Borsa Felsefesi, Borsacý Kafasý.

[yelpaze]

Etrafta bolca kriz senaryolarý dolaþýyor ve deðerli metallerin fiyatlarý bu senaryolarý desteklercesine hareket ediyor. Trump ise tüm dünyayý manüple etme rolünü çok kararlý biçimde oynuyor.

Kimi 2008 krizine kimi 2000 internet balonuna atýfta bulunuyor, bazýlarý ise büyük buhran ve dünya savaþý gibi önemli olaylarý referans almayý tercih ediyor, aralarýnda ünlü ekonomistler ve akademisyenler de var. Bunlar belli alanlarda uzmanlaþmýþ olsalar da, çok boyutlu düþünebilecek konumda deðiller, ya iktisat-tarih temelli veya piyasa-mühendislik tabanlý yaklaþýmlar sergileyebilirler. Tüm bu disiplinleri bir arada sürdürebilen çok az insan vardýr. Doðru bir fikir temeli oluþturabilirsek, herkes kendi bilgi birikimi ve hayat görüþüne göre o temel üzerinde öngörülerini inþaa edebilir.

Tüm ülke ve organizasyonlarý farklý þekilde etkileyecek 2 ana dalgadan söz edebiliriz; finansal ve teknolojik dalgalar.
Burada her ikisini de ayrý ayrý tartýþtýk ve sizlerin medyadan dinlediðiniz yorumlar da bu þekilde ama aslýnda iki dalga da ayný anda ve ayný denizde hareket ediyor. 2008 krizi sonrasý izlenen çýlgýnca para politikalarýnýn 2020 sonrasý delilik sýnýrýný dahi aþmasý ve bunun göstergesi olarak da, meydana gelen delice bir dünyada delilerin baþkan olmasý, finansal dalganýn tarihte görülmemiþ sonuçlarý beraberinde getirebileceðini düþündürmeli. Bu duruma hazýrlýklý olan ve olmayanlarýn çok farklý etkileneceði kaçýnýlmaz bir süreç olacaðý kesin. Finans dünyasýnýn hem dünya için anlamý hem de kendi içinde dengeleri deðiþti, bunlarý arka sayfalarda çok konuþtuk, herkes bu deðiþimi anlayýp temel olarak kullanmalý.

Teknolojik dalga ise herkesin düþündüðünden çok daha hýzlý hareket ederek kendi karakteristiðini yarattý ve bunun da çok sert sonuçlarýný þimdiden görebiliyoruz. En basit örnek olarak paylaþýmlý araç uygulamalarýnýn yarattýðý derin toplumsal etki bile dikkate deðer. Enerji ve otomotiv sektöründe 2035'e tarihlenen deðiþim birkaç yýl içinde tamamlanmýþ olacak. Jeopolitik çýkarlar sayesinde kurulan yeni dengeler büyük deðiþimleri beraberinde getirecek. Sanayi devriminin imparatorluklarý yýkan etkilerinden çok daha hýzlý ve güçlü bir akým söz konusu.

Tüm bunlar bir kaos ortamý içinde fýrsatlar ve yýkýmlar olarak kendini gösterecek. Hazýrlýklý olunmasý gereken bir süreç diyemiyorum zira öngörülemez yapýda. Temel seviyede anladýktan sonra duruma göre, içgüdüsel olarak yön aranmasý gereken bir dönem içindeyiz.

[Salih Karakaya]

