ÝTO Kasým enflasyonu
%1.19
Uyarýldý mý?
https://www.ekonomim.com/kose-yazisi...lik-var/858783
Ekonomim
Ekonomim
Yazarlar
Alaattin AKTAÞ
Kasým enflasyon tahminlerinde bir tuhaflýk var
Alaattin AKTAÞ
Alaattin AKTAÞ
EKO ANALÝZ
01 Aralýk 2025 Pazartesi
Pluribus adlý yeni bir dizi izliyorum. Uzaydan gelen bir sinyal çözülmeye çalýþýlýrken tüm dünyada anlýk bir deðiþim yaþanýr ve yalnýzca on üç kiþi dýþýndaki milyarlarca insan ayný bilgi düzeyine sahip olur ve ayný þekilde düþünmeye baþlar. Bu on üç kiþi dýþýnda kalan tüm insanlar beyin ameliyatý yapmayý da, araba tamir etmeyi de, uçak kullanmayý da, tüm dilleri konuþmayý da bilir hale gelir. Daha önemlisi on üç kiþi dýþýndaki herkes inanýlmaz yardýmsever ve müthiþ iyimserdir. Dünya bir anda güzelleþmiþtir. Ama acaba bunu saðlayanlarýn, her kimse onlar, baþka planlarý mý vardýr, bunu da zamanla göreceðiz.
Yok yok, köþemi film eleþtirisine ayýrmadým, bu benim iþim deðil zaten. Yalnýzca izlediðim iki bölümden aklýmda kalanlarý ve sonrasýna iliþkin kuþkumu yazdým.
Bu diziyi izlerken kasým enflasyonuna iliþkin tahminlerle de ister istemez bir baðlantý kurdum. Nasýl ki Pluribus’ta tüm dünya bir anda iyimser ve yardýmsever hale geliveriyor, kasým ayý tahminlerinde de benzer bir durum mu var diye düþünmeden edemedim.
Belli kesimlerin dile getirdiði enflasyon tahminlerinde þimdiye kadar pek görülmedik ölçüde iyimserlik sergilendiði bilmem sizin de dikkatinizi çekiyor mu?
Sanki birileri kasým enflasyonunun yüzde 1’in altýnda kalacaðý fikrini empoze etme uðraþý içinde.
Aylýk artýþ elbette yüzde 1’in altýnda olabilir, olmasý elbette iyidir de bu tahminler bana biraz zorlama gibi gelmeye ve altýndan bir çapanoðlu çýkacakmýþ gibi görünmeye baþladý.
Düþük oran tabii ki istenir de…
Enflasyonun düþük olmasýný belli kesimler dýþýnda tabii ki hemen herkes ister de kasým enflasyonunun düþük geleceðine dönük tahminlerin altýnda sanki bazý hesaplar yatýyor gibi.
Ama bazý tahminler var ki, altý dolduruluyor, ciddi bir çalýþmanýn sonucu olarak ortaya bir oran konuluyor; kastettiðim o çalýþmalar deðil.
Kastettiðim aslýnda pek tahmin de deðil zaten, temenni olarak dile getirilen oranlar.
Gýdada ucuzlama mý?
Gýda maddelerinin fiyatýnýn kasým ayýnda fazla artmadýðý, hatta bazý kalemlerde kayda deðer gerilemeler görüldüðü ileri sürülürken Türk-Ýþ’in açýkladýðý oran tekzip gibiydi.
Türk-Ýþ’e göre aylýk mutfak harcamasýnda kasým ayýnda tam yüzde 4,98 artýþ oldu.
Bu hesaplama yalnýzca Ankara’yý gösteriyor, TÜÝK’in hesaplamasýna göre daha dar kapsamlý; tamam ama bu oran yine de ciddi bir gösterge niteliðinde.
Ya akaryakýt zammý?
Kasým ayýnda ay ortalamasý bazýnda benzine yüzde 3,5, motorine yüzde 6,3 zam geldi.
Türkiye’de beþ birim akaryakýt tüketiliyorsa bunun 1’i benzin, 4’ü motorin.
Zam oranlarý bu tüketim kalýbýna göre aðýrlýklandýrýldýðýnda ortalama zam oraný yüzde 5,8 ediyor.
