cauti hocam folar icin yil sonu 7 hedefi vardi.
bu seviyelerde kalıcı oldu gibi görünüyor.
bir güncelleme yapacak misiniz ?
bir de ons 3000 hedefi için twitterda kabulleri paylaşmışsınız teşekkürler.
Putin: Moskova gamaleya enstitüsü tarafından geliştirilen rusya'nın ilk covid-19 aşısı rus sağlık bakanlığından onay aldı
Dolar için yeni bir tahminim yok...7-7,5 arası ağırlıklı takılır, yılı da bu aralikta kapatır diye düşünüyorum. Ama sağlam argümanlarım yok, serbest kur dönemi geride kaldı. Kurlarda işimiz biraz da şansa kaldı yani. Son çeyrek risk algısı ülkemiz için biraz iyileşir ve Trump seçimi kazanırsa bu yılı kazasız belirttiğim aralıkta tamamlarız herhalde.
Önemli dönüm noktalarını, beğendiğim analizleri Twitter dan da paylaşıyorum...@cautionary53
bu konuda bir kaç kelam da ben edeyim. Emeklilik maaşı hesabı çok karışık, tüm detayları anlatmak bir tez konusu olabilir. Kabaca şu şekilde hesaplanıyor.
Öncelikle ödenmiş primler 3 gruba ayrılır:
1. gurup 2000 öncesi
2. gurup 2000 - 2008/10 arası
3. grup 2008/10 sonrası.
Her dönemde ödenmiş primlerin değeri farklı. tahmin edeceğiniz gibi yeni tarihlerde ödenen primlerin değeri daha düşük. Primlerin değeri oluşturdukları ABO (Aylık Bağlama Oranı) na göre değişiyor. ABO hesap edilirken sadece o dönemde ödenmiş primler değil, tüm ödenmiş primler hesaplanıyor. Yani 2000 öncesi 1000 gün prim ödenmiş ama toplam ödenmiş gün sayısı 7000 ise, 2000 öncesi ABO hesap edilirken 7000 gün ödenmiş gibi hesaplanıyor. Ayrıca her dönem için ayrı ayrı ABO tavan limitleri var. yani 9000 gün prim ödeyen birisi ile 12000 gün prim ödeyenin ABO su aynı olabilir. olabilir diyorum çünkü ödenmiş primlerin ne zaman ödendiği çok şey farkettirebiliyor. Velhasıl kelam prim günü düşük olanlar için gün sayısının artması çok etkilerken, belli bir gün sayısının üzerine çıkıldığında emekli maaşı ya hiç etkilenmiyor ya da çok az etkileniyor. Maaş hesabında işte bu 3 dönem için ayrı ayrı hesaplanmış ABO'ların ağırlıklı ortalaması alınır.
Prim ödemeye devam ettikçe her dönem için ABO artar (tavana gelmiş ise aynı kalır) gün arttıkça dönemsel bazda ABO hiç düşmez. Ama bazı özel durumlarda toplam ABO (maaş hesabında esas alınan) düşebilir. Bunun sebebi ağırlıklı ortalama hesaplanırken düşük olan ABO'nun ağırlığının artmasıdır. Çalıştıkça emekli maaşı düşer söylemi buradan çıkmıştır, aslında sık görülen bir durum olmasa bile bazı durumlarda mümkün olan bir görüştür.
Emekli maaşının hesabında 2. kriter ortalama SGK prim matrahıdır. SGK prim matrahı maaşınızla ilgili olup çoğu zaman bürüt maaşa tekabül eder. Bazı durumlarda bürüt maaşın altında kalabilir. yıllara göre ödenmiş prim tutarları her yıl güncellenerek bugünkü değeri hesap edilir. Güncelleme yapılırken de dönemsel farklılıklar bulunmaktadır. 2000 öncesi ödenen primlerin güncelleme sonrası çok daha değerli çıkmaktadır.
