Borsa Felsefesi, Borsacý Kafasý.

[yelpaze]

Faiz indirimiyle yýllýk faiz oranýný %45 yapsalar %15 stopajdan sonra hiç de cazip olmayan %30 yýllýk getiri ortaya çýkýyor.
KKM de bittiðine göre þu siyasi ve jeopolitk gerilim altýnda döviz yatýrýmlarý cazip gözükecektir.
Konut ve arsa ile taþýt araçlarýný da yatýrým alternatifi olarak deðerlendiriyoruz ancak sorun þu; bunlar likit araçlar deðil. Önemli olan likit ve likite yakýn olanlarýn dengesi. 2021 sonundaki devaluasyon öncesi faizler %17 civarýydý ve enflasyon henüz oldukça düþüktü ancak 2020 yýlýndan gelen bir gerilim birikmesi de söz konusu olabilir?

Yukarýda 1 yýllýk mevduat hesabý üzerinden kaba bir hesap yapmýþtým ancak bizde tüm mevduat hesaplarý 1 veya 3 aylýk yani her ayýn ve 3 ayýn sonunda sizin kazancýnýzdan %17,5 vergi kesiliyor. Gelir vergisine tabi gelirler gibi beyanname vermiyorsunuz yani eðitim giderleri, baðýþlar vs. giderlerinizi vergiden düþemiyorsunuz en kötüsü enflasyon endekslemesi yapma þansýnýz yok.
Likit fonlardan saðlanan kar da fon satýldýðý anda stopaja tabi olur ve vergi kaynaðýnda kesilir.

Her yýl Mart ayý sonunda beyanname ile verilen ve Mart ile Temmuz'da iki taksit halinde tahsil edilen vergilere göre büyük bir dezavantaj oluþtu. Mesela 2024 yýlý baþýnda yurtdýþý borsalarýndan temettü geliri elde eden yahut eurobond alýp faizlerini alan veya alým satým kazancý elde eden vatandaþ 2025 Mart ayýna kadar yani 1 yýl hiç bir vergi ödemez. Martta beyanname verirken de alým ile satýmlarý arasýndaki süre boyunca enflasyon %10'u geçmiþse gelirinden ilgili dönemin enflasyon farkýný düþer. Varsa geçmiþ zararlarýný da gider gösterir. Gene eðitim ve baðýþ gibi giderler de vergiden düþülebilir. Medvuatçý ise direkt her vade sonunda net rakamý öder.

Tabi istisnai durumlar her zaman olabilir. Mesela yýl boyunca birden fazla patrondan belirlenmiþ limitlerin üzerinde maaþ geliri elde eden biri için mevduat hesabý, vergi açýsýndan avantajlý olabilir. eurobond alýp küçük bir gelir elde etse dahi beyanname zorunluluðu olacaðýndan vergiye tabi tüm gelirlerini de beyannameye yazmak zorunda kalacaktýr.

Konu önemli çünkü dövize olan talebi belirleyici nitelikte.

[yelpaze]

-Eskiden, genel olarak dengelerin belli olduðu ve fazla deðiþmediði bir dünyada deðiþken borsa koþullarýnda yaþýyorduk. Öngörülebilirlik yüksekti.
-Yakýn geçmiþte dengelerin bir yöne aþýrý zorlandýðý koþullarda seçici bir deðiþkenlik gözlemlemeye baþladýk.
-Þimdi ise dengelerin tamamen deðiþken olduðu bir dünyada eskiye göre daha az deðiþken borsa koþullarýna adapte olmak gerekecek gibi gözüküyor. Bu yüzden benim deðindiðim ve piyasalarla az ilgili gibi gözüken konulara dikkat edilmesini tavsiye ederim. Bunlar düþünce yapýsýnýn temelini oluþturmak bakýmýndan önemli ki inançlar bile bu kapsama giriyor.