Ýran meselesi d*****n kuyruðunun koptuðu bir döneme sebep olabilir. Daha öncede yazmýþtým. Ýran meselesi doðrudan Çin'i etkiliyor. Petrolünün çoðunu Ýran'dan alýyor. Bu nedenle yine sessiz kalacaðýný beklememek gerekir. Yýðýnak yapmasýna bakýlýrsa, Ýran'ýn ABD- Ýsrail kontrolüne geçmesine seyirci kalmayacak. Ýran meselesi büyük bir krizin baþlangýcý olabilir. Çin'de çemberin daraldýðýnýn farkýnda. Tayvan'ý tepside sunsalar bile, Ýran'daki çýkarlarýný feda etmez. Durum hiç hoþ deðil. Ýnþallah soðuk savaþ dönemindeki gibi restleþmelerle kalýr.
2. Dünya savaþýnýn felaketini en uçta yaþayan bir toplum, ABD eliyle dünyayý kana boðacak. Kimsenin güçlenmesini istemiyorlar. Nevrotik bir yapýyla hareket ediyorlar. Onlara bu felaketi yaþatan Avrupa faþizmi idi. Artýk kendi egemenliklerini kurmayý hayal ediyorlar.
AB; Ukrayna'yý AB üyeliði havucu ile Rusya'nýn enerjisinin alýnmasý amacýný o kadar kýsa süreceðini düþünmüþ olacaklar ki, kendi kayýplarýný hesap edemediler ve tuzaða düþtüler. ABD karþýsýnda bu kadar etkisiz kalacaktýnýz madem, neden Avrupa Birliðini geniþletmeye çalýþtýnýz. AB; sürekli ABD ile hareket ederek, pastadan pay almaya devam edeceði ve mutlu mesut yaþamlarýnýn devam edeceðini düþündüler, ama umduklarý gibi olmadý. Hindistan'ile yaptýklarý anlaþma ne kadar kurtarýcý olacak göreceðiz. Sonuçta Hindistan, Ýngiltere'yi çok iyi bilir. Çin ile ipleri tamamen koparacak bir adým atacaðýný sanmýyorum. Hindistan;oluþan yeni durumdan pay kapmaya çalýþýyor. Sonuç olarak, Çin'i küçümseyip büyük bir savaþa neden olurlarsa, Dünya milletlerine yazýk olur. Felaketi yaþarýz.
ABD'nin kurduðu yeni düzen iniþe geçmiþtir. Meþruiyet yok oldu. Medeniyetin, tek diþi kalmýþ canavar olduðu aleni ortaya döküldü. Elbette savaþý kazanýrlarsa bir süre daha uzatabilirler. Ama asla kalýcý bir hegomanya olmayacaktýr. Eðer bir 3. dünya þavaþýna yol açarlarsa, oluþacak felaketin boyutu, 2. Dünya savaþýný düþük düzeyli bir felaket olarak görülmesine neden olur. Aklý selim beklenebilir. Ama hegomanyanýn temsilcileri birilerini iyi burnundan halkalamýþlar. Oluþacak felaketin müsebbibi olarak tarihe yazdýracaklar. Delilik, çaresizlikten. Kimse izinsiz böyle bir süreç yönetemez. Sonuçta yönetenlerin güçlerini demokratik seçimden almadýðý da, sadece 3. dünya ülkelerinin sorunu olmadýðý açýk.
Neyse çok nevrotik bir psikolojiyle boðuþuyorum sanýrým.

[yelpaze]

ÝRAN meselesi herkesin fikir yürüttüðü çok önemli bir konu ancak dikkatli ve gerçekler ýþýðýnda ele almak lazým. Aþaðýda önemli bilgiler bulacaksýnýz.

Çin'in bu meseleye aþýrý hassas davranmasýný beklemiyorum. Týpký Avrupa'nýn Rus gazýna olan baðýmlýlýðýnýn kýsa sürede azalmasý gibi Çin'in de petrole baðýmlýlýðý süratle azalýyor. Yenilenebilir enerji yatýrýmlarý dünya genelinde tam hýzla ilerlerken karbon kaynaklý enerji üretiminde kimse yeni yatýrýma istekli gözükmüyor, yeni petrol elektronik çipler ve devreler.

Savaþ tarihine dikkatli bakarsanýz ABD'nin düþmanlarýna karþý en az 300-1.000 kat arasý bir güç farkýyla mücadeleye girdiðini görürsünüz. Burada kast edilen savaþ ekipmaný ve cephane tonajýdýr, sonradan teknolojik farka dönüþmüþtür. Normandiya çýkarmasýna 5.000 gemi ve binlerce uçak katýldý, gene Churchill'in yönettiði Çanakkale çýkarmasýyla(1915) karþýlaþtýrabilirsiniz! 1941'de Pearl Harbor saldýrýsý olduðunda ABD ordusunun Japon Kraliyet ordusuna üstünlüðü 1'e 1000 ton kadardý, ABD sanayisi savaþ sanayine dönüþmüþtü ve devasa bir üretimle Ruslar dahil her yere tank, top, tüfek, uçak yolluyorlardý, savaþýn sonucu daha baþladýðýnda belliydi. Kore savaþýný hatýrlayýn; ABD sanayisi gene o kadar çok silah üretmiþti ki; savaþ sonrasý elindekilerini Marshall yardýmlarý adý altýnda Türkiye dahil müttefiklerine yolladý ve pek çok ordunun omurgasýný bu tanklar, kamyonlar, toplar ve jetler oluþturdu. Vietnam bir gerilla savaþýydý ve karasal ekipman tonajý anlam ifade etmeyecekti ama ABD burada havadan yaðdýrdýðý bomba tonajýyla yukarýda söz ettiðimiz ezici güç orantýsýný korudu. 1991'de 1. körfez savaþýnda teknoloji savaþ sahalarýnda devreye girdi. Roketler ve uçaktan atýlan silahlarýn ateþ gücüyle düþman üzerinde üstünlük kuruldu ve ilerleyen dönemde bu eðilim arttý.

