Sanat Mozaik

[Terraluna]

Macar yazar, akademisyen, edebiyat tarihcisi ve cevirmen Antal Szerb'in dogum yildonumu (1 Mayis 1901)

"Dunya yazini o denli de buyuk degildi. Eger kati bir bicimde yalnşzca dunya yazini acisindan gercekten onemli olan yaraticilari ve yaratilan goz onunde bulunduracak olursak, ucsuz bucaksiz gibi gorunen malzeme sasirtici bir bicimde kuculuyor. Denebilir ki, gercek dunya yazini iyi secilmis bir ozel kitapliga sigiyor; ciltler buyukce bir calisma odasinin duvarlari boyunca yerlestirilebilir. Eger bir kimse gencliginin erken doneminden baslayarak, duzenli olarak ve bir ugrasi gibi okuyacak olursa, nell'mezzo, insan omrunun yarisina geldiginde dunya yazininin buyuk bolumunu okumus olur ve bunun da ayrimina varmaz."



"Wenn wir strikt nur diejenigen Autoren und Werke in Betracht ziehen, die wirklich von weltliterarischer Bedeutung sind, schrumpft der unendlich scheinende Stoff in verblüffendem Masse zusammen. Die wirkliche Weltliteratur, könnte man sagen, findet Platz in einer sorgfältig ausgewählten Privatbibliothek, ihre Bände können entlang den Wänden eines grösseren Studierzimmers aufgestellt werden.Wenn jemand von seiner frühesten Jugend an regelmäßig und als Hauptbeschäftigung liest, dann hat er, nell mezzo, in der Hälfte des menschlichen Lebensweges angelangt, einen großen Teil der Weltliteratur bereits gelesen, ohne es gemerkt zu haben."




"Cunku sizin oluleri bir bicimde var olduguna inanmamanizin bir anlami yok. Siz oluleriniz yuzunden hastasiniz. Sizi arada sirada gormeye geliyor ve yasama gucunuzu emiyorlar. Tip bilimi bu durumda ise yaramiyor.'

'Oyleyse sogan celengini alin gidin. Benim olulerim boylesi seylerle uzak tutulamaz. Onlar benim icimdeler."



“ 'You refuse to believe that the dead continue to exist, but it's no use. You're sick because of your dead. They come to visit and draw off your life force. Medical science is of no use here.

In that case, take the onion garland home. You can't repel my dead this way. They're inside me.' ”

[Terraluna]

Italyan gazeteci, karikaturist ve mizah yazari Giovanni (Oliviero Giuseppe) Guareschi’nin dogum yildonumu (1 Mayis 1908)



“1 Mayis 1908'de baslamis hayatim, olaylar arasinda surup gitmekte. Ben dogdugumda, annem dokuz yildir ilkokul ogretmenligi yapiyormus. 1949 yilinin sonuna dek de surdurdu bu isini. O zaman bolgenin papazi, butun kasaba halki adina, bir calar saat armagan etti hizmetlerine karsilik. Elektriksiz, susuz ama bol bol hamambocekli, sivrisinekli okullarda elli yil ogretmenlik yaptiktan sonra, calar saatinin tik tak'larini dinleyerek, hukumetin dilekcesine ilgi gosterip, kendisine bir emekli ayligi baglanmasini bekliyor simdi annem. Ben dogdugum siralarda, babam bicerdoverden gramofona kadar, her turlu makineye merakliymis. Benim burnumun altındakine benzer, koskocaman biyiklari varmis. Simdi de guzel biyiklari var, ama artik hemen hemen hic bir seye merakli degil. Gazete okumakla geciriyor gununu. Benim yazdiklarimi da okuyor okumasina ya, yazma tarzimi da, dusunme tarzimi da begenmiyor. O eski gunlerde, piril piril bir adammis babam.”



“La mia vita cominciò il 1° maggio del 1908 e, tra bene e male, pare che continui ancora. Quando io nacqui, mia madre era già da nove anni maestra elementare e continuò a fare la maestra fino al 1949. Il parroco del paese dove essa risiedé le regalò una sveglia a nome della popolazione e mia madre, dopo cinquant'anni di insegnamento in scuole prive di luce elettrica e di acqua potabile ma, in compenso, fornite abbondantemente di scarafaggi, mosche e zanzare, trascorse il suo tempo aspettando che lo Stato prendesse in considerazione la sua domanda per ottenere la pensione. E, mentre si divertiva ascoltando il ticchettio della sveglia regalatale dalla popolazione, arrivò la morte e la portò via. Mio padre, invece, quando io nacqui, si occupava di macchine di ogni genere: dalle trebbiatrici ai grammofoni e possedeva due buoni baffi che assomigliavano molto a quelli che io porto sotto il naso: continuò ad avere due ottimi baffi, ma da un pezzo non si occupava più di niente e trascorreva il suo tempo leggendo dei giornali. Leggeva anche quello che scrivo io, ma il mio modo di scrivere e di pensare non gli piaceva.”

[Terraluna]

Yunan sair Yannis Ritsos’un dogum yildonumu (1 Mayis 1909)



Bazi dizeler var bastan basa siirler, bazen de ben de bilemem ne demek istediklerini.
Hala ayakta tutar beni bu bilemedigim sey. Sen de haklisin sorarken.
Sorma. Soyledim ya bilmedigimi. Birbirine kosuk iki isik aynı ozekten gelen. Suyun gurultusu,
kisin, dolu oluklardan tasan ya da sulanmis bir bahcede bir gulden
dusen su damlalarinin sesi usulca usulcacik bir ilkyaz gecesi
hickirigi gibi bir kusun. Bilmiyorum
nedir anlami bu sesin; ama kabul ediyorum onu.
Acikliyorum bildigim seyleri sana. Savsaklamiyorum.
Ama bunlar da katkida bulunurlar yasamimiza. Bakiyorum
onun uyurken carsafi koselendiren dizine-
Yalnizca ask degildi bu. Doruk cizgisiydi
sevecenligin bu aci ve kokusu
carsafin, temizligin ve ilkyazin, tamamliyordu
o aciklanmaz olani, aradigim hala bosu bosuna,
sana aciklamak istedigim.