1-Bakýn, yaný baþýmýzda herkesin artýk normal gördüðü Ukrayna savaþý metrekareye düþen ateþ gücü, mühimmat ve ekipman kullanýmý, asker yoðunluðu ve kayýplarý gibi tüm deðerlendirme kriterlerine göre 2. dünya savaþýndan daha büyük. Güya 6 ay önce bitecekti?
2-Ýsrail'in önce Suriye ardýndan Ýran üzerinde denediði yeni hava savaþ taktiði dünyada çok büyük bir devrime iþaret ettiði halde konu hemen soðutuldu. Alman tank komutaný Guderian'ýn teorisini geliþtirip savaþ alanlarýna uyarladýðý "Yýldýrým Taaruzu" olarak bilenin ve 1940'lardan itibaren tüm dünya ordularýnýn benimsemek zorunda kaldýðý, zýrhlý kara kuvvetleri odaklý savaþ taktiðini Ýsrail hava kuvvetleri, 5. Nesil jetler sayesinde 21. yüzyýla mükemmel biçimde uyarladý. Þimdi geliþmiþ jet filosuna sahip ülkeler istediði ülkenin ordusunu saatler içinde iþlevsiz kýlacak bir avantaja sahip. Bu durum iki sonuç doðurur; gücün, ona sahip olanlar tarafýndan kullanýlmasý veya buna maruz kalacaklarýn daha erken davranmaya çalýþarak klasik savaþ taktikleriyle, önceden tepki vermesi.
3-Deðiþen dünya koþullarý ticaret savaþlarý baþlýðý altýnda yeni bir dönem baþlattý. Altta yatan sebepleri tartýþmayacaðým ama sonuçlarý mutlaka hissedilir derecede etkili olacak. Hiç birimiz yeni koþullarda küçük ve esnek þirketlerin mi yoksa global ölçekte çalýþan devlerin mi avantajlý olacaðýný bilmiyoruz. Karlýlýklarda kalýcý düþüþlere iliþkin beklentiler hisse senetlerinde yeniden deðerleme yapmamýzý gerektirecek. Grafiklerde geçmiþi gösteren o kuyruklar artýk gelecek hedeflemeleri bakýmýndan çok anlamlý olmayabilir? Buna dikkat etmek lazým.

[yelpaze]

Biraz daha spesifik olalým.
Ýran veya Suriye para birimi üzerinden çok yüksek faiz getirisi teklif edilse kabul eder misiniz?
Kaðýt paranýn sadece itibari deðeri vardýr ve bu deðer parayý basan devletin gücüne baðlýdýr.
Devletin gücü ise, son kertede ordusunun gücüne baðlýdýr. Ekonomik ve finansal güç olsa dahi savaþ coðrafyasýnda askeri gücünüz eninde sonunda sorgulanýr zira para diye bastýðýnýz þeyin deðerini koruyup koruyamayacaðýnýz önemlidir. Ýran ordusunun envanterine google'dan ulaþabilirsiniz. Bunu istediðiniz bir baþka ordunun envanteriyle karþýlaþtýrmak da zor deðil, bunlar gizli bilgi de deðil zaten. Ýran ordusundan çok daha güçlü bir ordunuz yoksa sesinizi kesip oturmanýz en doðrusudur.

[yelpaze]

En büyük risk olarak gördüðüm erken seçim mevzusu gittikçe daha sýk konuþuluyor.
Siyasi yönden deðerlendirmeyi herkes yapýyor zaten.
Ýktidardaki zihniyetle seçimlerin, ekonomik anlamda nelere mal olacaðý da malum.

Düzeltmek istediðim tek yanlýþ anlaþýlma þu; C.B. erken seçim istemiyor veya anayasal mevzuata göre adaylýk sýnýrlamalarý nedeniyle istiyor gibi yorumlar... Türkiye'nin ekonomik koþullarýnda yarýn erken seçim olsa ve C.B. kazansa ertesi gün ilk isteyeceði þey 1 yýl sonra yeni bir erken seçim olacaktýr. Tek manevra alaný siyaset kalan liderler böyle yapar. Arjantin, Yunanistan ve Ýsrail'de neredeyse yýlda bir tekrarlanan seçimler gördük çünkü ekonomik anlamda bir þey yapacak durumda olmayan politikacý için en güzel ortam seçimden seçime sürüklenen yerdir. Dikkat ederseniz þaþýrtýcý politik hamleler yapmaktan aldýklarý zevk ekonominin iflah olmaz sorunlarýyla uðraþmaktan çok daha fazla.

Bu konuda sadece politikacýyý suçlamak da doðru deðil. Maaþlarýna yüksek oranlý zam isteyen veya erkenden emeklilik hayali kuran halkýmýz da siyaseti neye zorlayacaðýný iyi bilir. Türk halkýna %10 enflasyon ortamýnda %8 ücret artýþý ile %50 enflasyon ortamýnda %40 ücret artýþý seçeneklerini sunduðunuzda yüksek enflasyonun ne kadar çok taraftarý olduðunu görürsünüz.

