Borsa Felsefesi, Borsacı Kafası.

[yelpaze]

Değerli arkadaşlar
Borç verilerini biraz hatalı değerlendiriyoruz, sonra da üzülüyoruz.
Borcun milli gelire oranının düşüklüğünü dile getirirken dayanağımız ne?
İngiltere, Avrupa veya ABD'de bu oran %100'ün üstünde diye bizimkini düşük kabul ediyoruz, tehlikeli bir rahatlık bu.

Adamlar göçmen olarak yeni gelenlere bile 30 yıl vadeli %6 faizli konut kredisi veriyor. Öğrenci kredileri piyasası da benzer şekil ve büyüklükte. Sadece ikisini toplasanız trilyon dolarlık borç eder ama bu riski düşük faydası büyük bir borç üstelik teminatı sağlam ve tabana yayılmış türden. Ülkelerinin refahını, hukuk, adalet ve istikrarlı ekonomik yönetime dayalı, çok uzun vadeli kredilerle sağlamışlar ve bu krediler toplam borcu büyütmüş ama sonuçları gayet iyi. Olaya bu çerçeveden baktığınızda borcun riskli ve tehlike saçan kısmı bizde de düşük değil, bu kadar yüksek cari açık veren ve şimdi üstüne bütçe açığı da ciddi seviyelere ulaşan bir yapıda yöneticilerin borç için endişelenmesi iyi olur.

[TRENDHOUND]

Dediğinde doğruluk payı var. TR de borcun düşük olması mali kriz çıkmaz anlamına gelmiyor. 2001 mali krizinin hemen arifesinde bu oran %44 idi yani yüksek değildi ama ülke tarihindeki en büyük mali kriz oraya çıktı. TR için asıl önemli olan ödemeler dengesidir borç oranından ziyade.

[TRENDHOUND]

Ödemeler dengesindeki en önemli 3 faktör cari, sermaye ve finans hesaplarıdır. Sermaye hesabının etkisi minimaldir. En büyük etkiyi cari hesap yapar. Cari hesabın en büyük bileşeni ise dış ticaret açığıdır ve bu rakam yıllık bazda artık 100 milyar dolar civarında seyrediyor ve çok yüksek.

[TRENDHOUND]

Ödemeler dengesindeki cari, sermaye ve finans hesaplarındaki açığı net hata noksan kalemi ile MB rezervlerindeki değişim dengeler.

[TRENDHOUND]

Ödemeler Dengesi = Cari İşlemler Hesabı + Sermaye Hesabı + Finans Hesabı + Net Hata ve Noksan + Rezerv Varlıklar = 0

(bu denklemdeki bazı hesaplar duruma göre eksidir, sonuç da her zaman sıfırdır, zaten o yüzden ismine denge deniyor)

[TRENDHOUND]

TR ekonomisi için en önemli 2 kriter cari açık (dolayısıyla da dış ticaret açığı) ve bütçe açığıdır. Borç oranının ve sermaye hesabının ağırlığı pek yoktur.

[yelpaze]

Güzel bilgiler vermişsin bizi aydınlattın gene TH.
Cari açık konusunda ekonomistlerin ve akademisyenlerin dikkatini çekmeyen çok önemli bir noktayı burada birkaç haftadır yazıyorum. Herkes cari açıkta petrole bakar ama savaş başlamadan önce yüksek teknoloji ürünler ithalatının da petrole denk olduğuna dikkat çektim. Bunun sebebi çip ve diğer pek çok stratejik elektronik ürünün dünyada zor bulunması ve fiyatlarının da katlanmasıydı. Üstüne bir de petrol faturası katlandı.

[TRENDHOUND]

Hocam mesela kamu borcunun yıllık GSMH ye oranının çok uzun yıllar boyunca %250 olduğu Japonyada aşırı borçluluk yüzünden mali kriz çıkmıyor ama TR gibi anormal dış ticaret açığı veren gelişmekte olan bir ülkede kamu borç oranı %30 lardayken bile büyük ölçekli bir mali kriz patlayabiliyor aynen 1994 ve 2001 de olduğu gibi. Bu durum yukarıda dediklerimi teyit ediyor yani bizdeki ana kriter ödemeler dengesidir dolayısıyla da cari hesap ki bunun ana bileşeni dış ticaret açığıdır.