Originally Posted by
erhanacikgoz1
bes iyi kötü tartýþmasýna bir son verelim.
Ýlahi Erhan bey, þimdi bu yazdýklarýnýzla tartýþmaya son mu vermiþ oldunuz? BES kötüdür sonucuna mý ulaþýlmasý gerekiyor bu yazdýklarýnýzdan? Bir kere iyi veya kötü kavramlarý üzerinden yürümek doðru mu o bile ayrý bir tartýþma konusu olabilir.
bazý tespitleri buraya yazayým yanlýþ anlaþýlanlarý ve bilinmeyenleri anlatayým yada yanlýþ bilinen nasýl algýlarýnýzla oynandýgýný yazayým sonra yatýrým yapan arkadaþlarda kendý aralarýn fonlarý onlarý bunlarý konuþsun.
1-bese para yatýran bir vatandaþ devletten %25 hak edemez
a-3 yýl para yatýrdýktan sonra çýkan birisi devletten aldýgý her aylýk katký oraný %25 deðil %3,75 alýrsýnýz her ayýnýza.
B-6 yýl para yatýrýp sonra çýkarsanýz %25 deðil aylýk 8,75 devlet katkýsý alýrsýnýz her ayýnýza.
C-10 yýl sonrasýnda sistemden çýkarsanýz %25 deðil her ayýnýza %15 devlet katkýsý alýrsýnýz
d-eðer hem 10 yýlý tamamlamýþ hemde 56 yaþýnýzý doldurduðunuzda %25 devlet katkýsý alýrsýnýz.
Buradaký algýsal mesele devlet %25 veriyor diye algýlarýnýzla oynanýp sisteme çekilmeye calýsýlýyorsunuz. Halbuký devlet 10 yýlýný dolduran birine bile her ay 100 tl sýne %15 veriyor. Yani 15 tl katký yapýyor size. %25 hayalý býr rakam olarak duruyor portfoyunuzde ama hak ediþinizi almak istediðinizde aldýgýnýz para aylýk olarak %15 e tekabul etmekte.
Bunun neresi kötü? Birisi size çýkýp arkadaþ 3 senede 100.000 biriktir bende sana 3.750 vereyim dese kötü bir þey mi bu? Yada 6 senede 100.000'ine 8.750 veriyorum dese fena mý olur? 10 yýl sonra 100.000 TL'nize birisi çýkarýp 15.000'de ben veriyorum dese almayacakmýsýnýz?
Hangi yatýrým enstümanýnda birisi çýkýp sen kazan bende sana ek olarak fazladan þunu vereceðim diyor. Algýyla oynayaný bile yok[emoji4]
2-kesintiler gereksiz yüksek
a-giriþ aidatý bunu ister peþin alabilir isterse erteleyip çýkarken alabilir bu rakamda bürüt asgari ücretin %8,5 i kadardýr.
B-bu aidatý bir sefere mahsus deðil!!!!!!!!!!!! 5 sene boyunca alýyor. Hesaplayalým 2029 tl asgari ücret %8 = 162 tl yýllýk bunuda 5 ile çarpýn 810 tl sadece giriþ veya çýkýþ aidatý olarak sizden kesilecek çoðu kurum algýlarýnýzla oynamak için bunu çýkarken istiyor. Yeni güncelleme ile 5 yýlýný doldurmuþ birinden giriþ veya çýkýþ aidatý alýnmýyor.
C-fon masrafi kýymetli madenlerde %1 civarý hisse senedi vesaire fonlarýnda %2 civarýnda kesinti yapýlýr.
D-ara verme dondurma kesintisi bes þirketi isterse 3 ay ara verenden genel yönetim gideri kesintisi adý altýnda kesinti yapma hakký var. Eðer 12 ay ara verirseniz daha büyük bir kesinti yapma hakký da var yine gen.yön.gider kesintisi olarak.
E-genel yönetim giderleri kesintisi buda yine bes þirketlerine göre deðiþen bir miktarda kesinti yapýlýr ara verme kesintisiniden ayrýdýr.