ABD Ýran'da da yüzlerce katlýk bir güç farký oluþturacak þekilde saldýrý taktiði kullanmak isteyecek, böyle bir üstünlük olmadan harekete geçmeyecektir. Acele etmemesinin sebebi bu olabilir, bazýlarý saldýrý olmayacaðý ihtimalini de dile getirmektedir. Geçen yýl Ýsrail'in savaþ tarihinde devrim yaratan ve Almanlarýn 1939'da Polonya ile Fransa seferlerinde karada uyguladýklarý "Yýldýrým Taruzu" taktiðinin modern versiyonu sayýlabilecek hava taaruz taktiðinin ne anlama geldiðini açýklamýþtým. Üstelik israil o taktiði Ýran üzerinde uygulamadan önce Suriye ordusunu yok eden bir operasyon da gerçekleþtirmiþti. Görüyorum ki hala bunu tam olarak kavrayamamýþ yöneticiler var. Bence geçen yýl yaþanan saldýrýnýn niteliði bugünkü Ýran ablukasýnýn nasýl sonuçlanacaðý hakkýnda bir ipucudur. ABD ordusu bu taktiði kendi repertuarýna katmak için bir deneme sahasý arýyor da olabilir? Venezuela operasyonunu da hýzlý bir hava baskýný olarak tasarlanmýþtý... 2003'de 2. Körfez savaþýnýn hazýrlýk niteliðindeki ön hava harekatý tek uçak tek sorti olarak baþlayýp boyutu gittikçe büyümüþtü. Ýsrail, tüm hava kuvvetlerini tek seferde havalandýrýp ayný anda darbe vuran bir taktiði literatüre sokmuþ oldu.

Asýl önemli konu ise Ýran'ýn geçen yýl Tel Aviv ve Qatar gibi modern dünyanýn önemli þehirlerine roket atmasý. Bunun kabul edilebilir olacaðýný sanmýyorum ve en aðýr biçimde cezalandýrýlmak istenecektir. Öte yandan Ýran'daki rejim zaten ekonomik olarak bitmiþ vaziyette. En iyi ihtimalle halklarýný Afganistan standartlarýna razý edebileceklerine inanabilirsiniz. Uygulanan ambargolar ve ablukalar sonrasý ekmek ve su bulmalarý dahi zorlaþýyor. Küresel ekonomiye entegre bir ülke olmadýðýndan halkýn da rejimi devirmek için bir þeyler yapmasý bekleniyor. Petrolün önemini yitirdiði bir dünyada Ýran Çin için de önemli bir mevzu deðil zira Çin'in sunduðu ürün ve hizmetleri alacak paralarý yok. Burada nokta koyalým ve bir çatýþma olursa sonuçlarý ne olur baþka zama tartýþalým...

[Salih Karakaya]