[cevdet _060]

En büyük risk olarak gördüðüm erken seçim mevzusu gittikçe daha sýk konuþuluyor.
Siyasi yönden deðerlendirmeyi herkes yapýyor zaten.
Ýktidardaki zihniyetle seçimlerin, ekonomik anlamda nelere mal olacaðý da malum.

Düzeltmek istediðim tek yanlýþ anlaþýlma þu; C.B. erken seçim istemiyor veya anayasal mevzuata göre adaylýk sýnýrlamalarý nedeniyle istiyor gibi yorumlar... Türkiye'nin ekonomik koþullarýnda yarýn erken seçim olsa ve C.B. kazansa ertesi gün ilk isteyeceði þey 1 yýl sonra yeni bir erken seçim olacaktýr. Tek manevra alaný siyaset kalan liderler böyle yapar. Arjantin, Yunanistan ve Ýsrail'de neredeyse yýlda bir tekrarlanan seçimler gördük çünkü ekonomik anlamda bir þey yapacak durumda olmayan politikacý için en güzel ortam seçimden seçime sürüklenen yerdir. Dikkat ederseniz þaþýrtýcý politik hamleler yapmaktan aldýklarý zevk ekonominin iflah olmaz sorunlarýyla uðraþmaktan çok daha fazla.

Bu konuda sadece politikacýyý suçlamak da doðru deðil. Maaþlarýna yüksek oranlý zam isteyen veya erkenden emeklilik hayali kuran halkýmýz da siyaseti neye zorlayacaðýný iyi bilir. Türk halkýna %10 enflasyon ortamýnda %8 ücret artýþý ile %50 enflasyon ortamýnda %40 ücret artýþý seçeneklerini sunduðunuzda yüksek enflasyonun ne kadar çok taraftarý olduðunu görürsünüz.

Hocam bu ülkeyi her yönüyle hukuk, ekonomi vs. ancak erken seçim rahatlatýr ve kurtarýr.

[yelpaze]

Hocam bu ülkeyi her yönüyle hukuk, ekonomi vs. ancak erken seçim rahatlatýr ve kurtarýr.

Size %100 katýlýyorum. Vurgulamak istediðim nokta seçimi kazanmak için neler yapabilecek karakterde insanlarla karþý karþýya olduðumuz ve bunun neden olacaðý hasarlar, elbette piyasalara geçici etkileri. Gerçi orta vadede zaten seçim olmasa bile daha büyük hasarlardan kaçýþýmýz da olmayacak. Seçim gündemde olmadýðý halde rakiplere yapýlanlar da erken seçimle ayný hasarý veriyor denebilir?

Þunu da düþünmek lazým, zaten bozulan bir ekonomi ortamýna ilave olacak seçim belirsizliði koþullarýnda hükümet istediði oyu kazanabileceði ekonomik dengeleri saðlayabilecek mi? Maaþlara zam, emeklilik filan geçen sefer iþe yaradý ama yeni bir pahalýlýk dalgasýnýn boyutlarý tüm seçim ekonomisi çabalarýný nötrleyebilir.

Þu ihtimali de göz ardý etmeyin. Günün birinde çýkar ben Türkiye'nin C.Bþknýydým der, uygulamalardaki sorumluluðunu kabul etmez, tüm sorumluluðu partiye yýkar, kendi kalýr parti savrulur

[yelpaze]

Türkiye ekonomi ve siyaset konularýnda ahkam kesebileceðiniz bir yer deðil. Ýnsanlar bu konularda son derece meraklý, sýký bir takip içinde ve bu durum nihai karar alma konusunda kendilerine güveni de saðlamýþ oluyor. Bu nedenle yatýrým danýþmanlýðý veya sermaye yönetimi bizde pek cazip iþler deðil, en azýndan gerçek kiþilerin servetlerinin yönetimi bakýmýndan...

