Sanat Mozaik

[Terraluna]

1984 yilinda Nobel Edebiyat Odulunu kazanan Cekoslovakyali yazar, sair ve gazeteci Jaroslav Seifert’in dogum yildonumu (23 Eylul 1901)

O guzel gunler
hani kent bir zara, bir yelpazeye, bir kus turkusune
ya da deniz kiyisindaki bir tarak kabuguna benzer
-elveda, elveda guzel kizlar
bugun tanismistik
bir daha gorusmeyecegiz hic.

O guzel Pazar gunleri
hani kent bir topa, bir iskambil kagidina, bir okarinaya
ya da sallanip duran bir cana benzer
-gunesli caddelerde
opusurdu golgeleri gelip gecenlerin
ve birbirlerini tanimadan gecip giderdi insanlar.

O guzel aksam saatleri
hani kent bir gule, bir satranc tahtasina, bir kemana
ya da aglayan bir kiza benzer
-domino oynamistik
kara noktali taslarla, bardaki o zayif kizlarla
dizlerine bakarak
jartiyerlerinin ipek birer tac gibi susledigi
iki kuru kafayi andiran bir deri bir kemik dizlerine
umarsiz kralliginda askin.



Those beautiful days
when the city resembles a die, a fan and a bird song
or a scallop shell on the seashore
– goodbye, goodbye, pretty girls,
we met today
and will never meet again.

The beautiful Sundays
when the city resembles a football, a card and an ocarina
or a swinging bell
– in the sunny street
the shadows of passers-by were kissing
and people walked away, total strangers.

Those beautiful evenings
when the city resembles a rose, a chessboard, a violin
or a crying girl
– we played dominoes,
black-dotted dominoes with the thin girls in the bar,
watching their knees,
which were emaciated
like two skulls with the silk crowns of their garters
in the desperate kingdom of love.

[Terraluna]

Italyan ressam Brancaleone Cugusi’nin dogum yildonumu (23 Eylul 1903)

Contadino in verde, XX secolo




Il Fumatore, circa 1938 - 1940

[Terraluna]

23 Eylul 1912

"Bu 'Yargi' oykusunu 22 Eylul'u 23 Eylul'e baglayan gece aksam ondan sabah altiya kadar yazip bitirdim. Oturmaktan uyusmus bacaklarimi masanin altindan zor cekip cikarabildim. Harcanan korkunc caba ve oykunun sanki bir suda yuzerek ilerliyormsum gibi gozlerimin onunde nasil gelisip ilerledigini algilamanin kivanci. Bu gece bircok kez vucudumun agirligini sirtimda tasidigimi hissettim. Her sey nasil da dile getirilebiliyor, nasil butun, nasil alabildigine yabanci aklagelimler icin yakilmis buyuk bir ates hazir bekliyor ve bunlar ateste yanip yok olduktan sonra yeniden dirilip boy gosteriyorlardi. Derken pencere onunde beliren bir mavilik. Yolda giden bir araba. Kopruden gecen iki adam. Saat ikide son kez saate baktim. Hizmetci ilk kez holden geciyordu ki oykunun son cumlesi de yazildi. Sondurulen lamba, gunun agarisi. Kalpte hafif sizilar. Gece yarisi kaybolan yorgunluk. Kiz kardeslerimin soguktan titreyerek odaya girisleri. Oykuyu kendilerine okuyusum. Daha once hizmetcinin onunde uzanip gerinerek 'Simdiye kadar yazdim hep' deyisim. Sanki o anda iceri getirilip konmus gibi hic ilisilmemis yatagin gorunumu. Simdiye kadar yazmanin kirac topraklarinda oyalandigima iliskin kanimin dogrulanisi. Yazmak denilen sey ancak boyle bir tutarlilik. ruh ve bedenin boyle katiksiz bir acilimiyla..."



23. September 1912

"Diese Geschichte 'das Urteil' habe ich in der Nacht vom 22 zum 23 von 10 Uhr abends bis 6 Uhr früh in einem Zug geschrieben.Die vom Sitzen steif gewordenen Beine konnte ich kaum unter dem Schreibtisch hervorziehn. Die fürchterliche Anstrengung und Freude, wie sich die Geschichte vor mir entwickelte wie ich in einem Gewässer vorwärtskam. Mehrmals in dieser Nacht trug ich mein Gewicht auf dem Rücken. Wie alles gewagt werden kann, wie für alle, für die fremdesten Einfälle ein großes Feuer bereitet ist, in dem sie vergehn und auferstehn. Wie es vor dem Fenster blau wurde. Ein Wagen fuhr. Zwei Männer über die Brücke giengen. Um 2 Uhr schaute ich zum letztenmal auf die Uhr. Wie das Dienstmädchen zum ersten Mal durchs Vorzimmer gieng, schrieb ich den letzten Satz nieder. Auslöschen der Lampe und Tageshelle. Die leichten Herzschmerzen. Die in der Mitte der Nacht vergehende Müdigkeit. Das zitternde Eintreten ins Zimmer der Schwestern. Vorlesung. Vorher das Sichstrecken vor dem Dienstmädchen und Sagen: 'Ich habe bis jetzt geschrieben'. Das Aussehn des unberührten Bettes, als sei es jetzt hereingetragen worden. Die bestätigte Überzeugung, daß ich mich mit meinem Romanschreiben in schändlichen Niederungen des Schreibens befinde. Nur so kann geschrieben werden, nur in einem solchen Zusammenhang, mit solcher vollständigen Öffnung des Leibes und der Seele."

[Terraluna]

Amerikali aktor, vodvil, komedyen, yapimci ve radyocu Mickey Rooney'nin dogum yildonumu (23 Eylul 1920)

[Terraluna]

Alman yazar ve oyun yazari Bertolt Brecht’in Gecede Trampet Sesleri (Trommeln in der Nacht - Tamburi nella notte - Drums in the Night) oyunu ilk kez 23 Eylul 1922 tarihinde Berlin, Deutsches Theater'da sahnelendi.

[Terraluna]

Alman yonetmen F.W. Murnau'nun yonettigi, George O'Brien, Janet Gaynor, Margaret Livingston'in basrollerini paylastigi romantik drama sessiz film Sunrise: A Song of Two Humans (Safak) 23 Eylul 1927 tarihinde vizyona girdi.



“Gunesin dogup battigi bir sehir karmasasinda, veya acik gokyuzunun altinda bir ciftlikte..Yasam hemen hemen aynidir. Bazen aci, bazen tatli... / For wherever the sun rises and sets, in the city's turmoil or under the open sky on the farm, life is much the same; sometimes bitter, sometimes sweet…”

[Terraluna]

Alman naturmort ressami Emilie Preyer'in olum yildonumu (23 Eylul 1930)

Früchtestillleben mit Pfirsichen und Trauben, circa 1870-1880




Stillleben mit Sektflöte, 1873

[Terraluna]

Amerikali sarkici, soz yazari, muzisyen ve ritim ve blues ustasi Ray Charles Robinson'in dogum yildonumu (23 Eylul 1930)





“Ben icimde muzik ile dogdum. Muzik benim bir parcamdi. Kaburgalarim, bobreklerim, karacigerim, kalbim ve kanim gibi. Sahnedeyken icimde dogan guctu. Yeme ya da icmeye olan ihtiyac gibi. / Sono nato con la musica dentro di me. La musica era una delle mie parti. Come le mie costole, i miei reni, il mio fegato, il mio cuore. Come il mio sangue. Era una forza già dentro di me quando sono arrivato sulla scena. Era una necessità per il cibo o l'acqua.”