
Originally Posted by
nohut
BÝLGE KAÐAN YASASI:
EN ESKÝ TÜRK ANAYASASI "TÖRE"
1. Tengri (yaratan) Tektir.
2. Her kim ki, Tengri'den kut almak dilerse, baþkasýna yakarmasýn.
3. Bir Ýl(Ülke), bir Kaðan, bir Tengri..
4. Bir kýna iki kýlýç girmez. Bir hatun iki er alamaz ve bir budunda iki töre olmaz. Töre tektir. Töre kesin ve keskindir. Kim ki, töreye uya kutlanýr. Kim ki, töreye kýya katlanýr..
5. Kimse töreden üstün deðildir. Dirlik ve birlik için töre budur.
6. Bir çoban sürüsünden, bir er ailesinden, bir Kaðan budunundan sorulur.
7. Her er eþine, atýna, pusatýna sahip çýkacak.
8. Ana-babaya ve ataya tazim(saygý) duyulacak.
9. Hýsmýna sarýlacak, komþusunu gözetecek.
10. Er kiþi yalan söylemeyecek.
11. Mal çalan, mülk çalan misliyle ödeyecek. Hesabý ya malýyla ya canýyla sorulacak.
12. Kim ki, bir ýrza musallat olursa, canýndan olacak.
13. Her kim olursa olsun haksýz, aldatýcý iþ tutarsa hesabý hemen sorulacak.
14. Cenkten beri duran ya da kaçan tamuya(cehennem) uçacak.
15. Aman dileyene kýlýç üþürülmeyecek, sýðýnana arka dönülmeyecek.
16. Baþ kaldýranýn baþý alýnacak, hak isteyenin hakký verilecek.
17. Kimse kimseye üstünlük taslamayacak. Ne ak etin karadan, ne karanýn kýzýldan, ne kýzýlýn sarýdan farký olmayacak.
18. Kin ve gururdan uzak olunacak.
19. Mazluma merhamet, zalime azap duyulacak.
20. Zayýfa, yaralýya, çocuða ve kadýna el kaldýrýlmayacak.
21. Kýzý isteyen Kaðan da olsa, bey de olsa, kýz istediðine verilecek.
22. Gereksiz yere aðaç kesmeyeceksin, suyu kirletmeyeceksin.
23. Bilmeyip de bildim demeyeceksin, bilene danýþacaksýn.
24. Bugünün iþini yarýna býrakmayacaksýn.
25. Kusur görmeyecek, kusur aramayacaksýn.
26. Güçlüyken affet, zayýfken sabret.
27. Yazgýna asi olma.
28. Yaptýðýn iyiliði unut, yapýlan iyiliði unutma.
29. Herkes adaletle iþ görecek.
30. Her ne edersen et, yargýlanacaðýný her daim akýlda tut.
31. Milletine yaban kalma. Ýpeðin iyisine, sözün güzeline kanma, onlara boyanma.
32. Kaðan o dur ki, adaleti üstün tutsun, töreyi yaþatsýn. Töre yok olursa, Ýl yok olur. Ýl olmazsa, budun kul olur.
33. Ey Türk Oðuz beyleri, ey milletim iþitin!
Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yaðýz yer delinmedikçe senin Ýlini ve töreni kim bozabilir?
Kaynak: Bilge Kaðan Yazýtý - 730 Orhun Irmaðý yakýnlarý, Ötügen-Moðolistan
Yer Ýmleri