Artýk þunu anlamak lazým. Bu sistem devletin vatandaþlarýný uzun vadeli tasarrufa ve birikime yönlendirdikleri bir sistem. Artýk çaðýmýzda uzayan bir hayat döngüsü var. Ülkemizde ortalama yaþam þu an 70 yýlýn üzerinde. Çok muhtemeldir ki bugünün gençlerinin ortalama yaþam süresi 80 yýlýn üzerinde olacak.
80 yýllýk bir yaþam sürecinde 5 yýl beklemek için normal bir süredir. 2b maddesinde belirttiðiniz üzere 5 yýlýný dolduran bir kiþiden giriþ aidatý alýnmýyor. Sistemin amacýný bir kere daha hatýrlayalým, vatandaþlara uzun vadede tasarruf ve birikim yaptýrmak. Dolayýsý ile devlet vatandaþýna sistemin içinde kalýp birikim yapsýn diye erken çýkýp birikimlerini bozmasýn diye engelleme getirmeye çalýþýyor.
Hani kýrmýzý ýþýkta geçme ceza yersin, adam öldürme 36 sene hüküm giyersin gibi. Sistem ve düzen olmazsa ödül ve ceza olmazsa, bireysel kararlar devreye çokça girmeye baþlarsa kaos ortamý oluþur diye ortaya, her þeye bir sistem konduðu gibi bunda da konmuþ. Gayet de güzel bir mantýkla konmuþ. Bunda da kötü bir þey yok.
Hangi yatýrým enstrumanýnda vergi veya aracý kurum kesintileri yok? Fazla veya eksik mutlaka keserler. Bu þirketlerinde bir þekilde ayakta kalmalarý için para kazanmalarý gerekiyor sonuçta.
Bu kesintileri kötü bir þeymiþ gibi deðerlendirmek doðru bir yaklaþým deðil.
Yada BES'i dönüp dönüp ben hisse alým satýmýnda vergi ödemiyorum ile kýyaslamakda doðru deðil. Kaldýki hisse alým satýmlarýmýzda da komisyon ödüyoruz. Kesinti mutlaka var yani.
3-bireysel emeklilik sistemimi bireysel biriktirme sistemimi ?
Bireysel emeklilik deðil emeklilik dediðimiz þey sgk sisteminde oldugu gibi emekliliði hak ettiðinizde ömür boyunca ve hatta eþinize devredilebilecek þekilde size/eþinize sürekli olarak bir maaþ baðlanýr. Ne kadar prim ödediðinize bakýlmaksýnýz. Fakat bes'de yatýrdýgýnýz paranýn toplamýný ya bir kerede alýr yada taksit taksit alýrsýnýz para bitince emeklilikte bitmiþ olur. Yani aslen emeklilik deðilde bireysel biriktirme sistemi. Ancak ismine "emeklilik" kelimesini ekleyerek yine algýlarýnýzla oynanýyor.
Burasýný yanlýþ yazmýþsýnýz, artýk sistem size ömür boyuda dahil emeklilik maaþý alma hakký tanýyacak þekilde yeniden düzenlendi.
