Refleksivitenin temel analize konu rasyolara ilişkin şekillendirici etkisine bugün örnek vermişim farkında olmadan
2024 Borsa 440 milyar$'a ulaştığında F/K 10, aynı değere 2 ay önce ulaştığında 20

Gelelim Soros abimize. Kendisi 90'lı yıllarda fırtına gibi eserken, dünya genelinde finansal krizler ülke ülke dolaşıyordu. Alan Greenspan'ın Trübülans çağı dediği dönemde büyük ABD ve İngiliz bankaları ile Soros gibi Hedge fon yöneticileri gelişmekte olan ülkelere sıcak para yağdırıp gayrimenkul ve menkul piyasalarının kısa sürede balonlaşmasına neden oluyor, ardından bu ülkelerde alışılageldik siyasi krizler ortaya çıktığında hep beraber topukluyorlardı. Arkalarında büyük bir yıkım bırakarak tabi... Son örneği 2001 Türkiye ve Arjantin krizleridir.

Latin Amerika ve Asya ülkeleri 2000'den beri sıcak para akımlarını çok dikkatli kontrol ediyorlar, zaten ekonomileri de artık çok güçlü ve finansal kırılganlık azaldı. Avrupa Birliği doğudaki kırılgan ülkeleri korumaya almış oldu. Geri kalanlar ya küresel sisteme tam entegre değildi veya kaynak zengini, düşük nüfuslu ülkeler. Bizim gibi ortada kalan istisnalar için de durum hiç iç açıcı değil ama bunu başka yerde tartışırız.
Dolayısıyla şimdi risk, Soros'un 90'larda tanımladığı finansal risklerden jeopolitiğe kaymış oldu. Belki kökenlerinde ekonomik ve finansal nedenler var ama krizlerin ortaya çıkma şekilleri artık silahlı çatışmalar ve ticaret savaşları şeklinde. Değişime uğrayan temellerin yeni algılara ve bozulmaya bu şekilde neden olduğu tartışılabilir?

İlave: ülkeler arası swap işlemlerini hatırlatmayı unutmuşum. Bu yeni devrim sayesinde global finans artık birbirine daha bağımlı ve 2008 krizinden itibaren tam bir küreselleşme hali söz konusu oldu.