ÝnþaAllah öyledir...Originally Posted by azaz
Öyle olmasý için çalýþýyorum...
Altýn Üye
ÝnþaAllah öyledir...
Öyle olmasý için çalýþýyorum...
"Yatýrým Tavsiyesi Deðildir!"... Eðitim ve Bilgi amaçlý paylaþýmlar yapýyorum.
Altýn Üye
O günler mâzide kalmýþa benziyor...Pkart eskiden Cuma günlerini severdi belki yeni grup bilmez hatýrlatayým nasýlsa okuyolar burdan)
Önce bir trende girsin, sonra eski günlerine gelecektir...
Mal alamýyorlar ki, götürsünler. Hayal eden oluyordur ama þu an için alýp götürecek babayiðit yok...!!!
"Yatýrým Tavsiyesi Deðildir!"... Eðitim ve Bilgi amaçlý paylaþýmlar yapýyorum.
Altýn Üye
PKART...
Gün sonu AKD...
"Yatýrým Tavsiyesi Deðildir!"... Eðitim ve Bilgi amaçlý paylaþýmlar yapýyorum.
Altýn Üye
OYAKC...
Gün sonu AKD...
"Yatýrým Tavsiyesi Deðildir!"... Eðitim ve Bilgi amaçlý paylaþýmlar yapýyorum.
Altýn Üye
FORMT...
Gün sonu AKD...
"Yatýrým Tavsiyesi Deðildir!"... Eðitim ve Bilgi amaçlý paylaþýmlar yapýyorum.
Bronz Üye
Bu konulara girmeyelim
Olay bitmiþtir büyütmeyelim.
Eski günlerin hatrýna...
Aldýk yattýk.
Bu günkü iþlemler ilerde lazým olacak. Saklamak gerek bence.FORMT...
Gün sonu AKD...
Acý veriyorsa geçmiþ; geçmemiþ demektir.
" Artýk üç kiþi takýlýyoruz. Ben...Keyfim...Ve kahyasý...Gerisinin......"
Bronz Üye
Deðerli baþlýk sakinleri, huzurlu bir haftasonu diler, sakýn kafayla okumanýzý öneririm.
Sevgiler, saygýlar, hürmetler.
BORSADA KISA VADELÝ AL-SAT ÝÞLEMLERÝ VE KALDIRAÇLI ÝÞLEMLER YAPMANIN SONUÇLARI
Türkiye Sermaye Piyasalarý Birliði verilerine göre,
Borsa Ýstanbul 2021 yýlý Kasým ayýnda 237 milyar
dolarlýk toplam piyasa deðeri ile dünya borsalarý
arasýnda büyüklük itibarý ile 37. sýrada yer almýþtýr.
Diðer yandan, 2020 yýlý içinde Borsa Ýstanbul’un
iþlem hacmi borsadaki tüm þirketlerin toplam piyasa
deðerinin tam 3.81 katýna çýkmýþ, diðer bir deyiþle,
borsamýzýn devir hýzý %381 olmuþtur. Bu da Borsa
Ýstanbul’u bu alanda dünya birincisi yapmýþtýr.
Borsamýzdaki halka açýklýk oranýnýn %40 olduðu
düþünülürse, dolaþýmdaki hisselerin yýlda yaklaþýk 10
kere el deðiþtirdiðini söyleyebiliriz. Son yýllarda
yabancý yatýrýmcý payýnýn %70lerden %40 seviyesine
gerilemiþ olmasý uzun vadeli yatýrýmcý sayýsýný
önemli ölçüde azaltmýþtýr.
Büyüklük itibarý ile 37. sýrada yer alan borsamýzýn
devir hýzýnda birinci olmasý haberi “Borsa Ýstanbul
2020’de dünyanýn en likit borsasý oldu” manþeti ile
verilmiþtir.
Olumlu bir haber gibi yansýtýlmak istenen bu
geliþme, gerçekte içinde iki önemli olumsuzluðu
barýndýrmaktadýr:
Yerli yatýrýmcýlar geçmiþe göre daha kýsa vadeci
olmuþlardýr. Geçmiþ yýllarda bir ay civarýnda
olan hisse senedi elde tutma süresi 18 güne
gerilemiþtir;
Uzun vadeli yatýrým yapan yabancý kurumsal
yatýrýmcýlarýn iþlem hacimleri azalmýþ, doðrudan
piyasa eriþimi ile, genellikle yüksek frekanslý veya
algoritmik iþlem yapan yurtdýþý kurumlarýn
iþlemleri artmýþtýr. Özellikle vadeli iþlem ve
opsiyon piyasasýndaki (VÝOP) iþlemlerin yaklaþýk
üçte biri artýk bu kurumlar tarafýndan
yapýlmaktadýr. Doðrudan piyasa eriþimi ve
yüksek frekanslý iþlemler yabancý yatýrýmcýlarýn
hisse senedi elde tutma süresini düþürmüþtür.