Sgk'da öyle yazdýðýnýz gibi deðil zaten. Ondada pirim günü, yaþ ve ödediðiniz pirimlerle ilgili kriterler var. Yeni girenlerin 58 hatta kademeli 65 yaþa kadar çýkan emekli olma yaþlarý var. Bu sistem size en azýndan 56 yaþýnda maaþ veya toplu para alarak hayata tutunma þansý veriyor. Genç nufusun bu kadar çok olduðu ülkede kim sizi 65 yaþýna kadar maaþlý çalýþtýracak. 50-55 arasýnda kapý önüne konacak pek çoðu. Geriye kalan 10-15 sene ne olacak? Borsadan mý kazanacaksýnýz, forex'ten mi? Bunlarý geçin. Küçük yatýrýmcýnýn %80'e yakýnýn kaybettiði bir piyasa birisi, diðeride borsada herþeyimi batýrdým diyenlerin hikayelerinin heryerde dolaþtýðý bir piyasa. 1990'lý yýllarda olan yatýrýmcý sayýsýnýn neden günümüzde yarý yarýya düþtüðünü sanýyorsunuz. Her taraf Warren Buffet tarzý nasýl kazandýðýný sallayan biri sürü zavallý ile dolu. Lafla peynir gemisi yürümüyor. Rakamlar ortada. Yatýrýmcý sayýsý nufusun artmasýna, borsadaki seçeneklerin artmasýna raðmen yarýyarýya düþmüþ. Þimdi diyecek ki bazýlarý, bunlar finansal okur yazar deðil ondan olmuþ. E iyide güzel kardeþim zaten toplumun hepsinin ekonomist uzman olmasý beklenemez ki. Bu sistemde bu tip insanlar için ortaya konuþ bir tasarruf ve birikim sistemi!
4-performansýný beðenmediðiniz emeklilik þirketini deðiþtirememek.
A- 2 yýl geçmeden baþka bir þirkete geçiþ yapamýyorsunuz çeþitli ayrýntýlarý var.
B-fon deðiþtirmede çeþitli senelik kýsýtlamalar örnegýn senelýk 6 kere gibi. Fon deðiþtirdiðinizde bunu 2/3 gün süre sonrasýnda deðiþmesi.
þirket deðiþtirme konusu þu þekilde; sözleþmenin ilk yürürlük tarihinden 2 yýl, aktarýmla kurulan sözleþmenin yürürlük tarihinden 1 yýl sonra istenilen zamanda emeklilik þirketi deðiþtirilebilir.
A ve b þýklarý sistemin geliþtiriebilir kýsýmlarýndan birisidir. Bende katýlýyorum.
Ancak geliþtirilebilir kýsýmlarý olmasý sistemin özünü iyi kavrayan birisi için sistemin kötü olmasý anlamýna gelmez. Geliþtirilebilir kýsýmlarýn tüm sistemi kötü yapmasý doðru bir yaklaþým deðil.
5-devlet katkýsýný dilediðiniz fonda kullanamama sorunu devletýn verdiði miktar yani görüntüde %25 olan parayý istediðiniz fonda ana paranýzla bileþke yaparak degerlendýremýyorsunuz þimdi bu %25 sizin mi yoksa devletýn mý ?
Yeteri kadar beklerseniz sizin. Bunu yukarýda açýklamaya çalýþtým.
þimdi dilerseniz çocucugunuza bir bes hesabý açtýrdýgýnýzý hayal edelim. Herhalde yapabýlecegýnýz en mantýksýz yatýrýmdýr bu. 40 yaþ ve üzerinde sisteme katýlanlarý tenzih ediyorum.
18 yaþýnda bir kýzýnýz var ve ona bir bes hesabý açtýnýz.
Diyelimki her ay 100 tl yatýracagýz. Hespalama basit olmasý açýsýndan
5 yýl para yatýrdýgýmýzý ve 6 yýla geçmeden çýktýgýmýzý düþünelim. Yani kötü senaryoyu en iyi ihtimale dayanarak hesaplýyorum.
1 sene 12 ay 12 * 5 = 59 ay sonunda sistemden çýkmak zorunda kaldýgýmýzý düþünelim.
100 tl yatýracagýz her ay enflasyonu 0 baz alalým.
100* 59 = 5,900 tl ana para koymuþ olacaðýz.
Devlet ise bize her ayýmýz 3,75 vermiþ olacak. 3,75 * 59 = 221,25 tl
5 yýl sonunda ana paramýzýn %50 getirdiðinizi düþünelim ki oldukça yüksek bir rakam bu çünkü her ay koyuyorsunuz toptan bir para koymamanýza raðmen 2,950 tl para kazanýyorsunuz buda ortalama her yatýrdýgýnýz 100 tl ye 50 tl kazanmýþsýnýz anlamýna gelir yani okadar iyi fonlara girmiþsiniz.
