Borsa Felsefesi, Borsacý Kafasý.

[yelpaze]

Ýran meselesi, ameliyata alýnan hastanýn içi açýldýktan sonra masada öylece býrakýlmasýna benzedi.
Ýsrail'in ve ABD'nin, kendilerini hedef alan ve nükleer olmasa da biyolojik-kimyasal baþlýk takýlabilecek roketleri kabullendiklerine ikna olmamýz mý gerekiyor?

Ya Ýran? Onun da sürpriz bir çýkýþ yapmayý deðerlendiriyor olmasý mümkün deðil mi? Þu haldeyken neyi sürdürmeyi umabilirler ki? En azýndan finans piyasalarýnýn tepkisini umursadýklarý söylenemez.

[yelpaze]

Suriye rejimi elindeki silahlarý ve yýllardýr beslediði orduyu kullanamadan yýkýlmakla kalmadý silahlarý da hiç kullanýlamadan yok edildi.
Teknolojik devrim eski nesil silahlarý kullanýþsýz hale getiriyor ama bunlar yaþ olarak da artýk verimli kullanýlamayacak türden ekipmanlar. Ukrayna savaþýnýn istatistikleri herþeyi net biçimde ortaya koyuyor zaten.

Ýran hava sahasýnda kontrolü kaybetti denebilir ancak eski moda kara kuvvetleri ve dikkate deðer deniz kuvvetlerini kullanarak bir tepki vermeyi düþünebilir. Basra, Kuveyt ve körfez Ýran ordusunun etki alanýnda ve bu bölge petrol üretimiyle ticaretinin de önemli bir noktasý. Ya da mevcut durumu sürdürmeye çalýþabilir ama zaman aleyhlerine iþliyor. Gerici rejimin bir an önce deðiþerek yeniden harika olmalarý en iyi seçenek.

[yelpaze]

Hepimiz Türkiye ve Dünya ekonomisini, politik, jeoploitik geliþmeleri ayný kaynaklardan yakýn takip halindeyiz.
Yorumlarýmýz ve tahminlerimiz birbirine yakýn ve bu geliþmeler genel olarak olumsuzluða iþaret ediyor.
Cari açýk, bütçe dengesi, enflasyon, yüksek faiz, ticaret piyasalarý, varlýk fiyatlarý, petrol fiyatý, dýþ-iç yatýrýmlar, güven, bilançolar gibi konularda ortak bir görüþ çerçevesi mevcut ve uzun vadeli yatýrým kararlarý bunlara göre veriliyor

Daha spekülatif yatýrým kararlarý için spekülasyon analizinden söz edebiliriz ki burada olumlu bir manzara söz konusu. Yukarýdaki temel konularý kýsa vadede etkisiz varsayýp kýsa vadeli etkileri güçlü olan faktörlere baktýðýmýzda; halka arz ve sermaye piyasalarýný geniþleten diðer politikalara, hükümetin piyasalara verdiði mesajlara, kamunun ve þirketlerin hisse alým politikalarýna, þirket birleþme ve deviralmalara, cripto ve teknoloji hisselerinin göz kamaþtýran performansýna, finansal yatýrýmlara olan iþtaha odaklanabiliriz.

Ancak burada, iktidarýn muhalefete karþý kabul edilemeyecek acýmasýzlýktaki tutumu bir sönümleyici olarak karþýmýza çýkýyor. Burasý bir petrol ülkesi olmadýðýna ve dýþ kaynak da bulunamadýðýna göre içerdeki sermayeyi kaçýracak bu davranýþlar acý bir süreçle sonuçlanacaktýr.

[yelpaze]

Yukarýdaki yazýda spekülasyon analizine konu faktörlerin aslýnda borsanýn lehine olduðunu ancak herkesçe malum siyasi uygulamalarla etkilerinin sönümlendiðini iddia etmiþtim. Elbette ülke ekonomisini iyice açmaza götüren bu siyasi manevralarýn ardýndaki gerekçe orta ve uzun vadeli ekonomiye iliþkin olumsuzluklar ki bu da bir çeþit refleksivite. Bir yandan enflasyonla mücadele adý altýnda halka aðýr bir reçete dayatýlýyor öte yandan devletin elindeki tüm vergi, harç, ürünlere yüksek oranda zam yapýlýyor. Bunun sebebi de yýllarca seçim kazanmak uðruna büyütülen kamu harcamalarýnýn finansmaný ve yükümlülüklerin yerine getirilmesini saðlamak.