ABD'nin gücü konusunda haklýsýnýz. Ama hiçbir egemenlik sadece zorbalýkla gücünü sürdüremez. Karþýsýnda yer alan ülke sayýsý gün geçtikçe artacaktýr. Kanada bile durumdan rahatsýz. Ýran'nýn molla rejimini elbette kimse halkçý olarak görmüyor. Bu ayrý bir konu. Yönetime; halkýn iradesi yansýsa idi müdahale etmeyecekler miydi. Sömürü düzeni kurmayý, demokrasi getirme, barýþ getirme söylemiyle örtemezler. Hiç bir dünya ülkesi halký bunu yemiyor artýk.
Petrolün öneminin azalmasý konusunu pek katýlamayacaðým. Çin, neredeyse günlük 1 milyon varile yakýn Ýran'dan petrol alýyor. Bunu ayrý ödeme sistemi ile yaptýðý söyleniyor. Sadece geçen yýl Ýran'a 8,5 milyar dolar ödeme yapmýþ. (Basýndan). Yatýrým olarak yaptýklarý hariç. Buna sessiz kalacaðýný sanmýyorum. Çin'in teknolojik olarak ABD'den ne kadar geri olduðu belirsiz. Eðer silah üretmek isterse en büyük üretim üssüne sahip. Çok kýsa sürede büyük miktarda silah üretebilir. Artý olasý Ýran operasyonun temelde Çin'e dönük olduðunun gayet net farkýnda. ABD, bu yolda devam ederse bu sýcak savaþ eninde sonunda patlar. Sürekli çemberi daraltýyor. Bunu, bu kapasitedeki Çin boyun eðerek kendini geri çeker mi?
Epstein dosyalarý, ibretle izlenecek dosyalar. Emperyalizmin ne kadar medeni olduðunun göstergesi. Üçüncü Dünya ülkelerinin çocuklarýný cinsel fantazileri için kullanan ve bu görüntüleri birer þantaj aracý olarak elinde tutanlar, açlýkla boðuþarak, üreme kontrolü yaparak ve uluslararasý kurallara uyarak güçlü bir ekonomi haline gelen Çin'den ürkmelerine haklý görmek ve müdahale ile bastýrýlmasýný desteklemek adaletli bir yaklaþým deðildir. Güçler dengesi oluþmalý. Kendi kurduklarý dolar/altýn oranýný ortadan kaldýrarak ekmek elden su gölden yaþayýp, pedofil sapýklýklar ile hazsal doyum peþinde koþmayla bu liderliðin sürdürülemeyeceðini anlamalarý gerekirdi. Bence dünyayý kana boðmadan var olan durumu kabul etmeliler. Artýk dünyadan beyin göçü alarak bu açýðý kapatamazlar. Ýniþe geçtiler. Zorbalýkla bu düzeni yürütemezler. Üstelik destekçileri de gün geçtikçe azalýyor.

[yelpaze]

Size katýlýyorum Salih hocam, batý dünyasýnýn yüzyýllardýr dünya üzerinde izlediði baskýcý uygulamalar inkar edilemez ancak bu biraz da diðer toplumlarýn geliþmeye kapalý, baðnaz zihniyetlerinin sonucudur. Batý rakipsiz biçimde dünyanýn tüm zenginliklerini sömürerek kapatýlmasý zor bir fark yarattý. Bizim hala baþarý diye kabul ettiðimiz tarih aslýnda tamamý batý medeniyetinin lehine akan zamandan baþka bir þey deðildir. Avrupa ülkeleri kendi aralarýnda devamlý savaþmamýþ-çekiþmemiþ olsa þu anda tüm dünyayý tam olarak kontrol ediyor da olabilirlerdi? Çin bu anlamda en önemli dengeleyici güç olarak ortaya çýktý ve dikkat ederseniz batý ona karþý manevralar yapýyor. Çin durumu çok iyi analiz etti, oyunu okudu ve hangi noktada lideri zorlamasý gerektiðini anladý. Geçmiþ yazýlarýmda belirtmiþtim, uzakdoðu kültür ve medeniyetini batýlý kafasýyla anlamak mümkün deðildir. Sonuna kadar sabredeceklerini düþünüyorum, kolay kolay büyük kararlar vermezler.

Epstein belgelerinin Trump üzerinde baský yaratmasý da aslýnda ürkütücü. Geçmiþte Obama bile sadece seçimlerde elini güçlendirmek adýna þov amaçlý, bin ladin operasyonu düzenlemiþti. Bir yanda pislik sýzarken öte yanda farklý olaylara vesile olmasý söz konusu.

[yelpaze]

UKRAYNA SAVAÞI

Burayý takip edenler bilir, Rusya-Ukrayna savaþýna iliþkin geçmiþteki tüm barýþ görüþmelerinde baþarýsýz olunacaðýný gerekçeleriyle açýklamaya çalýþmýþtým hatta Putin'in sýnýrlý ölçekte nükleer silah kullanarak bu iþi bitirme ihtimalini bile dile getirdim. Þimdi bu konuda önemli bir deðiþim gözlemliyorum. Deðiþen öncelikler çok yakýnda bir ateþkesin gündeme gelebileceðini düþündürüyor.

