Depremde hayat üçgeninin önemi
HAYAT ÜÇGENÝ
Depremde nerede durmalý ?
Adým Doug Copp. Dünyanýn en tecrübeli kurtarma birimi Amerikan Uluslar arasý Kurtarma Ekibinin Kurtarma þefi ve afet olaylarý müdürüyüm. Bu makaledeki bilgiler bir deprem anýnda hayat kurtaracaktýr.
875 yýkýlmýþ binaya sürünerek girdim, 60 ülkeden kurtarma ekipleriyle çalýþtým, birçok ülkede kurtarma ekipleri oluþturdum, ve çok sayýda ülkede birçok kurtarma ekibinin üyesiyim. 2 Yýl boyunca birleþmiþ milletler felaket 'azaltma' uzmanýydým. 1985'ten beri ayný anda gerçekleþenler hariç dünyadaki bütün büyük felaketlerde çalýþtým.
1996'da benim hayatta kalma metodumun geçerliliðini ortaya koyan bir film yaptýk. Türk hükümeti, Ýstanbul belediyesi, Ýstanbul Üniversitesi, Case yapýmcýlýk, ve ARTI bu pratik ve bilimsel testin filme alýnmasýnda iþbirliði yaptýlar.
Ýçinde 20 maket (mannequis) olan bir okulu ve evi yýktýk. On maket 'çömel ve korun' metodunu uygularken, 10 maket 'hayat üçgeni' metodumu uyguladý. Tasarlanmýþ yýkýmdan sonra görüntüleri filme almak ve sonuçlarý belgelemek için enkazý geçip binaya girdik. Bina yýkýmlarýnda oluþabilecek þartlar dahilinde direk olarak gözlemlenebilen ve bilimsel þartlar altýnda hayatta kalma tekniklerimi uyguladýðým film 'çömelip korunan/saklanan' kiþiler için hayatta kalma þansýnýn sýfýr olduðunu ortaya koydu.
Hayat üçgeni metodumu kullananlar için hayatta kalabilme þansý yaklaþýk olarak % 100 oldu. Bu film Türkiye'de ve Avrupa'nýn geri kalan kýsmýnda milyonlarca izleyici tarafýndan izlendi. Bu film ABD, Kanada ve Güney Amerika'da RealTV programýnda izlendi.
Enkazýna girdiðim ilk bina 1985 Mexico City depreminde bir okuldu. Bütün çocuklar sýralarýnýn altýndaydý. Her bir çocuk kemiklerinin kalýnlýðýna kadar ezilmiþlerdi. Sýralarýnýn yanýndaki koridorlara uzanmýþ olsalardý hayatta kalmýþ olabilirlerdi. Bu 'ayýptý, gereksizdi' ve çocuklarýn neden koridorlarda (sýralarýn arasýnda) olmadýðýný merak ettim. O an, çocuklara bir þeyin/eþyanýn altýna saklanmalarýnýn söylendiðini bilmiyordum.
Basitçe ifade edilirse, binalar yýkýlýrken, objelerin üzerine düþen tavan aðýrlýðý veya içerideki mobilyalar bu nesnelere çarparken yanlarýnda bir yer, boþluk býrakýrlar. Bu boþluk benim 'hayat üçgeni' dediðim alandýr. Nesne ne kadar büyük ve ne kadar dayanýklý olursa daha az ezilecektir.
Nesneler ne kadar az ezilirse boþluk ve bu boþluðu kullanan kiþinin yaralanmama olasýlýðý o kadar artar. Bir dahaki sefere televizyonda yýkýlan bina izlerken gördüðün üçgenleri say. Heryerdeler.
Yýkýlan bir binada göreceðiniz en yaygýn biçimdir.
Deprem anýnda hayatta kalma, ailelerine bakma ve baþkalarýný kurtarma hakkýnda 750 bin nüfuslu Trujillo kentinin Ýtfaiye bölümünü eðittim. Trujillo Ýtfaiye Departmanýnýn kurtarma þefi Üniversitede profesördür. Bana her yerde eþlik etti. Kiþisel ifadeleridir:
'Adým Roberto Rosales. Trujillo kurtarma ekibi þefiyim. 11 yaþýndayken çöken bir binada mahsur kaldým. Mahsur kalýþým 1972 yýlýnda 70.000 kiþini öldüðü depremde oldu. Erkek Kardeþimin motosikletinin yanýnda oluþan 'hayat üçgeni' içinde hayatta kaldým.
Yataklarýnýn veya sýralarýn, masalarýn altýna giren arkadaþlarým ezilerek öldüler (isim, adres vb detaylarý anlatýyor). Ben hayat üçgeninin yaþayan örneðiyim. Ölen arkadaþlarým 'çömel ve korun' örnekleridir.
DOUG COPP'UN ÖNERÝLERÝ ;
1) 'Binalar çökerken basitçe 'çömelen ve korunan' kiþiler istisnasýz her defasýnda ezilerek ölüyorlar. Masa, araba gibi nesnelerin altýna giren kiþiler her zaman ezilirler.
