Baðdat-Erbil uzlaþýsýnýn ardýndan gözler yeniden Irak-Türkiye petrol hattýna çevrildi
- Irak merkezi hükümeti ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasýnda varýlan yeni petrol anlaþmasý kapsamýnda, Erbil'de üretilen tüm petrolün Irak'ýn devlet petrol þirketi SOMO'ya teslim edilmesi kararlaþtýrýldý - Ortadoðu Araþtýrmalarý Merkezi (ORSAM) Irak Çalýþmalarý Araþtýrmacýsý Sercan Çalýþkan: - "Baðdat-Erbil hattýnda süregelen gerginliklerin yumuþamasý, Türkiye üzerinden petrol ihracatýný saðlayan Kerkük-Ceyhan Boru Hattý'nýn yeniden devreye alýnmasý için gerekli zemini oluþturabilir"
?????ANKARA (AA) - DUYGU ALHAN - Irak merkezi hükümeti ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasýnda petrol ihracatý konusunda varýlan yeni anlaþma, uzun süredir kapalý olan Irak-Türkiye boru hattýnýn yeniden devreye alýnacaðý beklentilerini güçlendirdi.
Irak Baþbakanlýk Basýn Ofisi tarafýndan yapýlan yazýlý açýklamada, 17 Temmuz'da toplanan Bakanlar Kurulunun, IKBY ile varýlan yeni petrol anlaþmasýný onayladýðý bildirildi.
Anlaþma kapsamýnda IKBY hükümeti, bölgede üretilen tüm petrolün gelirlerini Irak'ýn Devlet Petrol Þirketi olan SOMO'ya teslim edecek. Teslim edilen her bir varil için bölgesel hükümete 16 dolar avans ödenecek.
Açýklamada, IKBY'nin günlük en az 230 bin varil petrolü Baðdat'a teslim etmesi gerektiði belirtilirken, üretim artýþýna baðlý olarak ek miktarýn da SOMO'ya aktarýlacaðý kaydedildi. Petrol ihracatýnýn durmasý halinde ise tüm petrolün Irak Petrol Bakanlýðý'na verileceði ifade edildi.
Irak Meclisi, 2 Þubat'ta IKBY'de faaliyet gösteren uluslararasý petrol þirketlerinin üretim maliyetlerini sübvanse eden bir düzenlemeyi onaylamýþ, taþýma maliyetini varil baþýna 16 dolar olarak belirlemiþti. Bu adým, Türkiye'ye ihracatýn yeniden baþlamasý açýsýndan kritik bir eþik olarak deðerlendirilmiþti.
Son anlaþmayla birlikte, 25 Mart 2023'te kesilen petrol akýþýnýn yeniden baþlamasýna yönelik süreçte önemli bir ilerleme kaydedildi.
- 'Kerkük-Ceyhan boru hattý için gerekli zemin oluþabilir'
Ortadoðu Araþtýrmalarý Merkezi (ORSAM) Irak Çalýþmalarý Araþtýrmacýsý Sercan Çalýþkan, AA muhabirine yaptýðý deðerlendirmede, IKBY'nin günlük 230 bin varil petrolü federal hükümete teslim etmeyi taahhüt etmesinin taraflar arasýnda ortak bir iradenin þekillenmeye baþladýðýna iþaret ettiðini belirterek, "Anlaþmanýn teknik yönlerinin ötesinde, Baðdat-Erbil hattýnda süregelen gerginliklerin yumuþamasý, Türkiye üzerinden petrol ihracatýný saðlayan Kerkük-Ceyhan Boru Hattý'nýn yeniden devreye alýnmasý için gerekli zemini oluþturabilir." dedi.
Çalýþkan, ayrýca söz konusu anlaþmanýn özellikle Kasým 2025'te yapýlmasý planlanan seçimler öncesinde hayata geçirilmesinin, Irak'ta iç siyasi istikrar açýsýndan dikkati çeken bir adým olduðunu söyledi.