Çin'in teknolojik alanlarda da hissedilen baskýn gücü ve yeni trendlerde alternatifsiz olmasý Rusya'yý batýyla yakýnlaþtýracaktýr. Nato'nun öneminin azalmasý ve ABD'nin birlik içindeki rolünün pasifleþmesi ise bu sürecin tuzu biberi niteliðinde bir geliþme. AB, Çin'e karþý bir dengeleme için Hindistan gibi insan yýðýný bir ülkeyle gümrük ve iþgücü birliði anlaþmasý yapýyorsa Rusya da Çin karþýsýndaki zaafiyetlerine karþýlýk batýyla yakýnlaþabilir ve bunun için atmasý gereken ilk adým Ukrayna'da ateþkes. Bu tespit doðruysa Putin'in batý yanlýsý bir Ukrayna yönetimine itirazý ortadan kalkacaðý gibi Nato etki alanýyla ilgili tedirginliði de ikinci planda kalacaktýr. Çin'in hem Rusya hem de Türk devletlerinde ekonomik etkinliði çok arttý, biz bile artýk tüm ithalatýmýzý Çin'den yapar olduk. Daha kötüsü, global ekonomide ancak yüksek teknolojiyle ve kalifiye iþgücüyle üretilebilen ürünler ile hizmetler lokomotif duruma geldi. Elektronik devrimi olarak özetlenebilecek son durum enerji sektörünü de peþine takýp sürüklüyor. Arabalar, akýllý evler, programlanabilir elektrikli aletler, robotlar, AI, yazýlýmlar, iletiþim teknolojileri vs. parçasý olduðu elektronik devrimin hýzý acil enerji ihtiyacý doðurdukça Çin'in tekel olduðu güneþ ve rüzgar enerjileri sistemleri de mecburen alýþveriþ listelerine giriyor. Üstelik yenilenebilir enerjinin depolanmasý gibi çok büyük önemdeki konuda da en ciddi ilerleme kaydeden gene onlar. Çin zaten uzakdoðu bölgesinde hakim, Afrika'da etkin. Sattýklarý bir yana ayný zamanda en büyük alýcý olarak da tedarik zincirinin en önemli parçasý.

Rus bürokrasisi yavaþ hareket etse de batýyla yakýnlaþmaya mecbur olduðunu anlayacaktýr. Elbette Çin'e karþý ticari ve üretimsel bir dengeleme olamaz ama en azýndan jeopolitik olarak elini güçlendirmek isteyecektir.

[yelpaze]

Bu yýl ABD borsalarýnda, halka arzlarda tam bir patlama göreceðiz gibi!!!
2023'deki 270 milyar$'lýk halka arz furyasýna muazzam derdim birde þuna bakýn?
- SpaceX: Birkaç gün önce xAI ile birleþtirdiler ve en az $1.5 trilyon$ piyasa deðerinden arz edilmesi bekleniyor.
- OpenAI: 1 trillion$ deðerle halký arzý gündemde, zaten bunu borsaya açmasalar ayýp olur.
- Anthropic: 500 milyar$ ile bu da gelebilir.
- Bunlara ilave yüzlerce irili ufaklý firma da sýrada bekliyor.

Yukarýdakilerin çeyreði gerçekleþse bile yýllýk halka arz rekorunu 4 kat ile kýracaðýz. Bu arzlarýn baþarýlý olabilmesi için mevcut deðerlerin de çok düþmemesi lazým yani borsalar aþýrý deðer kaybetmemeli. 2026 yýlý gerçekten ilginç baþladý, böyle bir halka arz takvimi için nasýl bir oyun planý kuracaklar?

[TRENDHOUND]

Bu yýl ABD borsalarýnda, halka arzlarda tam bir patlama göreceðiz gibi!!!
2023'deki 270 milyar$'lýk halka arz furyasýna muazzam derdim birde þuna bakýn?
- SpaceX: Birkaç gün önce xAI ile birleþtirdiler ve en az $1.5 trilyon$ piyasa deðerinden arz edilmesi bekleniyor.
- OpenAI: 1 trillion$ deðerle halký arzý gündemde, zaten bunu borsaya açmasalar ayýp olur.
- Anthropic: 500 milyar$ ile bu da gelebilir.
- Bunlara ilave yüzlerce irili ufaklý firma da sýrada bekliyor.

Yukarýdakilerin çeyreði gerçekleþse bile yýllýk halka arz rekorunu 4 kat ile kýracaðýz. Bu arzlarýn baþarýlý olabilmesi için mevcut deðerlerin de çok düþmemesi lazým yani borsalar aþýrý deðer kaybetmemeli. 2026 yýlý gerçekten ilginç baþladý, böyle bir halka arz takvimi için nasýl bir oyun planý kuracaklar?

Yelpaze Hocam Selamünaleyküm. ABD de 2026 da halka arz furyasý olacak doðrudur ama sen þirketlerin %100 ü halka açýlacak minvalinde yazmýþsýn ki bu doðru deðil. Bahsettiðin rakamlarý 5 e böl.😊