2) Kediler, köpekler ve bebekler'in hepsi doðal bir þekilde dizlerini ana rahmindeki gibi karýnlarýna doðru çekerek kývrýlýrlar. Deprem anýnda sizde bu þekilde kývrýlmalýsýnýz. Bu doðal bir güvenlik ve hayatta kalma içgüdüsüdür. Daha küçük bir boþlukta hayatta kalabilirsiniz. Hafifçe ezilecek ama yanýnda boþluk yaratacak bir kanepe, geniþ büyük bir eþyanýn yanýnda durun.
3) Ahþap evler deprem anýndaki en güvenliyapýlardýr. Sebebi basittir; ahþap esnektir ve depremin zorlamasýyla hareket eder. Eðer ahþap bina çökerse geniþ yaþam boþluklarý oluþur. Ayrýca, ahþap binalar daha az yoðunlukta yýkýlýþ aðýrlýðýna sahiptir. Tuðla binalar ayrý tuðla parçalarýna ayrýlacaklardýr. Tuðlalar bir çok yaralanmalara sebep olacaktýr, ama (beton) bloklardan daha az ezilmiþ vücutlar yaratýrlar.
4) Eðer gece yataktayken deprem olursa, basitçe yuvarlanarak yataktan düþün. Yataðýn çevresinde güvenli bir boþluk oluþacaktýr. Oteller müþterilerine deprem anýnda yataklarýn yanýnda yere uzanmalarýný salýk veren bir uyarý notunu odalarda her kapýnýn arkasýna asarlarsa depremlerde çok büyük hayatta kalma oranlarýný saðlayabilirler.
5) Televizyon izlerken deprem olursa ve kolayca kapýdan veya pencereden dýþarý kaçmak mümkün deðilse, kanepe veya büyük bir koltuðun/sandalyenin yanýnda cenin pozisyonunda kývrýlarak yere uzanýn..
6) Bina çökerken Kapý kiriþlerinin altýna geçen herkes ölür...Nasýl mý? Eðer kapý kiriþlerinin altýna geçerseniz ve kapý kiriþi öne veya arkaya doðru düþürse inen tavanýn altýnda ezilirsiniz. Eðer kapý kiriþi yana doðru yýkýlýrsa ikiye bölünürsünüz. Her iki durumda da ölürsünüz!
7) Hiçbir zaman merdivenlere gitmeyin/yönelmeyin. Merdivenler (ana binadan) farklý bir 'frekans aralýðýna' sahiptir; ana binadan baðýmsýz/ayrý olarak sarsýlýrlar. Merdivenler ve binanýn geri kalaný devamlý olarak birbirlerine çarparlar, ta ki merdivenlerin yýkýlýþý gerçekleþene kadar.
Merdivenlere ulaþan insanlar basamaklar yüzünden yaralanýrlar. Korkunç þekilde sakatlanýrlar. Bina yýkýlmasa dahi, merdivenlerden uzak durun. Merdivenler binanýn hasar görmesi en muhtemel kýsmýdýr.
Depremde yýkýlmamýþ olsa dahi, merdivenler baðýrarak kaçmaya çalýþan insanlarýn aþýrý yüklenmesi ile çökebilir. Merdivenler binanýn geri kalan kýsmý zarar görmemiþ olsa dahi her zaman güvenlik açýsýndan kontrolden geçirilmelidir.
Binanýn dýþ duvarlarýna yakýn yerlerde durun, mümkünse dýþýna çýkýn. Binanýn iç kýsýmlarýndansa dýþ kýsýmlarýna yakýn yerlerde olmak çok daha iyidir. Binanýn dýþ çevresinden ne kadar içeride olursanýz, çýkýþ yolunuzun kapanma ihtimali o kadar artacaktýr.
9) Aynen Nimitz yolundaki katlar arasýndaki (yýkýlan) bloklarýn meydana getirdiði gibi, deprem anýnda üst yolun yýkýlmasýyla ezilen araçlarýn içinde bulunan insanlar ezilirler. San Francisco depreminin kurbanlarýnýn hepsi araçlarýnýn içindeydiler. Hepsi öldü.
Araçlarýnýn dýþýna çýkýp,aracýn yanýna uzanýp veya oturarak kolaylýkla hayatta kalabilirlerdi. Ölen herkes eðer araçlarýndan çýkýp, araçlarýnýn yanýna oturabilseler veya uzanabilselerdi yaþýyor olabilirdi. Ezilen bütün araçlarýn yanýnda-kolonlarýn direkt olarak üzerine düþtüðü araçlar hariç- 3 feet yükseklikte boþluklar oluþmuþtu.
10) Enkaz halindeki gazete ofislerini ve çok miktarda kaðýdýn olduðu ofisleri dolaþýrken kaðýdýn sýkýþmadýðýný/ezilmediðini
keþfettim. Kaðýt yýðýnlarýnýn/kümelerinin etrafýnda geniþ boþluklar bulunur/oluþur.
Masa altý ve kapý üstü kiriþleri deprem aný tehlikelidir , alttaki fotoðraftaki alan
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri