TARÝHCÝ YAZAR SÝNAN MEYDAN'IN KALEMÝNDEN.
9 Eylül Ýzmir’in kurtuluþu! Ýzmir nasýl kurtuldu? Ýzmir’in kurtuluþ hikayesi…
Her 9 Eylül'de Ýzmir'in düþman iþgalinden kurtuluþu kutlanýyor. Ülkemizin kuruluþ tarihindeki en önemli günlerden olan, 9 Eylül Ýzmir'in Yunan iþgalinden kurtuluþ günü hakkýnda detaylar...
9 Eylül 1922’de Türk ordusunun Yunan iþgali altýndaki Ýzmir’i düþmandan kurtarmasýnýn üzerinden 95 yýl geçti. Ýzmir’in kurtuluþu her 9 Eylül’de tüm Türkiye’de kutlanýyor. Peki Ýzmir’in kurtuluþunda neler yaþandý?
9 EYLÜL ÝZMÝR’ÝN KURTULUÞU
Büyük Taarruz harekâtý sonucu Türk ordusunun Yunan iþgali altýndaki Ýzmir’e 9 Eylül 1922’de girmesi, Mudanya Ateþkes Antlaþmasý ve sonrasýnda Lozan Barýþ Antlaþmasý’na uzanan süreci baþlatmasý dolayýsýyla Milli Mücadele’nin sona ererek Türk milletinin kurtuluþu ve baðýmsýzlýðýný elde ediþinin simgesi olmuþ çok önemli bir tarihi olaydýr. Ýzmir’in, 15 Mayýs 1919 yýlýnda Yunan güçleri tarafýndan iþgal edilmesi, Anadolu’da Milli Mücadele’nin baþlamasýnda önemli bir aþama olarak kabul edilir. O tarihe kadar Anadolu'da iþgallere karþý daðýnýk olan düþünce ve örgütlenme biçimleri mevcuttu. Ýzmir'in iþgali Anadolu insanýn direniþ ve karþý koyuþ düþüncesini körüklemiþ, Ýstanbul’da baþlayan iþgali protesto mitingleri Damat Ferit hükümetinin düþmesine sebep olmuþ; örgütlenme ve protesto mitingleri Anadolu’nun en ücra köþelerine kadar yayýlmýþtý. Artýk Ýzmir Anadolu harekâtý için temel sembollerden biri haline getirilmiþti ve Ýzmir’in iþgaline karþý protesto mitingleri, her yýl iþgalin yýl dönümlerinde, Anadolu’nun çeþitli kent ve kasaba merkezlerinde tekrarlanmakta; konu sürekli gündemde tutulmaktaydý. Birinci Ýnönü, Ýkinci Ýnönü, Aslýhanlar -Dumlupýnar ve Sakarya Meydan Muharebeleri milli mücadelenin kazanýlmasýnda önemli adýmlar atýlmýþtý.
ÝLGÝLÝ HABERÝzmir'in daðlarýnda açan çiçekler
BÜYÜK TAARUZ, BÜYÜK ZAFER
Türk ordusu tarafýndan 26 Aðustos 1922’de baþlatýlan Büyük Taarruz, Kurtuluþ Savaþý’nýn son safhasý idi. Kesin sonuç beþ gün içinde elde edildi; 30 Aðustos’ta Baþkomutan Mustafa Kemal Paþa ordulara bir bildiri yayýmlayarak “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir. Ýleri!” tarihi emrini verdi ve 2 Eylül’de Uþak’a girildi. Dumlupýnar Meydan Muharebesi’nde kendisinin de haberdar olmadan Yunanistan Küçük Asya Ordusu’nun baþkomutanlýðýna getirilmiþ General Nikolaos Trikupis tutsak edildi. Türk birlikleri, Ýzmir’e doðru hýzla ilerledi. Yunan birlikleri ve Rum siviller Anadolu’dan çekildiler. 9 Eylül 1922 sabahý Ahmet Zeki Bey komutasýndaki 2. Süvari Fýrkasý, ardýndan Mürsel Paþa komutasýndaki 1. Süvari Fýrkasý birlikleri Ýzmir þehrine girdi. Ardýndan 5. Süvari Kolordusu Komutaný Mirliva Fahrettin Paþa, komutasýndaki birliklerle saat 10.00’da Ýzmir’e girdi.
