Prof. Esfender KORKMAZ
Kur korumalý mevduat bir delinin kuyuya attýðý taþtýr. Þimdi ekonomi yönetiminde her kurum, her yetkili bu taþý çýkarmaya çalýþýyor.
Pazar günü Merkez Bankasý bu nedenle dört teblið yayýnladý.
1.Kur korumalý döviz tevdiat hesabýný, hesap sahibi isterse dönüþüm kuru üstünden TL’ye çevirebilir.
2.Altýn hesaplarýndan Türk Lirasý mevduata geçiþ desteklenecek.
Bankalar tasarruf sahibinin, kur korumalý mevduat hesabýndan veya altýn hesabýndan TL mevduat hesabýna geçiþini saðlamak için, ancak hâlihazýrda verdikleri mevduat faizinden daha yüksek faiz vererek onlarý ikna edebilirler.
Birincisi… Bu karar dolaylý yoldan faizleri artýrmak demektir.
Ýkincisi… Dönüþümü teþvik etmek için TL’ye geçiþ, dönüþüm kuru TL satýþ fiyatýndan olabilir. O zaman da kur artýþýna neden olur.
Bankalarýn geçen hafta 3 aylýk mevduata verdikleri ortalama faiz, yüzde 29,60 idi. Temmuz ayý TÜFE oraný da 47,83 idi. Yani bankalar üç ay önce yatýrýlmýþ TL mevduatýna eksi yüzde 12,33 faiz verdiler. Bu demektir ki tasarruf sahibinin 100 lirasý üç ayda satýn alma gücü olarak 96 liraya geriledi. Eðer reel faiz yoksa tasarruf sahibi neden TL mevduata geçsin? Neden parasýnýn erimesine göz yumsun?
3.Eðer geçiþ oraný yüzde 5’in altýnda kalýrsa, bankalarca, eksik kalan tutar kadar menkul kýymet bloke olarak tesis edilecek. Þimdilik geçiþ oraný yüzde 5 seviyesinde düþük tutulmuþtur. Muhtemelen MB bu oraný da artýracaktýr.
Yüzde 5 oranýný tutturamayan bankalar, düþük faizli hazine bonosu almak zorunda kalacaklar.
4.Bankalarýn Merkez Bankasý’nda tutuklarý yabancý para karþýlýklarý artýrýldý.
Vadesiz döviz mevduatý için; yüzde 29,
3,6 ve bir yýla kadar döviz mevduatý için; yüzde 25 ve bir yýldan daha uzun vadeli döviz mevduat hesabý için yüzde 19, oranýnda karþýlýk tutacaklar.
Anlaþýlan odur ki; Merkez Bankasý karþýlýk oranýný artýrmakla hedefi; hem döviz hesaplarýnýn cazibesini düþürmek ve bu yolla TL’ye geçiþi zorlamak istiyor, hem de bu yolla MB döviz rezervlerini artýrma istiyor.
Bu yolda iki önemli sorun var;
Birisi, MB güveni belirleyen, bankanýn kendi rezerv varlýðýdýr. Rezerv artabilir ve fakat herkes bunun bankalarýn verdiði geçici karþýlýk olduðunu bilir.
Ýkincisi, bankalarda döviz tutanlar, önce mevcut dövizlerini kur artýþýndan korumak için tutar. Faiz için tutulanlar daha yüksek montanlý döviz varlýklarýdýr. Faiz vermezseniz, ABD hazine bonosuna gider. Ya da bankada faizsiz tutmak yerine yastýk altýna girer.
Merkez Bankasý, hedefinin kur korumalý mevduattan, TL mevduata geçmeyi saðlamak olduðunu açýkladý. Bunu dolaylý yollardan yapmaya çalýþýyor. Doðrusu, MB gösterge faizini reel faiz seviyesine çýkarmaktýr. O zaman TL’den kaçýþ duracak, dolarizasyon yavaþlayacaktý. Oysaki þimdi dolarizasyon artacaktýr.
Bu tür piyasanýn arkasýndan dolaþýlmasý, Merkez Bankasý’nýn da dâhil olduðu ekonomi yönetimine ve hükûmete olan güveni daha da düþürecektir. 124,3 milyar dolarlýk kur korumalý mevduat hesabý sahipleri, dövizini korumak telaþýna düþerse, yeni bir kur þoku yaþayabiliriz.
Kendime masallar.!!!
Masallar dünyasý.!!!
Kötümser yalnýz tüneli görür, iyimser tünelin sonundaki ýþýðý görür, gerçekçi tünelle birlikte hem ýþýðý hem de gelecek treni görür.!!!
Yer Ýmleri