
Originally Posted by
JonDowes
GLP hakkýnda sayýsal bazý algý eksikleri var:
1. En dikkate deðer galat-ý meþhur: "GLP ile sonsuz para veriliyor." veya "GLP olayý baþlayýnca bankalar paraya boðuldu" anlamýnda yazýlanlar. Ýþin aslý: GLP ortada fiilen yokken de TCMB ayný miktarda para veriyordu. hem de çok daha ucuzdan = politika faizinden haftalýk veya gecelik repo ile... verdiði para artmadý, ama fiyatý 3 küsur puan zamlandý. TL likiditesi artmadýðý için ve olan para da zamlandýðý için dolar kuru 3.95'den 3.60'lara düþtü zaten. Sadece imaj olarak faiz kavramý dallý budaklý yapýya evrildi. Özünde faiz arttý, kur düþtü. Kliþe durum tekrarlandý.
2. "GLP sýnýrsýz bir kaynaktýr." Deðil. Hiçbir banka teminatý olmadan TCMB'den borç alamaz. Teminat dediðiniz de arsa ipoteði veya araç filosuna rehin deðil elbette: Devlet Tahvilleridir. Yani bir banka sonsuza kadar para borçlanamaz. Ne gecelik repodan, ne politika faizinden ne de GLP'den.
3. "GLP çok ucuz para, bankalar kredi kartýndan 2.2 aylýk kazanýyor zaten". Pek öyle sayýlmaz. Bankalar GLP'yi kredi kartý satmak için almýyor ki? Bankacýlýk portföy yönetimidir. Herbir birim bulunan kaynak direkt bir aktife dönüþmüþ gibi düþünülemez. öyle birebir al-sat iþlemi yapacak "trader" deðil bankalar. Banka mevduatla para toplar, sonra kredi verir. Asýl iþi budur ve bunun dýþýnda sattýðý her para, bulduðu her borç alt kalemdir ve portföy yöneticisi tarafýndan (ALM) "havuza" atýlýr ve unutulur. O havuzdan 2.2 ile de aylýk para satýlýr, 8.00 ile yýllýk para da satýlýr. Sýfýr ile (bedavadan) borç para da bulunur, 11.75 ile de...
4. "GLP bankalara artýk daha çok para kazandýrýyor?" Hayýr. zaten var olan bir fonlamanýn etiketinin deðiþtirildiði ve 3 puan zamlandýðýný yazdým. Artý, bir önceki maddede de "birebir eþleþtirme" olmadýðýný anlattým. Hepsini birleþtirince akla þu soru gelir: portföy yönetimi nasýl yapýlýr? GLP almak istemeyen banka ne yapar? GLP'yi azaltsa para kazanýr mý kaybeder mi? bu sorularýn cevabý hep "marjinalite" kavramý ile cevap bulur. yani, banka hep "son sattýðý para" ile "son bulduðu para" arasýnda tercihe zorlanýr. Her kuruþ GLP için elinde tahvili olmak zorunda; yani boþta yatan para için GLP ile para almasý saçmalýk olur çünkü tahvili GLP ile fonlarsa zarar eder. Yani, düzgün kredi satan banka ancak GLP fiyatýndan rahatsýz olmaz. Bulduðu kaynaklarý tamamen satamayan banka zaten GLP'ye ihtiyaç duymaz, fazla parayý gecelik repo ile sisteme geri verir.
5. GLP'nin dolar kuruna olan etkisi de bazen yanlýþ anlaþýlýyor. Yerel bankalarýn bu parayla dolar alýp satmasý diye bir þey yok. Olay tamamen yabancýlarýn fonlanmasýnda. Yabancý bankalar piyasadan TL'yi artýk 11'den yüksek fiyat ile bulabiliyor. Carry trade'in gecelik taþýma maliyeti buna geliyor. Dolar short taþýyarak TL kur riski alanlarýn kazandýðý TL faizi bu. Çok kýsa sürelerde TL alýp satanlar ve bu faizden etkilenip kararlarýný deðiþtirenler de onlar. Türk bankalarý deðil. Türk bankalarýnýn döviz pozisyonlarý oldukça az ve çoðu zaman da dolar short deðil long'lar.
Son olarak, forumda pek çok kez tekrarladýðým "likidite" kavramýný yazacaðým. Maalesef en çok bu konuda yanlýþ algý mevcut. Likidite, yani TL ihtiyacý bir "sonuç"tur. Tekil olarak bankalar piyasa likiditesine karar veremez. Ancak sonucuna katlanýr. "Ben bugün likidite açýðý vermeyeyim" diye bir þey olmaz. Bir banka ancak bir baþka bankanýn likiditesini elinden kapabilir. Ama sistemik olarak kümülatif para arzý yerinden oynatýlamaz. Bunun miktarýna karar veren, azaltýp arttýrabilen tek bir kurum vardýr. Adý da Merkez Bankasýdýr. Yani, TCMB öyle istediði için piyasa 80 milyar TL açýk. öyle istediði için bu parayý geçmiþte 8.00'den borç veriyordu. öyle istediði için bugün 11.30'dan veriyor... bankalar bu satýrlardaki hiçbir þeyi etkileyemez. "ben bugün TCMB'den almayayým da GLP azalsýn" diyemez. Sistemde 80 milyar TL açýk varsa, bu parayý sadece TCMB verir ve verecektir. Bunun alternatifi olmaz. A bankasý borçlu da, B deðil? fark etmez. Tekil bankalar deðil, sistem önemlidir. Sadece toplama bakýlýr.
not: yazdýklarým sadece iþin aritmetik boyutu... GLP'nin prestij arttýrdýðýný veya "doðru karar" olduðunu hiç savunmadým ancak matematiksel algýsý yanlýþ olunca yazmak istedim.
Yer Ýmleri