Borsa Felsefesi, Borsacý Kafasý.

[yelpaze]

-imalat sanayimizle ilgili gelen veriler pek iç açýcý deðildi, borsa þirketlerinin bilançolarý ve karlýlýklar zaten durumu göz önüne seriyor. Gerçekleþmiþ verileri bir kenara býraksak gelecek için de umut verici bir hikaye verilemiyor piyasaya.
-son yýllarda en önemli dayanaðýmýz turizm ve yurtdýþý taahhüt iþleri ile elde edilen gelirlerdi, savaþ bu kaynaklarý ciddi ölçüde sorgulanýr hale getirdi hatta gerçekleþmeler baþladý.
-Kasada var dedikleri döviz rezervlerir geçen sene Mart ayýnda gördüðümüz gibi gene günler içinde eriyip gidebiliyor.
-Dýþ ve iç finansman koþullarý bozuldu.
-En önemli iki açýk kalemlerimizden ikincisi petrol, fiyatý katlandý. Ýlki yüksek teknoloji elektronik ürünler özellikle çipler ve devreler, enerji üretiminde kullanýlan bileþenler, iletiþimde kullanýlan cihazlar vs. burada da petrol faturasý kadar bir tutar olmasý bir yana bu ürünlerin fiyatlarý da sert yükseldi hatta temin edilme sýkýntýlarý var.
-Birde bunlarýn üzerine altýn fiyatlarý düþer ve heyecanla bu ralliye son dahil olanlar panik yaparsa TL üzerinde baský artabilir.
-Jeopolitik geliþmeler de ülkeyi 2003 yýlýndakine benzer koþullara sürükleyebilir.

Hindistanla AB arasýnda imzalanan ticaret anlaþmasýnýn yaný sýra savaþýn petrol ile gaz konusunda neden olduðu sonuçlar Çin'in lider olduðu ürünlerin talebini artýracaktýr.

[yelpaze]

Aþaðýda linkte görüþlerine deðer verdiðimiz, tecrübeli uzmanlarýn yorumlarý var. Videoda ABD Hazine Bakaný Scott Bessent'in sözlerini aktarýp yorumladýðý kýsým olan 4:45 dak.-6:30dak. arasýný izleyin ve ABD hazine bakaný dahil deðerli uzmanlarýn bile kavramlarý nasýl birbirine karýþtýrabildiðini görün. Ben buradan devamlý hisse senetleri piyasalarýnýn devlet tahvili piyasalarýnýn yerini aldýðýný iddia ediyorum onlar tersini! Onlar için hata yapmalarýnýn önemi yok zira en büyük kriz sýrasýnda bile yaðlý maaþlarýný hatta bonuslarýný almaya devam edecekler. Trump gibi seçilmiþ biri olsalar baltayý taþa vurduklarý bir askeri harekatý bile zafer olarak duyurabilirler.

ABD tahvil-bono piyasalarýnýn dünyada en önemli ekonomik belirleyici olduðunu ve 60 milyar dolarla dünya toplam tahvil-bono piyasasýnýn %45'ini oluþturduðunu tespit etmiþler ama bu piyasalara özel sektör ve belediye tahvil bonolarýný dahil etmiþler. Bu hataya raðmen ABD borsalarýndan daha büyük bir rakamýn ortaya çýkmadýðýnýn da farkýnda deðiller. Özel sektör tahvillerini borsalarla birlikte bir küme yapma gereði bile duymuyorlar, þirketlerin hisseleriyle tahvilleri bir düþünülmelidir devlet tahvillerini ayrý deðerlendirmek icap eder. SpaceX, OpenAI, Anthropic gibi dev halka arzlar da baþarýyla gerçekleþirse bazý þeyler daha iyi pekiþir belki?

Eski görüþe göre belirleyici olan ve yönetilmesi gereken piyasa tahvil piyasasýdýr, Alan Greenspan ve takipçileri de böyle yapýyordu ama Trump baþkanlarý devamlý 70 trilyon$'lýk hisse piyasalarýný manüple etmekle meþgul? Artýk tahviller öncü deðil hisseler öncü, bunu anlamak neden bu derece zor? Özel sektör tahvillerinin borcunu ödeyen borsa þirketleri, devlet tahvillerini ödemek için tahsil ettikleri dolaylý-dolaysýz vergilerin ana kaynaðý da bu þirketler. Demek ki; hisse borsalarýný ana yönlendirici finansal güç olarak kabul etmek ile etmemek arasýnda bir fark var? Þirketlerin her yýl ödedikleri nakit ve hisse þeklinde temettüleri toplayýp bunu devlet tahvillerinin kupon ödemeleriyle karþýlaþtýrmak nasýl akýllarýna gelmiyor? Türkiye'de bile yýllýk nakit temettü toplamý 6 milyar$ civarý. Tahviller bu kadar önemliyse son yýllarda altýna olan bu talep neden? Altýnýn hiç bir getirisi yok üstelik nakliye ve saklama masrafý son derece yüksek, dijitalleþtirilemeyen bir ürün.

Uzmanlarýmýz savaþýn uzun sürmeyeceðini düþündüðünü ama þimdi þüpheye düþtüðünü de söylüyor videoda ki ayný görüþü ABD Hazine Bakaný Scott Bessent de dile getirmiþ. Bu durum iþin felsefesini anlamamaktan kaynaklanan bir hata, konumlarý itibarý ile bölye insanlarý hatalý olmakla itam etmek cesaret ister ama rakamlar ortadayken hiç de zor olmuyor.

https://www.youtube.com/watch?v=xrIGhhwfL44

[yelpaze]

Karar alma mekanizmamýzýn nasýl arýzalý olduðunu birlikte görelim.
1-Ellerimizden düþürmediðimiz telefonlar bize, pratik biçimde temel indikatör ve endeksleri devamlý gösteriyor hatta bizi içine çekiyor.
2-Global dünyada yaþadýðýmýz görüþünden yola çýkarak tüm endeksleri, birbirleriyle uyumlu ve etkileþim halinde kabul ediyoruz.
3-Yatýrým yaptýðýmýz ülkenin ekonomisi ile finansal araçlarýnýn performansýný da global endekslerin ve diðer göstergelerin uyumu ve etkileþimi dahilinde deðerlendirmeye baþlýyoruz.
4-Bu noktada "senaryo tamamlama" diyebileceðimiz bir davranýþla, ülke ekonomisine iliþkin gerçekleri finans piyasalarýnýn görünümüne göre eðip deðiþtiriyoruz. Gerçeklere önce bakmak yerine göstergelere odaklanarak, gerçeklerin bunlara uygun olduðuna kendimiz ikna ediyoruz.
5-Sosyal medya araçlarý ve politik söylemler toplumlarý bu þekilde ters yönlü bir yaklaþýma yönlendirme konusunda önemli rol oynuyor. Beklenti yönetimi dahilindeki bu yönlendirmeleri de "rakamlarýn geleceði yansýttýðý felsefesi" olarak kabullenip hatalý bakýþ açýsýna gerekçe oluþturuyoruz.

Yapmamýz gereken önce gerçeklere odaklanmak ve analiz etmek. Endeksler, emtialar, çapraz kurlar, faiz oranlarý vs. hepsi hatalý deðerlendirmelerin bir sonucu olarak yukarý aþaðý dalgalandýðýna göre dalgalarýn içinde kaybolmak yerine kendi sabit noktamýzý oluþturup orada durmamýz daha saðlýklý sonuçlar verecektir.