...:::vobelýt:::...

[deniz43]

Nisan ayýnda Türkiye'nin dýþ ticaret açýðý 2 milyar 982 milyon dolar oldu.


Türkiye'nin Gayrisafi Yurt Ýçi Hasýlasý birinci çeyrekte zincirlenmiþ hacim endeksi olarak (2009=100), 2019 yýlýnýn birinci çeyreðinde bir önceki yýlýn ayný çeyreðine göre %2,6 azaldý.

Dolar cinsinden yýllýk gsyih 747.622 milyar dolar oldu.

[guvence]

Sn deniz hocam,dünya da durum nedir,biz neredeyiz.geçmiþ yýllarla kýyaslarsak, dünya(siyasi,ekonomik,toplumsal) olarak hangi tarihte ki duruma benziyor. borsa ,dolar çýkmýþ,düþmüþün ötesin de bir makro yorum yapar mýsýnýz.

[deniz43]

Böyle bir öneriyi uygulayabilmek için döviz rezervlerinin çok yüksek olmasý ve/veya kayda deðer bir cari fazla vermek gerekir,bu ise bizde yok,ancak sermaye kontrolu getirilirse teorik olarak uygulanabilir ama onun da getirisinden çok götürüsü olur düþüncesindeyim.Sonuç olarak Türkiye için uygulanabilir görmüyorum.Türkiye'nin ne yapmasý gerektiði gayet net:
1)Hukukun üstünlüðünü,baðýmsýz ve tarafsýz bir yargýyý,bireysel temel hak ve özgürlükleri,basýn özgürlüðünü anayasal çerçevede güvence altýna alarak hayata geçirmek 2)Ýþ dünyasýnýn ihtiyacýný karþýlayacak ,eðitim görenlerin dünyada akranlarýyla rekabet edecek donanýma sahip olacak þekilde, bilimsel ve çaðdaþ bir eðitim sistemini hayata geçirmek,gýda güvenliðini saðlayacak þekilde tarýmsal ve hayvancýlýk sektöründe köklü bir reform,ülke ekonomisini ,yüksek katma deðere,innovasayona dayanacak þekilde üretim ekonomisine geçirecek yapýsal reformlar 3)Yönetimde ve istihdamda liyakatý , ehliyeti,uzmanlýðý esas almak 4)Serbest piyasa ekonomisine müdahale edilmemesi, baðýmsýz düzenleyici kurullarýn sadece denetim görevi yapmasý,rekabet hukukunun ve piyasa rahatça girilip çýkýlabilmesinin iþlerliðini gözetlemek ve saðlamak,tekelci daðýtým yapýlarýna müsade etmemekle sýnýrlý kalmalý 5)Kapsamlý bir programý hayata geçirirken ayný zamanda kurlarýn ve faizlerin de hiç bir müdahale olmadan kendi doðal dengesini buluncaya kadar serbestçe salýnmasýna izin verilmeli.
Bu 5 ayaklý program hayata geçirilirse,yatýrýmcýlarýn ve iþ dünyasýnýn güveni saðlanmýþ olur,kurlarýn ve faizlerin denge oluþturduðu seviyeden ise hem yurt dýþýndan yoðun doðrudan ve portföy yatýrýmý gelir hem de bizim iþ dünyasý da yeniden yatýrým yapmaya baþlar.Yapýlan yatýrýmlarla ekonomi iyileþtikçe de kurlar ve faizler de gerilemeye baþlar.

Sn deniz hocam,dünya da durum nedir,biz neredeyiz.geçmiþ yýllarla kýyaslarsak, dünya(siyasi,ekonomik,toplumsal) olarak hangi tarihte ki duruma benziyor. borsa ,dolar çýkmýþ,düþmüþün ötesin de bir makro yorum yapar mýsýnýz.

