almanlar savaþýn gidiþatý konusunda iki ana bilgi kaynaðýna sahiptir
birinci kaynak resmi açýklamalardýr. yani nazi iktidarý güdümünde olan gazeteler, resmi devlet yayýnlarý (signal dergisi gibi) ve devlet radyosu bu kaynaðý oluþturur. ikinci kaynak ise doðrudan cepheden gelen asker mektuplarý veya deðiþim/nekahat/dinlenme vb. nedenlerle ülkeye geri dönen askerlerin kendilerinin aktardýðý bilgilerdir. kýsmen üçüncü bir kaynak olarak da da yabancý radyolar sayýlabilir ama hem alman halkýnda bu radyo yayýnlarýný alabilecek cihazlarýn fazla sayýda olmamasý hem elektronik karýþtýrmalar neticesi bu yayýnlarý alamama hem de bu yayýnlarýn dinlenmesi ve bahsedilmesinin cezasý ölüm olan bozgunculuk veya casusluk suçu sayýlmasý nedeniyle bu kaynaða çok kýsýtlý sayýda insan ulaþabilir.
bu durumda savaþýn gidiþatý konusunda öncelikli "en güvenilir" bilgi kaynaðý cepheden gelen askerler ve cephede olanlarýn yolladýklarý mektuplardýr. cepheden gelen ve ailelerini ziyaret eden askerler zaten durumun boktanlýðýný bir þekilde insanlara aktarýyordu. burada tek dikkat edilmesi gereken þey aileniz harici kiþilere çok fazla bundan bahsetmemekti çünkü gestapo'nun kurduðu muhbir þebekesi neredeyse her alman sokaðýnda birkaç adet muhbir vatandaþ barýndýrýyordu ve bu muhbirler kulaklarýna çalýnan her türlü bilgiyi veya uygunsuz gördükleri durumu gestapo'ya rapor ediyordu. muhbir raporlarý nazi iktidarýnda dikkate alýnan bir bilgi kaynaðý olduðundan ailesini ziyarete gelen bir askerin gidip de savaþýn berbatlýðýný ailesi dýþýndaki birine olanca çýplaklýðý ile anlatmasý zaten büyük bir risk almasý demekti.
cepheden gelen veya oraya giden mektuplara her þey yazýlabiliyor muydu peki?
veya þöyle soralým, cepheden gelen mektuplara ve cepheye gönderilen mektuplara ne tür sansür geliyordu? bu önemli çünkü hem diktatörlük yönetiminde bu önemli iletiþim kanalýnýn denetlenmesi gayet normaldi hem de mektuplarýn incelenmesiyle ortaya çýkarýlacak potansiyel "bozgunculuk" suçlarý ve bu suçun cezalandýrýlmasý ile toplumun savaþma azmi güdülenebilirdi.
bu konuda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta mektuplarda açýkça þikayet etmemekti çünkü açýkça þikayet etmenin hayýrlý sonuçlarý olmazdý. mesela stalingrad'da savaþýrken yaralanýp bir þekilde uzaktaki bir sahra hastanesine kapaðý atmýþ bir er iseniz tutup da evdeki annenize: "anne merhaba ben yaralandým. taburum tamamen imha oldu. ruslarýn ucu bucaðý belli deðil, sürekli takviye alýyorlar. stalingrad'da mahvolduk." þeklinde bir mektup yazamazdýnýz çünkü tüm asker mektuplarý askeri sansürden geçiyordu ve bu tip bir mektup yazmak kolayca casuslukla suçlanmanýza neden olabilirdi. ayný þekilde almanya'daki aileniz size: "buradaki durumlar fena, en son çikolatayý 5 ay önce aldýk. bizler taþ kemirirken nazi partisinden olanlara fazla fazla yiyecek veriliyor" yazamýyordu çünkü gestapo postaya verilen mektuplardan random seçilen örnekleri okuyor, böylece hem halkýn ne düþündüðünü net olarak öðrenebiliyor hem de arada fazlaca þikayet edenleri kýstýrýp ibreti alem olsun diye cezalandýrýyordu. bunun yerine daha hafif ifadelerle ya da ailelerin kendilerince oluþturduðu ufak tefek þifreli laflarla çekilen zorluklar anlatýlýyor, iþlerin iyi gitmediði vurgulanýyordu. önemli olan nokta þuydu; çizgiyi çok aþmadan, hafif sesle söylenmeniz serbestti. ufak tefek þikayetler olabilirdi ama iþlerin toptan mahvolduðunu açýkça yazamazdýnýz. ayrýca açýk açýk hitler'i sevmediðinizi, tüm bunlarýn sorumlusunun o olduðunu da yazamazdýnýz. ilginç olan þu ki bazý durumlarda mektuplarda çok sert ifadelerle yazýlan þikayetlerin olmasý gözardý edilirken özellikle hitler'den olumsuz bir þekilde söz etmek, ne kadar hafifçe yazýlýrsa yazýlsýn, kesinlikle affedilir bir durum olmamýþtýr. bununla birlikte enteresan bir þekilde çoðu mektup açýlýp okunmasýna raðmen nispeten çok az þikayet eden cezalandýrýlýyordu çünkü bu mektuplarýn halkýn gerçekten ne düþündüðü konusunda gerçek zamanlý bir haber kaynaðý olduðu varsayýlmaktaydý ve naziler bu deðerli kaynaða çok fazla müdahale edip kesilmesini istemiyordu.
netice olarak almanlar cephede iþlerin yolunda gitmediðini resmi bildiriler ve nazi güdümündeki gazete ve radyodan hariç olarak kolayca öðrenebiliyordu. fakat bunu alenen yaymak mümkün deðildi. ayrýca günlük iaþelerin giderek azalmasý, hemen her büyük savaþtan sonra erkeklerin olduðu fabrika, iþyerleri, okullar vb yerlerin taranarak burada olan erkeklerden uygun olanlarýn askere alýnmasý gibi durumlar iþlerin kötü gittiðinin diðer bir belirtisi idi.
fakat alman propagandasýnýn dönüm noktasý stalingrad yenilgisidir
stalingrad yenilgisi öyle büyük ve alman halkýnda o denli deprem yaratan bir olaydýr ki nazi sansür mekanizmasý ve propaganda makinesi bu olayý halktan gizlemenin kesinlikle mümkün olmadýðýnýn farkýna hemen varmýþtýr. o nedenle alman propagandacýlarý hemen taktik deðiþtirip topyekün savaþ kavramýný ortaya attýlar ve eðer toplum tümüyle bu savaþa kendini vermezse ulusun tamamen yok olacaðý tezi papaðan gibi tekrarlanmaya baþlandý. tüm nazi propagandasý da bir ölüm-kalým savaþý verildiði yönünde halký iknaya giriþti.
sonuç olarak þunu söyleyeyim: almanlar aslýnda neyin ne olduðunu savaþýn sonuna dek bildiler ama konuþamadýlar. herhangi bir þekilde nazi partisi harici bir örgütlenme kesinlikle mümkün olmadýðýndan savaþýn gidiþatý konusunda kimsenin yapacak fazla bir þeyi de yoktu. almanlar cephelerin bir bir çöktüðünü ve ulusça korkunç bir felakete sürüklendiklerini farkediyordu ama nazi iktidarýnýn korkunç uygulamalarý bu duruma karþý herhangi bir giriþim yapýlmasýný engelledi.
Originally Posted by BOSPOROS
Yer Ýmleri