Borsa Felsefesi, Borsacý Kafasý.

[yelpaze]

12 ay önceye geri dönelim, sizler dahil global çapta tüm yatýrýmcýlarýn, traderlarýn, politikacýlarýn ve onlarý takip edenlerin beklentilerini bir hatýrlayalým.

Hafif karamsar veya optimal senaryonuz neydi?
-FED faizleri indirmeye devam edecekti ve herkesin ortak kanaatine göre þu an 10 yýllýk gösterge tahvil faizi 2,5-2,75 civarý olacaktý!!! Tabi doðal olarak ABD enflasyon beklentileri de bu çerçevedeydi. Türkiye'de ise faizler ve enflasyon %25'leri filan kesin görecekti. Kredi oranlarýnýn düþmesi sayesinde iþler daha da canlanacaktý.
-Ýsrail ile Ýran arasýnda hava saldýrýlarý tekrar baþlayabilirdi ama bölgenin ve dünyanýn geri kalanýný etkileyecek boyutta olmayacaktý. Petrol fiyatlarýnda beklenen artýþ %10-20 civarýydý, arzda bir kesinti kimsenin aklýna bile gelmiyordu.
-Trump'ýn gümrük vergilerini artýrma tehditleri büyük oranda boþ çýkacaktý, müzakereler yoluyla iþler tatlýya baðlanacaktý veya etkileri sýnýrlý olacaktý.
-Ukrayna savaþý çoktan bitmiþ olmalýyýdý.

Gelecek hiç de böyle gerçekleþmedi.
Petrol ve pek çok önemli hammaddenin fiyatý katlanarak yükseldi, Ýsrail dýþýnda önemli tesislere saldýrýlar oldu ve hala buralara çevrilmiþ roketler var. Faizler ve enflasyon tekrar zirvelere yöneldi, global ekonomide çok ciddi yavaþlama sinyalleri belirdi.

En kötü senaryolar ayný anda gerçekleþtiði, halde borsalar bunu hiç umursamadý. Tabi bunun nasýl olduðu çok önemli bir soru.
Varlýk fiyatlarýný yüksek tutmak için arz edilen trilyonlarca dolar, avro vs. uzun vadeli, istihdam artýrýcý yatýrýmlardan uzak durup kýsa vadeli hedefler peþinde koþtukça tam da hedeflenen þey oldu; menkul ve gayrimenkul fiyatlarý yükseldi ama enflasyon ve faizlerin yükselmesine de katlanmak zorunda olduklarý gerçeðini bugüne kadar kabul edemeyenler þimdi anlamaya baþladý. Varlýk fiyatlarýný þiþiren hava enflasyonu da þiþiriyor, hem de durgun ekonomi koþullarýna raðmen.

[yelpaze]

-SpaceX halka arzý için 12 Haziran tarihi hedefleniyormuþ(Reuters), önümüzdeki en kritik olay bu.
-Karar süreçleri bakýmýndan diðer bir kritik konu Ýran'a yapýlacak olasý bir kara harekatýnýn geri sayýmý.
-Türkiye'nin cari açýðý ve bütçe açýðýnýn da ön plana çýkacaðý bir sürece giriyoruz. Daha önce de söylediðim gibi en önemli iki gider kalemimizin fiyat artýþlarý can yakýcý; yüksek teknoloji ürünler ve petrol. Hem iç hem de dýþ borçlanma giderleri için de tahmin edilenin çok çok ötesinde artýþlar söz konusu. Bu olumsuzluklara karþý kafasýný kuma gömen karar alýcýlar için pek zaman kalmadý.

[yelpaze]

Ulan ülkede bürokrasi ne hýzlýymýþ da haberimiz yokmuþ. Bölge Adliye Mahkemesi(BAM), Ýcra Dairesi ve YSK ayný tek iþ günü içinde CHP için karar verebildi ve harekete geçti. Bunlar niyeti hepten bozmuþ, seçim mi olacak ne?

[Oblo]

Ulan ülkede bürokrasi ne hýzlýymýþ da haberimiz yokmuþ. Bölge Adliye Mahkemesi(BAM), Ýcra Dairesi ve YSK ayný tek iþ günü içinde CHP için karar verebildi ve harekete geçti. Bunlar niyeti hepten bozmuþ, seçim mi olacak ne?

Ýktidara yakýn çevrelerde baskýn seçimden söz ediliyor bir süredir üstadým.

[yelpaze]

Ýran savaþý üzerinden tartýþýlmasý gereken bazý kavram ve durumlar var.
Borsa iþinde insan düþüncelerinin paradoksal yapýda olmasý saðlýklý bir durumdur ancak çeliþen düþünceler de karar vermeyi zorlaþtýrýr. Bu yüzden içgüdüsel kararlar vermek doðal bir sonuçtur. Elbette beyin bolca veriyle beslenerek karar aný gelene kadar hazýrlanmalý, oto karar mekanizmasý kaçýnýlmaz bir durumdur artýk.

Ýran savaþýyla ilgili gerçek, devam ettiði ve hiç bir düzelme olmadýðýdýr, dedikodu temelli beklentiler ise barýþýn çok yakýn olduðu hikayesi. Ýþte bu paradoksal durumda petrol ve altýn fiyatlarý gibi verisel kavramlara bakma ihtiyacý duyuyoruz. Düþen fiyatlar dedikodularýn doðruluðunu çaðrýþtýrýyor ancak trump showun popülaritesi bize bir noktayý unutturuyor. Petrol global ekonomideki yavaþlama ve problemleri fiyatlýyor olabilir? Yüksek faizler bunun en önemli doðrulaycýsý. Savaþ ve etkilerinin devam ettiði gerçek, global ticaretin yavaþlamasý da... barýþ ise henüz beklenti. Bir de görünmeyen gerçekler var, maliyetlerin artmasý, faizlerin yüksek olmasýnýn yanýsýra borç verenlerin koþullarý zorlaþtýrmasý çünkü kötü beklenti bankerlerde sermayeyi kaybetme korkusunu tetikliyor. Devletlerin bütçelerini halký desteklemeye yönlendirerek proje ve yatýrýmlarý ertelemesi, politik gerilimler vs. Ýçgüdülere güvenmeyi gerektirecek belirsizlikte bir dünyadayýz.

[yelpaze]

Birkaç ay önce SpaceX(AI iþ kolu dahil edilmiþ haliyle), Anthropic ve OpenAI halka arzlarýna dikkat çekmiþtim. Bu mega IPO'lar olmasa bile geçmiþ yýllarýn üzerinde toplam büyüklüðe sahip (2021 hariç) halka arzlar sürüyor zaten.

Öte yandan finans piyasalarýnda çok canlý bir talep ve risk iþtahý var. Öyle ki; düþecek denen enflasyon ve faizlerin yükselmesinden, ekonomik durgunluk ve eskinin yýkýmý sürecinden, borç verilerinden, savaþlardan etkilenmiyor. Muhtemelen 2026 yýlý böyle devam edebilir ama eninde sonunda deðerler, risklerle iskonto edilmiþ gerçek seviyelerine ulaþacak. 2027 bu bakýmdan daha riskli bence zira yüksek faiz ve durgunluktaki iþ ortamýyla momentumumu yitirmiþ bir AI ve teknoloji hareketi piyasalarda birleþmiþ olacak. Bunun üzerine politik çýkarlar da öncelik olarak eklenirse 2022den daha ciddi bir düzeltme beklenebilir ve bu ABD için beklenebilecek ortalama bir senaryo, enerji fiyatlarýnda bir krizi de buna ilave etmekte fayda görüyorum. Türkiye için ise konu bambaþka boyutlarda.

[yelpaze]

Bu yýlýn baþlarýnda, S&P500 endeksine bakarak 6800'lerin zirve olabileceði tespitinde bulunmuþtum.
Tam da sahnedeki hokkabazýn seyirciyi odaklamaya çalýþtýðý yere bakarak ilüzyonun sýrrýný çözmeyi ummak!!!
Borsalarý sýrtlayan teknoloji balonunun detaylarýna yani içeriðine dikkat ettiðimizde farklý bir görüntü çýkýyor. 6800 zirve olsa bile ana akým teknoloji kaðýtlarýndan çözülüp yan teknoloji þirketlerine bir kayýþ olacaðýný ön görmek gerekiyordu. Sonuçta yazýlým devrimi beraberinde donanýma ve hizmet saðlayýcýlarýna talebi de körükleyecekti. Þimdi bu sürecin de sonundayýz ve SpaceX arzýyla tencerenin dibini sýyýracaklar

Global çapta elektronik ürün ve üreticilerin hisselerine yönelen talep her anlamda süratli bir þiþmeye neden oldu ancak içerden gelen bilgilere göre toptancýlar da bu fiyatlardan iþ yapamadýklarýndan yakýnýp iskonto artýþý talep ediyorlar. Kýsacasý hisse fiyatlarýný patlatan ürün fiyat artýþlarý tüketicinin alým gücü duvarýna çoktan çarpmýþ gözüküyor.

Balon þiþtiði hýzlarda küçülebilir ve bu sýrada yatýrýmcýlar iskontolu kaðýtlara yönelebilir veya faizin cazibesi aðýr basarsa likit kalma tercih edilebilir. faizler þirket karlarýný da traþlamaya devam ederken nasýl bir yatýrým stratejisi izlenmeli diye düþünüyoruz?

[yelpaze]

Ýndirim maðzalarýndan kilosu 60-80 lira aralýðýnda dondurulmuþ bütün tavuk alýyorum, hem de farklý markalar oluyor hep. Parça tavuk da var biraz daha yüksek fiyata. Sokak hayvanlarý için düzenli alýp makarnayla piþiriyoruz. Ayný tavuk buzdolabýnda 90-120 TL, büyük marketlerde kilosu en fazla 150-180 lira. Fiyat farklarý magzalarýn indirim ve promosyon politikalarýndan kaynaklanýyor fabrikalarla alakasý yok ama magzalar kime yakýn biliyoruz! Tavuk gibi Yumurta da Türkiye'deki en ucuz gýda ve kesinlikle rekabet ihlali yok. Etin 1000, balýðýn 500, peynirin 400 lira olduðu ülkedeyiz. Çimentocuya, bankacýya güç yetmiyor ama saltanata da bütçeden yeterli pay kalmýyor o yüzden zayýflar hedefte. Geçen yýl büyük cezalar kesildi, bu yýl kayyum seneye de kim bilir ne?

Ekonomi þeyi halktan dövize talep yok diyor, altýn döviz sayýlýr mý bilmem ama orada iþler tersine döndükçe dövizi hatýrlayacak halkýmýz hiç merak etmesin. Asýl problem tek tuþla milyar dolarlarý yurtdýþýna yollayan servet sahipleri. Onlarý da söylese keþke. Türkiye artýk yüzünü batýya dönse de iþe yaramaz zira Çindistan faktörü herþeyi altüst etti. Batý medeniyetleri teknolojik üstünlükle yetinir, tekstil, çimento, çamaþýr suyunu bizden alýrdý. Doðu medeniyetleri hepsini en ucuza yapýp heryere satýyor, rakibinin þansý yok. Arçelik bile uzakdoðu pazarýnda tutunamadý, Hidromek gibi önemli temsilcimiz fiyat rekabetinde havluyu atmýþ diye duydum kendi bayisinden. 1 aydýr uzakdoðudayým, ülkemde 1500 lira diye almadýðým marka spor kýyafetleri burada 150 liradan buldum. Taklit filan da deðil!