Toplam 5900+ 2950 = 8,850 tl ana para ve fon getirisi
devlet katkýsýnýn getirisiyle beraber 250 oldugunu varsayalým düz hesap.(unutmayýn siz kullanamýyorsunuz)
8,850 + 250 = 9,100 tl toplam kýzýnýzýn alacaðý para idi fakat kesintiler iþi içine girer.
8,850 tl %5 fon gideri düþelim. Aslýnda daha fazlada olabilir ama biz %5 diyelim 442 tl bu.
810 tl giriþ/çýkýþ aidatý 810 + 442 = 1,252 tl
þirketin aldýgý genel yön. Giderinide 498 tl varsayalým. Toplam giderler 1,750 tl
9,100 - 1,750 = 7,350 tl hak ediþiniz olur aþaðý yukarý
Çok doðru bir hesaplama olmamýþ kanaatimce. Kafanýza göre kriterleri koyup hesaplama yapmanýz zaten baþlý baþýna yanlýþ. Bir kere artýk 24 yaþýna gelmiþ olan kýzýmýz bir ay daha beklerse 810tl kesintinin olmayacaðýný bilmeli. Bir ay daha beklerse daha fazla kazanacaðýný bilmiyorsa yada bu kesintinin olmayacaðýný bilmiyorsa zaten hayatýn her yerinde sýkýntý yaþayacaktýr kendileri. DÝðer yatýrým enstürümanlarýna hiç yönelmemeli zaten oralar kurtlar sofrasý!
Ikincisi siz 1-60 ay arasýnda 100tl yatýrdýysanýz sizin 6000 tl paranýzýn kazancýnýn 30 ay üzerinden deðerlendirilmesi gereki deðil mi? Ilk ay 0 tl paran varken 60. Ay 6000 tl paran oluyor çünkü.
þimdi yeniden hesaplayalým.
- 60 ayda 6000 tl biriktirdin.
- %50 kazandýn 9000tl ana paran var
- 60 ayda devlette sana 1500tl verdi ama 5 senede ayrýldýðýn için sadece %15'ini alabiliyorsun. Yani225tl
- devlet katkýsýna %25 kazandýðýnýzý varsayalým 337tl oldu
- çýkmak istiyorsunuz hesaba baktýnýz 9000+337tl=9337tl var
- ama o ne kesintiler devreye giriyor. 10 seneden az kalarak sistemden ayrýldýðýnýz için %15 stopaj kesiyorlar. Geriye 7936tl paran kalýyor.
Hesaplayalým þimdi ortalama olarak sistemde 30 ay bir bütün olarak yani 6000tl olarak tuttuðun parana 1936tl para alýyorsun. Yani %32.
Yýllýklarýn brüt %24 olduðu þu yüksek ortamda bile neredeyse mevduat gibi paraný almýþssýn.
Þimdi bunu aslýnda sistemin özü olan uzun vadede yap bakalým ne oluyor? Kesintiler daha aþaðýya iniyor ama aldýðýn devlet katkýsý daha fazla oluyor. Döngüsel olarak faizlerin bir düþtüðü bir çýktýðý yýllar hesaba katýldýðýnda ortalamada mevduatýn çok ama çok fazla üzerinde kazanýyorsun.
Üstelik paraný mevduata koymak için senin bir toplu paran olmasý gerekiyor. Bu sistem sana sýfýr noktasýndan yola çýkarak elinde hali hazýrda 100.000tl parasý olan mevduat sahibini yolda yakalayýp geçme imkaný saðlýyor.
tespitler:
Devlet bize 5 yýlda toplam 225 tl para verdi (sözde %25 ti, sözde her yatýrdýgýmýz 100 liraya 25 tl veriyordu kim veriri bu devirde 25 tl abi o gözümüzde büyüttüðümüz 25 tl) 2,950 tl ise bizim fon seçimlerimizin performansýndan geldi ancak bes þirketi bizden 1,750 tl gider kesti yani hem devlet katkýsýndan gelen para gitti üstüne birde fonlarda elde ettiðimiz getirimizinde yarýsýna el koydu.