"Siire, aska ve olume inaniyorum, diyor, iste bu yuzden olumsuzluge de inaniyorum.Bir dize yaziyorum, dunyayi yaziyorum; ben varim; dunya var. Bir irmak akiyor serce parmaginin ucundan. Yedi kere bu irmak gokyuzunun mavisi. Yeniden ilk gercek oluyor bu arılik, bu benim son dilegim."

[Terraluna]

Turk Ingiliz edebiyati profesoru, yazar, filolog ve cevirmen Mina Urgan’in olum yildonumu (1 Mayis 1915)

“Kemalist, hem de sapina kadar Kemalist oldugumu acik secik soylemek isterim. Mustafa Kemal benimle dans etti, on bir yasinda bir cocuga insan muamelesi yaptigi icin degil; eger Mustafa Kemal olmasaydi, ben 'ben' olamayacagim icin Kemalistim. Egitim gormus, seksenini gecmis bir kadinin bu memlekette Kemalizme inanmamasi tamamiyle anormal olurdu. O sirada kucuktum ama, tramvaylarda erkeklerin oturduklari bolumu kadinlarin oturduklari bolumden ayiran perdeyi cok iyi animsiyorum. Mustafa Kemal, o perdeyi de, kadinlari toplum yasamindan dislayan, karanlik koselere kapatan butun perdeleri de yirtti o guzel elleriyle. Kadinlarin her acidan erkeklerle esit olduklarini savundu. Iste bu yuzdendir ki, Cumhuriyet ilan edildiginde yedi sekiz yasinda olan, onun yaptigi devrimleri kendi gozleriyle goren bir kadinin Mustafa Kemal’den yana olmamasinin yolu yoktur.”



“I want to say loud and clear that I am a Kemalist, a Kemalist down to the root. I am a Kemalist, not because Mustafa Kemal danced with me, treating an eleven-year-old child like a grown-up; but had there been no Mustafa Kemal, I could not be myself. For an educated woman in her eighties not to believe in Kemalism in this country would be completely abnormal. In those days I was little, but I well remember the curtain on the tram that separated the men’s section from the women’s section. That curtain, and all of the curtains that kept woman outside social life, shut away in a dark corner—Mustafa Kemal tore down those curtains with his beautiful hands. He insisted that women were equal to men in every way. This is why, for a woman who was seven or eight when the Republic was declared, who saw with her own eyes the revolutions that he made, there is no way she can not be on the side of Mustafa Kemal.”

[Terraluna]

Kanada dogumlu Amerikali Aktor Gwyllyn Samuel Newton "Glenn" Ford'un dogum yildonumu (1 Mayis 1916)

[Terraluna]

Amerikali roman, kisa oyku, oyun ve senaryo yazari Joseph Heller’in dogum yildonumu (1 Mayis 1923)

“Gormustu ki, ahlaksızligi erdeme, iftirayi gercege, iktidarsizligi cinsellikten kacinmaya, kibiri tevazuya, yagmayi hayırseverlige, hirsizligi onura, kufuru bilgelige, zulmu vatanseverlige, sadizmi adalete donusturmek hic zor degildi. Bunu herkes yapabilirdi; insanin kafasinin calismasi bile gerekmiyordu. Tek gereken, karaktersiz olmakti.” Madde 22



“It was miraculous. It was almost no trick at all, he saw, to turn vice into virtue and slander into truth, impotence into abstinence, arrogance into humility, plunder into philanthropy, thievery into honor, blasphemy into wisdom, brutality into patriotism, and sadism into justice. Anybody could do it; it required no brains at all. It merely required no character.”

[Terraluna]

Italyan aktris ve Pier Paolo Pasolini'nin ilham kaynagi Laura Betti'nin dogum yildonumu (1 Mayis 1927)

[Terraluna]

Amerikali cocuk kitaplari yazari Marjorie Kinnan Rawlings, 1 Mayis 1939'da, yoksul ailesi ile Florida Everglades'de yasayan 12 yasindaki Jody'nin yavru geyik ile kurduğu guclu dostlugu anlattigi Yavru Geyik (The Yearling) romaniyla Pulitzer Odulu'nu kazandi.

(Roman 1938'de yayimlandi ve 23 hafta boyunca en cok satanlar listesinde kaldi.)

"Bogazi sanki bir iple bogulmus gibiydi. Cop Kanat'in sessizligi onu cildirtiyordu. Simdi artik anliyordu. O olmustu. Olum, kimseye cevap vermeyen bir suskunluktu. / His throat tightened as though a rope choked it'. Fodder-wing's silence was intolerable. Now he understood. This was death. Death was a silence that gave back no answer."



"Kimsenin tirmanamadigi tas duvar bu iste. Ona tekme atsan, kafani da carpsan, sabaha kadar bagirip cagirsan da kimse seni dinlemez ve cevap vermez. / Well, hit's a stone wall nobody's yit clumb over. You kin kick it and crack your head agin it and holler, but nobody'll listen and nobody'll answer."