Geriye elimizde tek bir spekülatif kuvvet kalýyor; faiz indirimleri.
Hem ABD hem Türkiye'de bu konu gündemin baþýnda.
ABD'de faizin yükseldiði dönemde zaten borsalar katlanarak deðerlendi, faiz indirimi bunu devam ettirecek mi?
Türkiye'de faiz indirimi iþe yarayacak mý? Güven faktörü kaybolmuþken, siyaset çalkantýlýyken kolay deðil?
Her þey bir yana, tek bir parametreye yani faiz indirimine göre yatýrým kararý alýnýr mý?

[yelpaze]

Yeni Dünya Düzenin uç noktalarýna iliþkin bazý ipuçlarý verebiliriz. Sadece fikir jimnastiði olarak kabul edilsin lütfen.

Napoleon seferi ile 1. ve 2. dünya savaþlarýnýn ortak bir formatý var, hammaddeye aç, hýzlý büyümüþ, aþýrý milliyetçi sanayi devletleri ile deniz yollarýný ve uzak sömürgeleri kontrol eden güçlerin karþý karþýya gelmesi... Dikkat edin hepsinde bitirici rol ABD'de. Tüm bu dönemlerde Moskova ise hem hedef hem de aðýrlýk merkezi olarak karþýmýza çýkýyor çünkü deniz yolunu kullanmadan kaynaklara ulaþabileceðiniz asya'nýn iletiþim ve ulaþtýrma hatlarýnýn baðlandýðý yer. Pekin-Berlin arasýný kontrol eden merkez diyebiliriz. Tarihte ikiþer defa Japonya ve Almanya gibi deniz aþýrý etkisi zayýf iki sanayi ülkesinin büyük fetih hareketlerine kalkýþtýðýný biliyoruz. Bu formatý günümüze uygularsak hammaddeye aç Çin de, ana gücünü merkezde yoðunlaþtýrdýðý bir orduyla Moskova'ya ilerlerken ufak bir güçle Hazar denizi petrol-gaz sahalarýný ele geçirmeye çalýþacaktýr, ardýndan Ural bölgesi. Böyle bir kalkýþmada Avrupa ve Ýngiltere doðal olarak Çin'e savaþ ilan edecek ve Çin ordusu Paris yakýnlarýnda görülecek (fikir bana ait deðil yazar Jean Freustié'nin beyaz perdeye de uyarlanan Harmonie ou les horreurs de la guerre eserinden). Hatta ABD de Moskova'ya destek olmak için silah yüklü ticari gemileri Murmansk limanýna gönderirse tam bir 3. dünya savaþý formatý karþýmýza çýkmýþ olur.

Þimdi yakýn tarihteki gerçeklere bakalým. Rusya savaþýn baþýnda elit tankçý birlikleriyle Kiev'e bu tür eski moda bir yýldýrým taaruzu denemesi yaptý baþarýlý olamadý, Ukrayna en elit birlikleriyle, tarih kitaplarýndan fýrlamýþ gibi gözüken sürpriz bir Kursk taaruzu denedi sonuç alamadý, Esad'ýn eski model de olsa hala kullanýmdaki kara ordusu hiç bir iþe yaramadý, Ýran 5. nesil jetlerin kullanýldýðý 3 saatlik harekatla, tüm kara ve hava kuvvetlerini kullanýþsýz hale getiren bir darbe yedi. Kýsacasý klasik savaþ taktikleri, teorileri ve araçlarý artýk iþlevsiz hale geldi.

Teknolojik geliþmelerin klasik savaþ ve gelecek öngörülerini deðiþtirdiðini herkes görüyor. Bu noktada size Ronald Reagen'ýn baþkanlýk dönemindeki meþhur konuþmasýný hatýrlatayým. Özel televizyonlarýn henüz olmadýðý Türkiye'de herkes bu konuþmayý ve ilgili animasyonu ana haber bültenlerinde izlemiþti. ABD-Sovyetler arasýnda, yýldýz savaþlarý olarak adlandýrýlan bir uzay savaþý projesi... Nükleer silahlarýn dünyayý yok edecek miktara ulaþmasý bu fikri rahatlatýcý ve sempatik kýlmýþtý. 1980'lerde sadece hayaldi ama günümüzde deðil, sadece Rusya yerine Çin geldi... Sanýrým herkesin 3. dünya savaþý olarak konuþtuðu þey uzay koþullarýnda savaþ olacak. Uydular, enerji altyapýlarý, ay üzerinde üs kurma mücadeleleri, uzay yarýþýnda þiddetin devreye girmesi vs.

