oyku yazari Gustavo Adolfo Bécquer’in olum yildonumu (22 Aralik 1870)

Havadir ic cekisleri, havaya karisir.
Sudur gozyaslari, denize karisir.
Soyle, kadinim, ask unutuldugunda
Bilir misin, nereye karisir?



Sighs are air and go to the air.
Tears are water and go to the sea.
Tell me, woman: when love is forgotten,
Do you know where it goes?



Siir ne ki?- diyorsun, mavi
gozlerini gozlerime mihlarken.
Siir ne mi? Soracak miydin sen de?
Siir... Sensin Ya!.



What is Poetry?' You ask as you nail
Your blue pupil on mine.
And is it you who ask it to me?
Poetry... is you!

[Terraluna]

Italyan futurist yazar ve sair Filippo Tommaso Marinetti’nin dogum yildonumu (22 Aralik 1876)

"Savas guzeldir, cunku gaz maskeleri, korkutucu megafonlar, alev makineleri ve tanklar araciligiyla insanin, boyunduruk altina alinan makine uzerindeki egemenligine gerekce kazandirir. Savas guzeldir, cunku insan bedeninin o duslenen konumunu, metallestirilmesi konumunu kutsayarak gercege donusturur. Savas guzeldir, cunku cicekler acan bir cayiri mitralyozlerin atesten orkideleriyle zenginlestirir. Savas guzeldir, cunku tufek atesini, top atislarini, atesin kesildigi anlari, parfum ve curume kokularini tek bir senfoni halinde birlestirir. Savas guzeldir, cunku buyuk tanklarinki, geometrik ucak filolarininki, yanan koylerden yukselen duman helezonlarininki gibi yeni mimari bicimler ve daha pek cok seyler yaratir... Ey futurizm sairleri, yazarlari ve sanatcilari... Bir savas estetigine iliskin bu temel ilkeleri animsayin; animsayin ki, yeni bir siir ve yeni plastik sanatlar ugruna harcadiginiz cabalar yine sizin isiginizla aydinlansin!"



"La guerra è bella, perché, grazie alla maschere antigas, ai terrificanti megafoni, ai lanciafiamme e ai piccoli carri armati, fonda il dominio dell’uomo sulla macchina soggiogata. La guerra è bella perché inaugura la sognata metallizzazione del corpo umano. La guerra è bella, perché arricchisce un prato in fiore delle fiammanti orchidee delle mitragliatrici. La guerra è bella perché riunisce in una sinfonia il fuoco di fucili, le cannonate, le pause tra gli spari, i profumi e gli odori della decomposizione. La guerra è bella, perché crea nuove architetture, come i grandi carri armati, le geometriche squadriglie aeree, le spirali di fumo che si elevano da villaggi bruciati e produce molto altro ancora… Poeti e artisti del futurismo, ricordatevi di questi principi di un’estetica della guerra, affinché la vostra lotta per una nuova poesia e una nuova plastica… venga illuminata da essi!"

[Terraluna]

Thomas Edison, kesfettigi fonografiyi ilk kez 22 Aralik 1877’de Scientific American Dergisine acikladi.

(Scientific American'in sahibi Alfred Beach'e gosterdi ve dergide hemen bir makale yazildi ve bu Edison’in cok hosuna gitti.)





http://www.rarenewspapers.com/view/619449

[Terraluna]

George Eliot takma ismini kullanan Victoria doneminin en unlu Ingiliz yazarlarindan Mary Ann Evans Cross’in olum yil donumu (22 Aralik 1880)

“Hayat, hatiralar olmadan bile buyume ve curumeye bagimli bir hatta ilerler ama kesif hafiza, insani suclanmayi hak eden mazisine iter. Acik yara misali yanan bir hafizayla, insanin mazisi olu bir tarihten ibaret degildir, yasanan zamana denk ama o zamanin sartlarina uymayan bir hazirliktir; pisman olunarak hayattan silkelenip atilmis bir hata degil, benligin hak edilmis bir utancin urpertilerini, keskin tatlarini ve karincalanmalarini titreserek tasimaya devam eden bir parcasidir.”



“Even without memory, the life is bound into one by a zone of dependence in growth and decay; but intense memory forces a man to own his blameworthy past. With memory set smarting like a reopened wound, a man's past is not simply a dead history, an outworn preparation of the present: it is not a repented error shaken loose from the life: it is a still quivering part of himself, bringing shudders and bitter flavors and the tinglings of a merited shame.”



"Hepimiz dunyayi ust benliklerimizi besleyecek bir meme olarak gormemize neden olan ahlaki bir aptallikla dogariz."



"We are all of us born in moral stupidity, taking the world as an udder to feed our supreme selves."�

[Terraluna]

Fransiz besteci Claude Debussy'nin orkestra icin yazdigi senfonik siiri Bir Tabiat Ilahinin Ogleden Sonrasi (Prélude à l'apres-midi d'un faune - Il Preludio al Pomeriggio di un Fauno - Prelude to the Afternoon of a Faun), ilk kez 22 Aralik 1894'de Paris'teki Ulusal Muzik Dernegi Orkestrasi tarafindan icra edildi.