Ýkinci Tümen’in öncülüðünü yapmakla görevlendirilen Dördüncü Alay Komutan Yardýmcýsý Yüzbaþý Þerafeddin Bey’in komutasýnda yaya olarak en önde giden sekiz er, Bornova’dan Halkapýnar’a ilerleyiþi sýrasýnda Punta’daki Tuzakoðlu fabrikasýna yaklaþtýklarý sýrada fabrika pencerelerinden ani bir ateþe uðramýþtýr. Bu olayda 4 asker hayatýný kaybetti ve hemen orada defnedildiler. Ýzmir’in kurtuluþu sýrasýnda can veren askerlerin isimleri þöyledir: Akþehirli Bekiroðlu Mehmet, Antalyalý Ömer oðlu Hakký (Sarýarslan), Nevþehirli Ahmet oðlu Seyit Mehmet ve Nevþehirli Ahmet oðlu Ahmet.
Konak’a ulaþmayý baþaran Þerafettin Bey, Hükümet Konaðý önünde göðsüne isabet eden mermilerle yaralanmýþtý ancak Konaða girip balkona Türk bayraðýný dikebildi. Hükümet Konaðý’na bayraðýn dikilmesinin hemen ardýndan Yüzbaþý Zeki komutasýndaki süvari birliði Hükümet Konaðý’nýn hemen saðýnda yere alan ve günümüze ulaþmayan Sarýkýþla’ya, Üsteðmen Arif ve takým komutaný Celal Bey ile Yedeksubay Besim Efendi’nin de Kadifekale’ye bayraðý çekmesi ile Ýzmir’in iþgalden kurtuluþu ilan edilmiþ oldu. Birinci Süvari Tümeni Komutaný Mürsel Paþa bir Fransýz harp gemisi telsizi vasýtasýyla, Ýzmir'e girildiðini Ankara'ya bildirdi. Belkahve’den tarihi günü izleyen baþkomutan Mustafa Kemal Paþa, yanýnda Fevzi ve Ýsmet paþalar olduðu halde, 10 Eylül sabahý Ýzmir’e girdi ve Fahrettin Paþa ile buluþarak doðruca Hükümet Konaðý’na gitti. Konaðýn balkonundan, baþarýyý millete mal eden kýsa bir konuþma yaptý.
Mustafa Kemal Paþa’nýn ordulara 1 Eylül’de verdiði tarihi emirle baþlayan ve, 18 Eylül 1922 tarihine kadar yapýlan Takip Harekâtý ile bütün Batý Anadolu’daki Yunan askerleri Türk sýnýrlarý dýþýna çýkarýlmýþtýr. Takip harekatýnýn baþarý ile sonuçlanmasý sayesinde Ýzmit bölgesinden Ýstanbul Boðazý’na, Balýkesir bölgesinden Çanakkale Boðazý’na kadar Türk ordusu için hayati önem taþýyan diðer stratejik hedefler de Ýtilaf Devletlerinin iþgalinden, olaysýz olarak ve barýþ yoluyla kurtarýlmýþtýr. Türk Ordusunun kazandýðý bu zafer, Mudanya Ateþkes Antlaþmasý’na giden süreci baþlatmýþ; Türkiye, Mudanya Ateþkes Antlaþmasý'ndan sonra 24 Temmuz 1923’te Lozan Barýþ Antlaþmasý’ný imzalayarak baðýmsýzlýðýný kazanmýþtýr
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri