Borsa Felsefesi, Borsacı Kafası.

[TRENDHOUND]

Ödemeler dengesindeki en önemli 3 faktör cari, sermaye ve finans hesaplarıdır. Sermaye hesabının etkisi minimaldir. En büyük etkiyi cari hesap yapar. Cari hesabın en büyük bileşeni ise dış ticaret açığıdır ve bu rakam yıllık bazda artık 100 milyar dolar civarında seyrediyor ve çok yüksek.

[TRENDHOUND]

Ödemeler dengesindeki cari, sermaye ve finans hesaplarındaki açığı net hata noksan kalemi ile MB rezervlerindeki değişim dengeler.

[TRENDHOUND]

Ödemeler Dengesi = Cari İşlemler Hesabı + Sermaye Hesabı + Finans Hesabı + Net Hata ve Noksan + Rezerv Varlıklar = 0

(bu denklemdeki bazı hesaplar duruma göre eksidir, sonuç da her zaman sıfırdır, zaten o yüzden ismine denge deniyor)

[TRENDHOUND]

TR ekonomisi için en önemli 2 kriter cari açık (dolayısıyla da dış ticaret açığı) ve bütçe açığıdır. Borç oranının ve sermaye hesabının ağırlığı pek yoktur.

[yelpaze]

Güzel bilgiler vermişsin bizi aydınlattın gene TH.
Cari açık konusunda ekonomistlerin ve akademisyenlerin dikkatini çekmeyen çok önemli bir noktayı burada birkaç haftadır yazıyorum. Herkes cari açıkta petrole bakar ama savaş başlamadan önce yüksek teknoloji ürünler ithalatının da petrole denk olduğuna dikkat çektim. Bunun sebebi çip ve diğer pek çok stratejik elektronik ürünün dünyada zor bulunması ve fiyatlarının da katlanmasıydı. Üstüne bir de petrol faturası katlandı.

[TRENDHOUND]

Hocam mesela kamu borcunun yıllık GSMH ye oranının çok uzun yıllar boyunca %250 olduğu Japonyada aşırı borçluluk yüzünden mali kriz çıkmıyor ama TR gibi anormal dış ticaret açığı veren gelişmekte olan bir ülkede kamu borç oranı %30 lardayken bile büyük ölçekli bir mali kriz patlayabiliyor aynen 1994 ve 2001 de olduğu gibi. Bu durum yukarıda dediklerimi teyit ediyor yani bizdeki ana kriter ödemeler dengesidir dolayısıyla da cari hesap ki bunun ana bileşeni dış ticaret açığıdır.

[yelpaze]

2001 krizi, vadesi gelen 900 milyon$'lık bir dış borç için kasada para olmadığından, dönemin Cumhurbaşkanı'nın Başbakan Ecevit'e karşı saygısız davranışıyla tetiklenmişti ama kriz geliyorum diyordu zaten. Tek başına cari açıktan kaynaklandı derseniz 50 milyar$ cari açıkla krizsiz geçen yıllarla çelişebilirsiniz ama savunma olarak açığın finansmanı argümanı sunulabilir. Arka sayfalarda krizlerin için bir formasyon belirlemiştim, herkesin bildiğinden farklı bir madde var!!!

Japonya konsuna gelince; demek ki borcun GSMH'ye oranı tek başına anlam ifade etmiyor. Hep gözden kaçırılan detay ipotek mevzusudur sn. TH. Japonya'nın borçlarını bizimle karşılaştıracaksanız bu borcun güvencesi olan ipoteklere bakmak lazım. Toyota, Honda, Mitsubishi holding, Komatsu, Sony, Mitsui, Nintendo, JTI, Fujitsu, Sumitomo, Seven Holding, Kubolta, Casio vs. hepsi dünya markası, alanında tekel veya monopol sayısız şirket. Üstüne toplumun insan kalitesini ekleyin, çalışanların verimliliğini ekleyin... Japonya'nın borcu az bile.

[yelpaze]

ABD'nin şu anda ortadoğudaki rolü 2003 Irak savaşındakinden çok farklı, bunu anlamak bence borsacılar için de önemli.

Irak'ta bedelini peşin olarak petrol ile tahsil edecekleri, ülke ile sınırlı, çevreye taşmayacak topyekün bir savaşa karar verilmişti ve İsrail işin içinde yoktu. İran'da ise direkt bir maddi çıkardan ziyade Çin'in etkinliğine taş koymaya çalışılıyor. ABD, müttefik ülkelerin çıkarlarını ve güvenliklerini koruma konusunda öyle ağır bir sorumluluk altına girdi ki; kendi çıkarı ikinci planda kaldı ve Trump'da bundan şikayet etmeye başladı. Savaşın Avrupa'ya bile önemli zararları varken ABD'nin geçmişte olduğu gibi tam bir müttefik ittifakı kurması mümkün olamıyor öte yandan İran meselesi artık bitirilmesi gereken bir noktaya geldiğinden savaşmaktan vaz geçmek de kolay değil. Çıkarlar dengesi bakımından Vietnam'a benzer bir durum var. Burada İsrail ve Çin için önemli kazanımlar söz konusu olacak. Ortadoğu ise bir zamanlar "arap baharı" denen sahte baharı değil gerçek bir devrimi deneyimleyecekler gibi gözüküyor. Bu kesinlikle yumuşak geçişli bir dönem olamaz, yıllara yayılan ağır bedeller söz konusu olacak çünkü kapatmaları gereken en az bin yıllık bir zihniyet devrimi farkı var.