kýrsoy, bu alýntýyý nerden yaptýn bilmiyom ama ben sana farklý bi pencereden anlatayým '94 krizini;
TR hükümeti 1989 yýlýnda 32 sayýlý kararname ile full finansal serbestlik getiren ilk majör EM ekonomisi olmuþtu, yurtdýþýndan fon giriþi/çýkýþý tamamen serbest býrakýldý, tabii ilk hareket yabancý parasýnýn giriþi oldu, 3 yýldýr 20 kadar yerli bankerin kendi aralarýnda kendi çaplarýnda bir oyun alaný olan borsa tahtalarý, morgan stanley turkey fund'ýn hacimli alým emirlerine sahne oldu.. sonra templeton geldi, diðerleri geldi, oyun büyüdü, yeni halka arzlar vs.. tahvil piyasasýnda yabancý fon pozisyonu daha sýnýrlýydý.. fon yöneticileri deðildi piyasaya hükmedenler, yerli para babalarýydý.. ve paranýn kaynaðý büyük ölçüde kara paraydý (uyuþturucu parasý, kumar sektörü, askeri alýmlardaki komisyonlar, kamudan hortumlanan paralar, diðer kayýtdýþý her tür sehem) .. bu denli kayýtdýþý bir ortamda yurtdýþýna her tür para transferi serbest idi, tam bir vahþi batý ortamý
borsa rallisinin yaþandýðý (2-3 binlerden 20 bin zirvesine) 1993 yýlý çok karanlýk bir yýldý- kürt meselesi için çözüm süreci baþlatmak isteyen cb özal öldü(rüldü), pkk þiddeti zirve yaptý, jitem vs kontra yöntemler, sünni-alevi iþini kaþýmak amaçlý sivas (ve baþbaðlar) katliamý, iran'ý (ve þeriat tehlikesini) hedef tahtasýna koyma amaçlý uður mumcu vd suikastler.. devlet tamamen rutin-dýþý'na geçmiþti.. bunlar olurken borsa rekorlar kýrýyor, aracý kurum seans odalarýna girmek için izdihamlar oluþuyordu, alým çýlgýnlýðý inanýlmazdý, alým histerisinin zirve yaptýðý ocak-94 bir hafta içinde bütün malý devrettiler halka, merkez'in elindeki 4-5 milyar dolarý bir kaç günde aldýlar, ve yurtdýþýna transfer ettiler, bir kaç günde tamamlanmýþtý operasyon.. ocak baþý 15- 16 bin olan dolar kuru 30- 40 bin aralýðýna çýktý, merkez'de dolar kalmamýþtý- bankalar kapalýçarþý'ya zýrhlý arabalar yollayýp nakit dolar alýyordu müþteri taleplerini karþýlamak için.. kur ikiye katlandýktan sonra kapalýçarþý bankalarýn tüm dolar talebini rahatlýkla karþýlamýþtý
5-nisan kararlarýndan 2 ay evvel operasyon olmuþ- bitmiþti.. çiller bonosu ihraç edildi (%200+ faizli), risk sevmeyen okumuþ çocuklar 'konsolidasyon bonosu' adýný vermiþti bu 3 ay vadeli bonolara (100 lira veriyosun, 3 ay sonra 150 lira alýyosun), o 3 ayda hazine'nin teslim bayraðýný çekeceði, bu bononun itfasýnýn yapýlamayacaðýný düþünüyordu- iþi bilen dolarýný asla bozmak istemeyen hazine dealer'larý
94 baþýndaki bu TR operasyonu, üç yýl sonraki asya krizinin ön gösterimi gibiydi.. aynýsý asya'da yaþandý- tayland, kore, malezya vd domino taþý gibi yýkýldý, baþrolde soros vardý- sadece sermaye hareketleriyle bütün asya'yý teslim aldý, þirketler gayrimenkuller yok fiyatýna ele geçirildi.. ve artýk herkes ahýrdaki büyük eþþeði (çin'i) bekliyordu.. ama çin'in bi farký vardý, piyasasýný finansal serbestliðe açmamýþtý- hiç bi þey olmadý çin'e..
Yer Ýmleri