Bu sorunuzun cevabý yazýlmasý yüzlerce sayfa tutacak bir kitabýn konusu olabilir.Hem haftalarca zaman ayýrmak lazým,hem de öncesinde çok sayýda veriyi biraraya getirmek,yeterli hazýrlýk yapmak.Ýlerde uygun bir zaman boþluðum olursa daha kapsamlý bir analiz yaparým ama bugün kýsaca özet olarak,bazý önemli baþlýklara deðinmeye çalýþacaðým.
2000 Yýlýnda yeni yüzyýla girerken dünyada bir küreselleþme fýrtýnasý esiyordu,Clinton'ýn baþkanlýðý döneminde ABD bu akýma liderlik yapýyordu,serbest ticaret,gümrük duvarlarýnýn kalkmasý,paranýn çok hýzlý bir þekilde dünyayý dolaþmasý,libarelleþme,dünyanýn tek bir global köy olma yönünde ilerlemesi ve internet devrimi yeni yüzyýl ile birlikte sanki dünyada yeni bir çaða girildiðini ifade ediyordu.
Sonrasýnda birçok geliþme oldu,2001 yýlýnda New York kulelerinin vurulmasý,el kaide ve IÞÝD'in ortaya çýkmasý,2008 yýlýnda Fed'in varlýk balonlarýnýn þiþmesine seyirci kalmasý nedeniyle ABD'de patlayan büyük ekonomik krizin tüm dünyaya bulaþmasý,majör merkez bankalarýnýn çýkan büyük yangýný bastýrmak için trilyonlarca dolarý global piyasalara vermesi,ama ekonomideki kök sorunlara çözüm getirmek için yapýlmasý gerekli operasyonlarý,politik maliyeti yönetimler tarafýndan üstlenilmek istenmediði için global ölçekte temel ekonomik problemlerin devam ettiðini görüyoruz.
ABD'de Trump'ýn baþkanlýða gelmesiyle ise küreselleþme rüzgarýnýn tamamen kaybolduðunu,Trump'ýn ABD'nin askeri,ekonomik ve teknolojik gücünü kabaca ve pervasýzca kullanarak züccaciye dükkanýna girmiþ fil gibi kýrýp döktüðünü,korumacýlýk politikalarýna yöneldiðine,gümrük duvarlarýný yükselttiðini,bunun da küresel ticareti ve küresel büyüme oranlarýný düþürdüðünü görüyoruz.
Bu ,majör merkez bankalarýnýn trilyonlarca dolar bastýðý dönemde özellikle geliþmekte olan ülkelerin borçlanma oranlarýný çok arttýrdýklarý,bazý ülkelerin aldýklarý borçlarla dýþ ticarete konu sanayi ve teknoloji ürünlerine yatýrým yaparak,aldýklarý borcu faiziyle geri ödeyebilme kapasitesiyle refah seviyelerini ve istihdamlarýný arttýrdýklarýný görürken ne yazýk ki ülkemiz Türkiye de dahil bazý ülkelerin alýnan borçlarýn çoðunlukla tüketime ya da dýþ ticarete konu olmaya döviz getirisi olmayan 'beton' tipi yatýrýmlara gittiðini ve artýk finansmanýn pahalý olduðu
bu dönemde borçlarýný ödemekte zorluk çektiðini görüyoruz.

Bu dönemde Türkiye'nin ekonomik performansýný en iyi ayný ligde deðerlendirdiðimiz BRIC ülkeleri ile mukayese edebiliriz:

GSYÝH(milyar dolar) ENFLASYON(%) ÝÞSÝZLÝK(%)
ÇÝN
2000 1211 0.4 3.1
2018 12238 2.5 3.67
Deðiþim 10.11 6.25 1.18
BREZÝLYA
2000 655 6 9.4
2018 2056 4.94 12.5
Deðiþim 3.14 0.82 1.33
RUSYA
2000 260 20.8 10.6
2018 1578 5.2 4.7
Deðiþim 6.07 0.25 0.44
HÝNDÝSTAN
2000 477 4 2.2
2018 2601 2.92 3.53
Deðiþim 5.45 0.73 1.60

TÜRKÝYE
2000 431.3 39 6.5
2018 748 19.5 14.7
Deðiþim 1.73 0.50 2.26


*=2018 ile gösterilen eldeki son yayýnlanmýþ rakamlardýr.
**:Türkiye'nin 2000 YILI GSYÝH'sý %19.7 ve %32.0, 2 kere yapýlan revizyon ile düzeltilmiþtir
(272.98*1.19.7.1.32=431.3)