Son olarak;
Emekli maaşı = Güncellenmiş ortalama SGK prim matrahı(1. Dönem) X ABO(1. Dönem) X Prim gün sayısı (1. Dönem) / Prim gün sayısı (Tüm günler) + Güncellenmiş ortalama SGK prim matrahı(2. Dönem) X ABO(2. Dönem) X Prim gün sayısı (2. Dönem) / Prim gün sayısı (Tüm günler) + Güncellenmiş ortalama SGK prim matrahı(3. Dönem) X ABO(3. Dönem) X Prim gün sayısı (3. Dönem) / Prim gün sayısı (Tüm günler)
formülü ile hesaplanır. ve çıkan sonuç en düşük emekli maaşı ile en yüksek emekli maaşı limitleri içerisine kalmak şartı ile belirlenir.
Eğer hesaplanan emekli maaşı en yüksek emekli maaşı sınırının üzerinde ise fazlalığı verilmez. Bu sınıra ulaşan emekli maaşının da gün sayısı artıkça artması mümkün değildir.
Ayrıca emekli olunan yaş, engelli durumu veya maluliyet maaş hesabında etkili değildir.1 gün prim ödenmiş ve iş kazası sonrası maluliyet almış birisi en düşük emekli maaşından düşük olmayacak şekilde maaş bağlanır.
Ödendiği güne göre çok değişkenlik gösterse bile kabaca 6000-7000 gün tavandan prim ödenmiş birinin emekli maaşı, emekli maaş tavanına veya çok yakınına ulaşmış oluyor. bundan sonra ödenen primler ise maaşa katkısı olmuyor.
Peki 7000 günü prim günü geçen biri (bu sürede tavandan yatmamış), yani emeklilik koşullarını prim günü olarak sağlamış biri primini sonrasında tavandan ödedikçe maaşını arttırır anladığım kadarıyla.
Ama peki örneğin prim tavanı şuan 22000 tl lere ulaştığı için bu durum da ayda 30 gün tavandan prim yatırımanın maliyeti de çok yüksek. Bunun yerine güne ihtiyacı olmadığı için ayda 5 gün tavandan sigortalı olarak prim ödenirse emekli maaşı artar mı azalır mı?
Yazdıklarım kesinlikle yatırım tavsiyesi degildir..Sadece kendi kişisel görüşlerimdir...
Sorunun cevabı EVET. Aslında bu adil olmayan saçma sapan sistemin (prim ödedikçe maaşın düşmesinden bahsediyorum) açık tarafı budur. Gün sayısını düşürerek günlük SGK matrahını yüksekten yatırmak, güne ihtiyacı olmayan kişilerin maaşının artmasını sağlar (ya da en azından düşmesini engeller).
Detaylara girersek..... Maaşın düşmesine sebep olan eski dönemlerin maaş hesaplama yönteminin avantajlı olması ve yeni ödenen primler sebebiyle bu avantajlı maaşın ağırlık oranının azalmasıdır.
somut örnek üzerinden gidelim: günlerini 2000 öncesi tamamlamış bir işçinin Emekli maaşı hesaplanırken ABO en düşük %70 olarak alınıyordu, 2008 sonrası için bu oran %35 olarak belirlendi. 2008 sonrası için %70 oranını yakalamak için 12.600 gün prim ödenmesi gerekir. Daha açık yazmak gerekirse 3600 gün ile %70 ABO ile emekli olan birisi bu sefer 9000 gün %50 ABO ile emekli olmaya başladı.
Formül çok karışık olduğu için her kişi için özel hesaplama yapmak gerekir ancak yeterince fazla prim günü olduğunda (9000 gün üzeri primler çoğu zaman maaşın düşmesine engel olmaktadır) düşükten de yatırılsa eski dönem ABO %70 üzerine çıkacağından maaş düşmez, artar. 12.600 gün prime ulaşıldığında ise yeni sistemde bile ABO %70 olacağından hiç bir şekilde maaş düşmez ilave günlerde prim düşük bile olsa maaş artmaya devam eder.
Peki ödenmiş prim günü çok azsa 4000- 5000 gün ödenmişi varsa? bu sefer ABO'nun ağırlıklı ortalama ile düşmesini engellemek için toplam prim gününü düşük tutup, 2008 sonrası prim matrahının yükselmesi sağlamak gerekir. (30 gün 3000TL bürüt yerine, 5 gün 3.000TL bürüt gibi) Bu şekilde emekli maaşını artırmak pek mümkün değil ama düşmesini engellemek mümkündür.
Yer İmleri