Öte yandan etrafta öyle bir haber, veri ve yorum yoðunluðu var ki; piyasalarý profesyonelce ve belli bir sistematikle takip etmeyen kalabalýklar zaten meydana getirdikleri o kalabalýk sürü formasyonu nedeniyle dahi önemli risklere maruz kalýyorlar. Belki kolay ulaþýlýr bilgi ve verilerin deðerinin düþük olduðu gerçeðini de göz önünde bulundurmamýz gerekiyor. Sürüden ayrýlma lafýný herkesten duyabilirsiniz ama bunun nasýl olacaðýný bilmek çok zordur. Sürünün tersine gitmek diye bir kavram bile artýk tanýmlanabilir deðildir zira piyasalarýn hareket þekli bu tür, tek boyutlu bir çabayý boþa çýkarýr nitelikte. Bence baþkalarýna odaklanmak yerine kendi gerçekliðine odaklanmak en doðru tavýr.

Geliþmelerin piyasada nasýl ve ne ölçüde iskonto edileceðini tahmin etmek hiç kolay bir iþ deðil. Türkiye'nin mevcut durumunda 3 önemli iç piyasa faktöründen söz edilebilir. Devlet bütçesinde tasarruf kaynaklý kesintiler, Yerel yönetimlerin üzerindeki baskýlar nedeniyle yatýrým ve harcamalarýnýn azalmasý ve konkordato uygulamasýnýn neden olduðu baský. Ýlk ikisi tek boyutlu kavramlar, konkordato ise yasalarýn verdiði bir avantajýn zor durumda olan þirketlerin seçimleriyle birleþimi olarak daha karmaþýk bir konu. Alacaklýlardan korunma ve alacaklýlarý da, kendi alacaklýlarýna ödeme yapma konusunda zor durumda býrakma iþin bir boyutuyken bu kavramdan duyulan korkuyla iþ piyasalarýnda para ve mal devir hýzlarýnýn düþmesi, tespit edilmesi çok daha zor ayrý bir konu. Bu noktada karþý tedbir olarak gene devletin destek kredileri devreye girer. Özel bankalardan beklenemeyecek bu tavýr ancak kar-zarar hesabýný öncelikli tutmayan devlet tarafýndan yapýlabilir. Dolayýsýyla kredi piyasasýný izlemek borsa ve iþ dünyasý açýsýndan önemli bir konudur. Destek kredileri döviz kurlarý üzerinde de doðrudan baský yaratýr dolayýsýyla TL'nin daha da zayýflamasý beklenebilir. Alacak devir hýzý, krediye ulaþým gibi konular para piyasalarýnda beklenmeyen þoklara neden olabilecek sistemik risklerin en önemli kaynaklarýndan biridir.

[yelpaze]

Kendi takip-tahmin sistemime göre gelinebilecek noktalara fazlasýyla ulaþtý endeks. Benim sistematiðime göre hareketin devam edeceðine dair bir iþaret yok. Elbette bu bir yatýrým tavsiyesi deðil kendi metodik yaklaþýmýmýn görüntüsüdür.

Yurtdýþýnda önemli risk faktörleri zaten herkesçe biliniyor. Gene spekülatif ve psikolojik güçler bu gerekçelere baskýn gelerek balon olduðu iddia edilebilecek fiyatlamalarý düþündürüyor. Balonlarýn ters yansýmalarý ilgimi çeken bir konudur ve þu andaki þiþmenin zýt tarafýnda petrol ve endüstrisi hisseleri var. Petrol fiyatýnýn düþüklüðü esasen, alarm zilleri çoktan çalmaya baþlamýþ Türkiye ekonomisine de en büyük, spekülatif olmayan desteði veren kuvvet. Her þey negatifken bir tek bu pozitif. Spekülatif güçleri arka sayfalarda tanýmlamýþtým ve onlar borsada yükseliþi destekler nitelikte ancak reel ekonomik geliþmeler ise ters yönden etkiliyor. Isýnma göstergesi ise döviz kurlarý ve kurlarýn etkileri. Petrol konusu dikkatimizi Ýran'a yoðunlaþtýrýrken iç piyasalarda ise TL'nin deðerine odaklanýyorum.

Faiz indirimlerine yüklenen anlama hiç katýlmýyorum ve faizlerde kalýcý ve dikkate deðer bir düþüþ beklemiyorum. Yýllarca seçim kazanma ve kadrolaþma gibi gerekçelerle kontrolden çýkmýþ bir bütçeye bir de faiz yükü getirip sonucunda Hazineye piyasadaki parayý vakumlatýrsanýz faizi indirmeyi deðil yükseltmeyi tartýþmalýsýnýz. Sýcak para moral veya beklentiye deðil riske göre getiriye bakar.