2018 yýlýna kadar ortalama 200 gün olan elde
tutma süresi 2019'da 140 güne, 2020’de ise 74
güne gerilemiþtir.
Hisse senedi yatýrýmcýlarýnýn (daha doðrusu hisse
senetlerinde kýsa vadeli alým-satým yapanlarýn)
sosyal medyada yaptýklarý paylaþýmlarda sürekli
olarak zarar etmekten yakýndýklarýný görüyorum.
Bazýlarý bu zararlarýn robotlarýn yaptýðý algoritmik
iþlemlerden, bazýlarý borsanýn veya ekonomi
yönetiminin uygulamalarýndan, bazýlarý da piyasa
dolandýrýcýlarýnýn ve/veya bazý halka açýk þirket
ortaklarýnýn iþlemlerinden kaynaklandýðýný
söylüyorlar.
Bu þikayetlerin bir kýsmýnda doðruluk payý olmakla
birlikte asýl sorun baþka yerdedir:
Yatýrýmcýlarýn kýsa vadeli alým-satým iþlemlerinden
veya VÝOP’ta yaptýklarý kaldýraçlý iþlemlerden zarar
etmelerinin asýl nedeni bu tür iþlemlerin aþýrý riskli
olmasýdýr. Ýstatistikler kýsa vadeli iþlem yapanlarýn
veya sürekli kaldýraç kullananlarýn çoðunlukla zarar
ettiklerini göstermektedir.
Örneðin, kaldýraçlý iþlem hizmeti veren aracý
kurumlar web sitelerinde Sermaye Piyasasý Kurulu
mevzuatý gereði “zararda olan müþteri hesaplarýnýn
oraný” baþlýklý bir veriyi sürekli olarak yayýnlamak
zorundadýr. Bu alanda büyük iþlem hacmi olan aracý
kurumlarýn sitelerindeki 2021 yýlý Ekim-Aralýk aylarý
arasýndaki kayýp oranlarý aþaðýdadýr (kurumlarýn
isimlerini özellikle belirtmedim):
Kurum 1 %78.06
Kurum 2 %69.94
Kurum 3 %66.67
Kurum 4 %64.00
Yukarýdaki rakamlardan görüldüðü gibi, kaldýraçlý
iþlemlerde zarar oraný çok yüksektir. Benzer
ölçümler anaparanýn on misli kaldýraç kullanýlan
VÝOP iþlemlerinde de yapýlsa bu oranlara yakýn
sonuçlar çýkacaktýr.
Yýllardýr Borsa Ýstanbul’da kýsa vadeli alým-satým
iþlerinden birçok yatýrýmcýnýn zarar ettiðini
gözlemledim. Bu konuda yakýn zamanda yapýlmýþ
bir akademik çalýþmaya rastlamadým ama geçmiþ
dönemin Borsa Ýstanbul Araþtýrma Bölümü
yöneticilerinden Dr. Orhan Erdem ve çalýþma
arkadaþlarýnýn Ocak 2011 – Aralýk 2012 arasýnda
20,000 yatýrýmcý üzerinde yaptýklarý detaylý bir
inceleme sonucunda ulaþtýklarý net sonuç þu olmuþ:
“daha çok iþlem yapan daha çok kaybediyor”.
Ayný çalýþmada, en çok iþlem yaparak en çok zarar
eden grubun bir gün sonra baþka bir hisse
senedinde þanslarýný denedikleri de gözlenmiþ.
Araþtýrmacýlar bu bulgularýný da “kaybeden pehlivan
güreþe doymaz” deyiþiyle iliþkilendirmiþler.
Tradeciety.com sitesinde deðiþik ülkelerde yapýlmýþ
11 deðiþik akademik araþtýrmanýn sonuçlarýný
derleyen bir yazýda kýsa vadeli alým-satým iþlemleri
ile ilgili aþaðýdaki bulgular özetlenmiþ:
Her gün hisse senedi alýp satanlarýn (bu kiþilere
yazým kolaylýðý açýsýndan Türkçe bir kelime
olmamasýna raðmen “trader” diyeceðim) %80’i
zarar ettikleri için iki yýl içinde iþlem yapmayý
tamamen býrakýyorlar.
Traderlarýn %40’ý bir ay sonra iþlem yapmayý
býrakýyor. Üç yýl sonra %13’ü, beþ yýl sonra da
sadece %7’si iþlem yapýyor.
Traderlar karda olduklarý hisseleri zararda
olduklarý hisselere göre %50 daha yüksek bir
oranda elden çýkarýyorlar. Yani, karlý hisseleri
satýp, zararda olanlarý tutmaya devam ediyorlar.
Uzun vadeli hisse senedi yatýrýmcýlarýnýn
ortalama getirileri borsa endeksinin yýlda %1.5
gerisinde kalýrken, aktif traderlarýn ortalama
getirileri yýllýk %6.5 daha düþük oluyor.
Uzun vadede, her gün iþlem yapanlarýn sadece
%1’i komisyonlar düþüldükten sonra kar ediyor.
Erkekler kadýnlardan daha sýk iþlem yapýyor.
Son iþlemlerinde kar etmiþ olan yatýrýmcýlarýn
kendilerine olan güvenleri artýyor, daha sýk ve
daha yüksek miktarlý iþlemler yapýyorlar.
Kumar oynama eðilimi olan traderlar kumar
oynamayanlara göre daha çok kaybediyorlar.
Kaynak: Tradeciety.com
Özetle, kýsa vadeli hisse senedi alým-satým
iþlemleri ve VÝOP’ta günlük yapýlan kaldýraçlý
iþlemlerden sürekli olarak kazanç saðlamak,
hatta zarar etmeden çýkmak istatistiki olarak çok
düþük bir olasýlýktýr.
Bu istatistikler ortadayken, insanlar neden bu
piyasalarda kýsa vadeli iþlemler yaparlar? Bunun iki
nedeni var:
Birinci neden finansal okuryazarlýk eksikliði ile iliþkili
olup, borsaya ilk defa girenlerin bu istatistikler
hakkýnda bilgi sahibi olmamalarýdýr. Borsalardaki
riskleri bilmeyenler, hele bir de piyasaya bir yükseliþ
döneminde girip içinde bulunulan trend sayesinde
karlý iþlemler yaparlarsa, yatýrým yapmanýn çok kolay
bir þey olduðunu düþünmeye baþlarlar. Yarým
yamalak öðrendikleri teknik analiz yöntemleri ile
piyasanýn geleceðini tahmin edebildiklerini düþünür,
kendilerine olan güvenleri yükselir ve risklerini
arttýrarak daha sýk iþlem yaparlar. Davranýþsal finans
literatüründe aþýrý güven yanýlgýsý, kontrol
yanýlsamasý, kendine atfetme yanýlgýsý ve yakýn
zamanda olma yanýlgýsý olarak adlandýrýlan
yanýlgýlara düþen acemi traderlar ilk piyasa
düzeltmesinde (ki bu özellikle ülkemizde çok sýk
rastlanan bir durumdur) maalesef piyasadan
silinirler.
Ýkinci neden ise davranýþsaldýr. Beynimiz bizleri
zaman zaman istatistiki bilgileri yanlýþ
deðerlendirmeye yönlendirir. Genelde düþük
olasýlýklý olaylara olduðundan daha yüksek, yüksek
olasýlýklý olaylara ise olduðundan daha düþük
olasýlýklar atfederiz. Birkaç örnek vermek gerekirse:
Uçak kazasý olma ihtimalini abartýr, uçaða
binmekten korkarýz. Bir uçak kazasýnýn hemen
ardýndan uzun bir süre uçaða binmeme eðilimine
gireriz. Halbuki o uçak kazasýnýn ardýndan bir
daha uçak düþme olasýlýðý bir gün öncekinden
farklý deðildir.
Uzun vadede kaz*****n her zaman kumarhane
olduðunu bilmemize raðmen kumar oynar ve
kaybederiz. (Bunun hormonal nedenleri de
vardýr.)
Kazanma ihtimalinin çok düþük olduðunu
bilmemize raðmen piyango bileti alýrýz. (Bunun da
tek nedeni istatistiksel yanýlgý deðildir.)
Aþý olmazsak veya kalabalýk ortamlarda maske
takmazsak Covid bulaþma ihtimalinin yüksek
olduðunu bilmemize raðmen bazýlarýmýz bunlarý
yapmayýz.
Her gün yüzlerce deðiþik faktörden etkilenen
hisse senedi fiyatlarý ve kurlar hakkýnda istikrarlý
tahminler yapmanýn imkansýz olduðunu
bilmemize raðmen, bu tür tahminler yapan
uzmanlara kulak verir, o tavsiyeler doðrultusunda
iþlem yaparýz.
Yukarýdaki örneklerde görüldüðü gibi, kýsa vadeli
alým-satým iþlemlerinde kazanma ihtimali çok
düþükken, o istatistikleri ve dolayýsý ile piyasayý
yenebileceðimizi düþünürüz. Ama sonunda bizler
de o istatistiklerdeki verilerden biri oluruz.
Yukarýda görüldüðü gibi, kaldýraçlý iþlemlerde de
kazanma olasýlýðý kaybetme olasýlýðýna göre çok
düþüktür. Her gün aracý kurumlar tarafýndan web
sitelerinde yayýnlanan bu istatistikleri göre göre
iþlem yapmaya devam etmek düþünce
sistemimizin bizi sürüklediði bir yanýlgýdýr.
Tüm bunlarýn yaný sýra, kurumsal yatýrýmcýlar
bireysel yatýrýmcýlara veya traderlara göre çok daha
fazla bilgiye, çok daha hýzlý ulaþabilmektedirler. Bu
asimetrik bilgi ortamýnda avantaj her zaman
kurumsal yatýrýmcý lehinedir. Hisse senedi yatýrýmlarý
uzun vadede öyle olmasa da kýsa vadede “sýfýr
toplamlý oyun (zero-sum game)” niteliðindedir.
Traderlar her gün hisse senedi fiyatlarýný etkileyen
ekonomik, finansal, siyasal, vb. verilere onlardan çok
daha hýzlý ulaþabilen kurumsal yatýrýmcýlar ve bu
bilgileri aldýklarý an karar veren ve saliseler içinde
iþlem yapan algoritmik iþlemciler ve robotlar ile ayný
arenaya çýkarlar. Bu dövüþün galibinin kim olacaðý
en baþtan bellidir. Nitekim, hem istatistikler, hem
de piyasalardaki gözlemlerimiz bunun doðruluðunu
her gün gözler önüne sermektedir.
Piyasalarda yeterli tecrübesi olmayan hisse senedi
yatýrýmcýlarýna tavsiyelerim; kýsa vadeli alým-satým
iþlemlerinden kaçýnmalarý, kesinlikle kaldýraç
kullanmamalarý, sosyal medyada kýsa vadeli alým/
satým tavsiyeleri veren kiþilere itibar etmemeleri,
þirketlerin verilerini inceleyerek uzun vadeli yatýrým
yapmalarý, teknik analiz yöntemlerini öðrenmeleri
ama bu yöntemleri asla günlük iþlemler için
kullanmamalarýdýr.
Aslýnda, piyasalara uzak olan yatýrýmcýlar için en
doðrusu, hisse senedi yatýrýmlarýný fonlar üzerinden
ve zamana yayarak (tercihan her ay düzenli olarak)
yapmalarýdýr. Portföy yönetimi sektörümüz son
yýllarda ürün gamýný çok geliþtirmiþ, yerel ve global
yatýrým araçlarýný içeren birçok yeni fon kurulmuþtur.
Takasbank bünyesindeki Tefas.gov.tr sitesinde tüm
yatýrým fonlarý hakkýnda detaylý bilgiler mevcuttur.
Ayrýca tüm fonlara banka ve aracý kurum web
siteleri ve uygulamalarý üzerinden rahatlýkla
ulaþýlabilmektedir. Benzer bir esneklik ve ulaþým
kolaylýðý, daha sýnýrlý ölçüde olsa da emeklilik fonlarý
için de bu yýl baþýnda baþlamýþtýr.
Attila Köksal, CFA
Altýn Üye
PKART...
1 Nisan 2023 'den bugüne Takas deðiþimi...
"Yatýrým Tavsiyesi Deðildir!"... Eðitim ve Bilgi amaçlý paylaþýmlar yapýyorum.
Gönderi Kurallarý
Yer Ýmleri