Ronald Reagan - Strategic Defense Initiative ("Star Wars") Konuþmasý
https://www.youtube.com/watch?v=Y2_H4B67poo
https://www.youtube.com/watch?v=sMfmVzHZvkc

[yelpaze]

CHP'nin kayyumla sonuçlanabileceði söylenen davasý Eylül'ün ilk haftasý.
Belediyelerde tutuklamalardan sonra kayyum da gündeme gelir mi?
Ýlk yarý bilançolarýný yakýnda göremeye baþlayacaðýz, tahminler bellidir.
Trump tarifelerinde baþlangýç 1 Aðustos.

[yelpaze]

Faiz indirimiyle yýllýk faiz oranýný %45 yapsalar %15 stopajdan sonra hiç de cazip olmayan %30 yýllýk getiri ortaya çýkýyor.
KKM de bittiðine göre þu siyasi ve jeopolitk gerilim altýnda döviz yatýrýmlarý cazip gözükecektir.
Konut ve arsa ile taþýt araçlarýný da yatýrým alternatifi olarak deðerlendiriyoruz ancak sorun þu; bunlar likit araçlar deðil. Önemli olan likit ve likite yakýn olanlarýn dengesi. 2021 sonundaki devaluasyon öncesi faizler %17 civarýydý ve enflasyon henüz oldukça düþüktü ancak 2020 yýlýndan gelen bir gerilim birikmesi de söz konusu olabilir?

[yelpaze]

Faiz indirimiyle yýllýk faiz oranýný %45 yapsalar %15 stopajdan sonra hiç de cazip olmayan %30 yýllýk getiri ortaya çýkýyor.
KKM de bittiðine göre þu siyasi ve jeopolitk gerilim altýnda döviz yatýrýmlarý cazip gözükecektir.
Konut ve arsa ile taþýt araçlarýný da yatýrým alternatifi olarak deðerlendiriyoruz ancak sorun þu; bunlar likit araçlar deðil. Önemli olan likit ve likite yakýn olanlarýn dengesi. 2021 sonundaki devaluasyon öncesi faizler %17 civarýydý ve enflasyon henüz oldukça düþüktü ancak 2020 yýlýndan gelen bir gerilim birikmesi de söz konusu olabilir?

Yukarýda 1 yýllýk mevduat hesabý üzerinden kaba bir hesap yapmýþtým ancak bizde tüm mevduat hesaplarý 1 veya 3 aylýk yani her ayýn ve 3 ayýn sonunda sizin kazancýnýzdan %17,5 vergi kesiliyor. Gelir vergisine tabi gelirler gibi beyanname vermiyorsunuz yani eðitim giderleri, baðýþlar vs. giderlerinizi vergiden düþemiyorsunuz en kötüsü enflasyon endekslemesi yapma þansýnýz yok.
Likit fonlardan saðlanan kar da fon satýldýðý anda stopaja tabi olur ve vergi kaynaðýnda kesilir.

Her yýl Mart ayý sonunda beyanname ile verilen ve Mart ile Temmuz'da iki taksit halinde tahsil edilen vergilere göre büyük bir dezavantaj oluþtu. Mesela 2024 yýlý baþýnda yurtdýþý borsalarýndan temettü geliri elde eden yahut eurobond alýp faizlerini alan veya alým satým kazancý elde eden vatandaþ 2025 Mart ayýna kadar yani 1 yýl hiç bir vergi ödemez. Martta beyanname verirken de alým ile satýmlarý arasýndaki süre boyunca enflasyon %10'u geçmiþse gelirinden ilgili dönemin enflasyon farkýný düþer. Varsa geçmiþ zararlarýný da gider gösterir. Gene eðitim ve baðýþ gibi giderler de vergiden düþülebilir. Medvuatçý ise direkt her vade sonunda net rakamý öder.

Tabi istisnai durumlar her zaman olabilir. Mesela yýl boyunca birden fazla patrondan belirlenmiþ limitlerin üzerinde maaþ geliri elde eden biri için mevduat hesabý, vergi açýsýndan avantajlý olabilir. eurobond alýp küçük bir gelir elde etse dahi beyanname zorunluluðu olacaðýndan vergiye tabi tüm gelirlerini de beyannameye yazmak zorunda kalacaktýr.

Konu önemli çünkü dövize olan talebi belirleyici nitelikte.