Sürecin önünde önemli zorluklar bulunduðunu ve Irak'ýn kuzeyindeki petrol sahalarýna düzenlenen insansýz hava aracý (ÝHA) saldýrýlarýný anýmsan Çalýþkan, sözlerini þöyle sürdürdü:
"Özellikle son dönemde IKBY'ye ait sahalarda artan ÝHA saldýrýlarý, bölgedeki güvenlik açýklarýný ve enerji altyapýsýna yönelik riskleri bir kez daha gözler önüne serdi. Dolayýsýyla, hattýn sadece siyasi deðil, ayný zamanda güvenlik temelli sorunlarýnýn da giderilmesi ve boru hattýnýn güzergahýna sirayet edecek olasý güvenlik risklerinin ortadan kaldýrýlmasý gerekiyor. Mevcut ÝHA saldýrýlarýnýn boru hattýnýn olduðu bölgelere geniþlemesi hattýn sürdürülebilir bir þekilde iþlerlik kazanmasýnýn önündeki en büyük engellerden biri olarak ortaya çýkabilir. Dolayýsýyla siyasi müzakereler sürerken hem bölgesel krizlerin yaratacaðý güvenlik riskleri hem de Irak içerisinden meydana gelebilecek güvenlik sorunlarýnýn hattýn güzergahýna oluþturacaðý risklerin gözetilmesi önem arz ediyor."
Çalýþkan, bunun yaný sýra Kerkük-Ceyhan Boru Hattý'nýn yeniden iþlerlik kazanmasýna iliþkin dýþ politika dinamiklerinin de dikkatle takip edilmesi gerektiðinin altýný çizerek, "ABD'nin uzun süredir Irak merkezi hükümetine hattýn açýlmasý yönünde baský yaptýðý biliniyor. Özellikle ABD Baþkaný Donald Trump yönetimi içerisinde Dýþiþleri Bakaný Marco Rubio gibi isimlerin bu konudaki hassasiyetlerini Baðdat'la yürütülen diplomatik temaslarda sýkça gündeme getirdiði biliniyor." diye konuþtu.
- 'Anlaþma, ihracat müzakerelerine ivme kazandýrabilir'
Bu baðlamda, Baðdat ile IKBY arasýnda varýlan son anlaþmanýn, Kerkük-Ceyhan hattý üzerinden yeniden petrol ihracatýnýn baþlamasý için teknik ve siyasi bir ön zemin oluþturabileceðini vurgulayan Çalýþkan, "Anlaþmanýn saðladýðý bu yumuþama ortamý, taraflar arasýnda hattýn tekrar faaliyete geçirilmesine yönelik müzakerelerin hýz kazanmasýný mümkün kýlabilir. Ayrýca ABD gibi etkin dýþ aktörlerin bu süreci destekleyici bir pozisyon almasý, Baðdat'ýn boru hattýnýn açýlmasýna dair adýmlarý kolaylaþtýrmasýný saðlayabilir." ifadelerini kullandý.
Çalýþkan, Irak'ta 2025 seçimlerine kýsa bir süre kalmýþken, Kerkük-Ceyhan Boru Hattý'nýn yeniden devreye alýnmasý meselesinin seçim sürecinde merkezi hükümet ile IKBY arasýnda kritik bir müzakere baþlýðý olarak ön plana çýkabileceðine dikkati çekerek, sözlerini þöyle tamamladý:
"Bu nedenle atýlacak her adým, yalnýzca enerji politikalarý açýsýndan deðil, seçim öncesi siyasi denklemler ve ittifaklar bakýmýndan da belirleyici rol oynayacak. Ancak yapýlan son anlaþmanýn, iki taraf arasýnda týklanan müzakere trafiðini normal bir zemine çekerek sonuca ulaþtýrdýðý bu olumlu tablonun da Kerkük-Ceyhan Boru Hattý'nýn açýlmasýna dair müzakere masasýný seçimler öncesinde yeniden kurabileceði unutulmamalý."
"Hayalleriniz için sessiz bir þekilde savaþýn. Çünkü onlarý gerçekleþtirirken yaratmýþ olduðu etki insanlarýn tahammül edemediði bir þeydir."
Yer Ýmleri