Akaryakýtýn TÜFE’deki aðýrlýðý yüzde 3,3. Yüzde 5,8’lik zam bu aðýrlýkla TÜFE’ye yansýdýðýnda kasým enflasyonuna doðrudan etki 0,19 puaný buluyor.
Yalnýzca doðrudan etki ve 0,19 puan, dolaylý etkiyi hiç hesaba katmýyorum bile.
Dolaylý etkiyi de iki türlü düþünmek gerek. Birincisi gerçek etki, ikincisi bahane etkisi. Ne yazýk ki bunlardan ikincisi çok daha büyük dert.
Þimdi… Kasým enflasyonu yüzde 1 düzeyinde kalsa, þu durumda akaryakýt dýþýndaki kalemlerin toplam artýþý yalnýzca 0,81 puan demektir.
Bir bilgi notu … Ekim ayýnda TÜFE yüzde 2,55 artarken akaryakýttaki zam oraný ne miydi? Sýfýr bile deðildi, ekimde akaryakýt fiyatlarý yüzde 0,7 gerilemiþti.
Akaryakýtýn ucuzladýðý ekim ayýnda yüzde 2,55 artýþ olurken, akaryakýtýn yüzde 5,8 zam gördüðü kasýmda enflasyonu yüzde 1’in altýnda beklemek!
Sanal düþüþ niye istenir ki?
Hani bir cinayet iþlendiðinde polis faili aramaya “Bu kimin iþine yarar” sorusunu sorarak baþlarmýþ ya…
Ayný soruyu sorarak devam edelim…
Kasým ayýnda fiyatlar aslýnda daha yüksek arttýðý halde düþük bir oran açýklanmasý kimlerin iþine gelir?
Yýlbaþýnda verilecek enflasyon farkýndan dolayý bu durumdan ekonomi yönetimi memnun olur tabii ki ama ben baþka kesimleri kastederek soruyorum bu soruyu.
Kasým enflasyonu yüzde 1,00-1,50 arasýnda açýklanýrsa yýllýk enflasyon yüzde 31,25-31,90 arasýnda oluþacak.
Aylýk oran yüzde 1 dolayýnda kalýr, yýllýk da yüzde 31,25’e gerilerse, ekim sonundaki yüzde 32,87’ye göre kayda deðer bir düþüþ saðlanmýþ olacak.
Gerçek artýþ örneðin yüzde 1 ya da yüzde 0,5 ise açýklamanýn böyle yapýlmasýndan tabii ki kimsenin rahatsýzlýk duymasý söz konusu olamaz da ya gerçek oran daha yüksekken böyle bir açýklama gelirse?
Daha da ötesi, gerçek oranýn daha yüksek olduðunu tahmin etmekle birlikte birileri “Gerçekleþme düþük olacak” diyerek kamuoyu oluþturmaya çalýþýyorsa?
Hadi tekrar soralým:
“Düþük oran açýklanmasý kimin iþine yarar?”
Faiz indirimi de faiz indirimi!
Bir kez daha vurgulama ihtiyacý duyuyorum…
Enflasyona iliþkin ciddi tahminde bulunan ve bu tahminlerin altýný doldurabilenleri ayrý tutarak söylüyorum; enflasyonun düþük gerçekleþeceðini dile getirenlerin ortak beklentisi hemen hemen ayný:
“Merkez Bankasý 11 Aralýk’taki PPK toplantýsýnda faizi daha fazla indirsin.”
Merkez Bankasý’nýn faizinin indirilmesi elbette iyi de ya gerçek enflasyonla olan makas çok daralýyor, hatta kalmýyorsa…
Ya bu indirim nihai amaç olan reel sektörün nefes almasýna hizmet etmiyor ve sokaktaki vatandaþa hiç yaramýyorsa…
Ya bu indirim elinde kamu kaðýdý bulunduðu ve faiz indiðinde bu kaðýtlarýn deðeri arttýðý için özellikle finans sektörünün iþine geliyorsa…
Ama bu indirim Hazine’nin borçlanma faizlerinin gerilemesine hiç mi hiç etkide bulunmuyorsa…
Originally Posted by mandradasutvar
Yer Ýmleri