üstelik tüm bunlarý hesaplarken giderleri kýsýk tuttuk fon getirilerimizi yüksek gösterdik enflasyon hesabý yapmadýk.
Ha 6 yýlý doldursaydýnýz devletýn katký parasý ne olacaktý 630 tl de o yapacaktý. Hadi devletýn fonu ile beraber olsun 700 tl tek avantajýnýz giriþ çýkýþ aidatý ödememeniz.
Bir düþünün 10 sene bile dursanýz hala %25 devlet katýsýný hak edemýyorsunuz bunu çocugunuza açtýnýz çocugunuz 18 den 56 ya yani 38 yýl boyunca para yatýrmalý 3 ay ara verirse kesintilerle kalan para sömürülecek 1 yýl ara verse daha fazla doðru fon bulamazsa ayrý bir sýkýntý vesaire vesaire.
Bu iþ bana göre ne para biriktirmek isteyene iyi nede yatýrým yapmak isteyene.
Kime mantýklý bu sistem sadece ve sadece 45 yaþ üzeri ve en üst limitten para biriktirecek kiþiler için çok mantýklý ve akýllýca en üst limitten yatýrmayan ancak yüksek yatýran 45 yaþ üzeri içinde yapýlabilir. Ancak diðerleri 45 yaþ altýnýn bana göre uzak durmasý gereken býr alan.
Hele coluk cocugunuz için asla açmayýn gidin amcanýz dayýnýzý bulun onun adýna cocugunuza yatýrýn. Cunku cocugunuz adýna yatýrýrsanýz 56 yasýna kadar %25 i alamayacak.
Etrafýnýzda bes hesabý açmak isteyenler varsa 45 yaþýna en yakýn kiþiye seçip 3 4 kiþi ayný hesaba para yatýrýn böylece cýkmak ýstesenýz býle fon gýderlerý cýkýs aidatý vesaire gibi tüm giderler 3 e bölünmüþ olur. Banka sizi deðil siz bankayý kazýklamýþ olursunuz ayrýca biriniz yatýrýný biriniz 3 ay yatýramaz boþ yere dondurma aidatýda ödemezsýnýz diðeri para yatýracagý için.
Içerdeki toplam parayýda yatýrýlan paraya göre % % e bölerseniz kimin ne kadar para alacagýda karýþmaz.
Nokta, :d
Tam bir nokta olmamýþ. Tekrarlamak lazým. Bu sistem bir tasarruf, birikim sistemi. Bizimkisi gibi tasarruf alýþkanlýðýnýn olmadýðý ülkelerde çok gerekli bir sistem. Yine bizim gibi toplumun ezici çoðunluðunun bir baþkasýnýn yanýnda maaþlý çalýþtýðý ve genç nüfüsün aþaðýdan sular seller gibi geldiði, artýk yeni nesil için emeklilik yaþýnýn 58-65 yaþ arasýna çekildiði ve kimsenin bu kadar genç aþaðýdan gelirken sizi 58-65 yaþýna kadar çalýþtýrmayacaðý ve sizin muhtemelen 50-55 arasýnda iþsiz kalacaðýnýz ülkelerde size o iþsiz kalacaðýnýz dönemde tutunacak belkide tek dalý uzatacak olan bir sistem.
Çok akýllý olup, bilgili, finansal okuryazarlýðý muhteþem olan ve birikimi olanlarýn gidip baþka piyasalarda yatýrým yapmasýna bir engel yada bu kötüdür diyen yok. Buyursun yapsýnlar.
Ancak bunu yapamayana sunulmuþ bir sistemin bir kaç geliþtirilmesi gereken noktasýný öne sürüp bu sistem kötüdür demekte çok doðru olmuyor.
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri