Böcekler, aðaçlar, çiçekler bahara durdu; sýra bülbüllerde...
Bugün bülbüllerin ötme zamaný!
"Ezel bahar gelmeyince
Kýrmýzý gül bitmezimiþ
Kýrmýzý gül bitmeyince
Garip bülbül ötmezimiþ"
Âþýk Veysel'in bu türküsüne konu olan Anadolu efsanesine göre gülün rengi eskiden kýrmýzý deðilmiþ. Bülbül ise güle âþýkmýþ. Gül, kendisi için yanýp tutuþan bülbüle hiç yüz vermiyormuþ. Bu duruma dayanamayan bülbül gidip gülün dalýna konuvermiþ. Dikenler bülbülün gövdesine batýnca akan kanlar gülün dibine dökülmüþ ve kanlar gülün köklerinden, dikeninden damarlarýna geçmiþ. Gül, o günden sonra kýrmýzý açmaya baþlamýþ.
Efsanenin ortaya çýkmasýna neden olan bülbüllerin güllere düþkünlüðü ise, güllerin tomurcuk kýsýmlarýnda bulunan kurtçuklarý çok sevmelerinden kaynaklanýyor.
Bu efsane Âþýk Veysel'inki gibi birçok türküye, öyküye de sirayet etmiþ, genel olarak halk edebiyatýnda bülbül ve gül ikilisi aþký, sevgiyi anlatmak için sembol olarak kullanýlmýþtýr.
Peki bülbüllerin ötmeye baþlamasý ne demek oluyor? Bülbüller her zaman ötmüyor mu?
Bu sorunun yanýtýný Güneþin Aydemir'in Yeþil Gazete'deki bir yazýsýndan alýntýlayalým:
"Bülbüller elbette her zaman ötüyorlar. Ancak burada kastedilen kýrk naðmeli bülbül ötüþü.
Ötücü kuþlarýn çok çeþitli ötüþleri bulunmakta. Bunlardan bir tanesi de erkek bireylerin üreme mevsiminde çýkardýklarý eþ bulmak için söyledikleri þarkýlar. Nitekim buna da üreme þarkýsý deniyor.
Bir erkek bülbül neden böyle güzel öter? Ýki sebebi var, biri sýnýrlarýný belli etmek, “burasý benim, yaklaþaný yakarým!” demek için. Ýkincisi de diþilere “bak ötüþüm ne güzel, hadi gel” demek için.
Bir de elbette bu bülbüller göçmen kuþlar. Bizim ülkemize de üreme dönemlerinde geliyorlar. Dolayýsýyla bülbüller bizler için bu mevsimde öteye baþlýyorlar.
Ufak bir hikaye buraya yakýþýr: Sivas’tan Zaralý Hacý Fatma Haným (Allah rahmet eylesin), bu topraklarda bildiðimiz ilk kuþ gözlemcisi. Zaralý Hacý Fatma Haným, bahçesindeki viþne aðacýna gelen kuþlarý gözler dururmuþ. Malum bülbüller de gelirmiþ. Fatma Haným’ýn bülbülleri anlatýþý þöyle: “Ala sabah bülbül gelir viþnelere gaga atar. Akþama kadar o viþne tanesi sulanýr, güneþin de etkisiyle þarap oluverir*. Akþamýn garipler vakti denilen saatinde geri gelir. Yaptýðý bu þaraptan bir iki damla alýverir, silkinir, kendinden geçer ve baþlar þakýmaya”…
Bol bülbül ötüþü dinlemeniz dileðiyle…"
Buðday Ekolojik Yaþamý Destekleme Derneði
Yer Ýmleri