Tabloya baktýðýmýzda,Türkiye'nin performansýnda büyük bir baþarýsýzlýk gözüküyor.Üstelik Türkiye diðer ülkelere göre oransal olarak en yüksek borçlanan ülke,2000 yýlýnda Türkiye'nin dýþ borcu 118.6 milyar dolar iken,2018 yýlý sonunda 444.9 milyar dolara zýplamýþ.Bu paraya 75 milyar dolar civarýna özelleþtirme ya da enerji santrallarý gibi alanlarda imtiyaz ve iþletme devri gelirleri eklenmiþ,ayrýca,köprü,tünel,þehir hastaneleri gibi yapýlan yatýrýmlarla uzun vadeli olarak geleceðin gelirleri de temlik edilmiþ.

Gelinen yerde ekonominin fotoðrafýný çekersek:

-En önemli problem þirketlerimizin aþýrý borçlu olmasý.Burada iþ kültürü geleneðinin henüz yeterince geliþmemiþ olmasý da önemli rol oynuyor.Biz de þirketler düþük sermaye ile aþýrý risk alarak aþýrý borçlanarak yüksek kaldýraç kullanýrken,batý kültüründe küçük þirketler ya da müteþebbisler sermayelerini tek bir anonim þirkette birleþtirerek,uzlaþma içinde kurumsal bir yönetimle ve profesyonellerle þirketlerini birleþtiriyorlar,ya da özellikle ABD'de þirketler belli bir ölçeðe geldiðinde büyümek için hemen borsaya açýlýyorlar.Bizde ise herkes kendi þirketinin patronu olmak istiyor.
Þirketlerimizin 2002 yýlý sonunda borcu 87.8 milyar TL iken(53.31 milyar dolar),2018 yýlý sonunda 2635.7 milyar TL'ye fýrlamýþ.(498.19 milyar dolar),bu rakamlar sýrasýyla bankalarýn dýþ borçlarý için 20.1 milyar TL(12.2 milyar dolar)'dan 771.5 milyar TL(145.83 milyar dolar)'a,hane halký için ise 6.6 milyar TL(4 milyar dolar)'dan,535.5 milyar TL(101.22 milyar dolar)'a fýrlamýþ durumda.
Ekonominin sert daraldýðý bir dönemde þirketler ciro yaratamýyor,borcunu faizi birlikte ödeyebilecek nakit üretemiyor.BDDK'nýn son günlük raporuna göre batýk kredi oraný hýzla yükselerek TL kredilerde 104.914/1506.855=%6.96'ye yükselmiþ durumda.Bu orana ikinci guruptaki sorunlu krediler ve son 3 ay içine kredi taksitleri ödenmemiþ ve henüz takibe geçilmemiþ krediler de dahil deðil,ayrýca en son ,Kasým sonu itibariyle 100 milyar TL kredi borcunun yapýlandýrýldýðý ifade edilmiþti.
Dolar cinsinden borçlarda ise tablo daha da vahim özellikle enerji ve inþaat sektöründe büyük batýklar var,ama bunlar genellikle büyük ölçekli firmalar olduðu için zorunlu olarak kaðýt üstünde de olsa yüzdürülüyor,ekonomi için büyük risk,detaylar için:

https://www.bloomberg.com/news/artic...restructurings

Turkish Banks Sweat Under Rising Pile of Debt Restructurings

S&P'nin Türk Bankalarý için %12-%15 arasý bir sorunlu kredi tahmini var ama rakamýn ne mertebede olduðunu ancak BDDK ve Merkez Bankasý biliyor.

-1 yýl içinde ödemesi yapýlacak Kýsa vadeli dýþ borçlar 177.3 milyar dolar ve bunun toplam 444.9 milyar dolar dýþ borç oraný %39.85 çok yüksek bir oran,Türkiye'nin rating kuruluþlarýndan aldýðý notlar çok düþük,bu da hem borçlanma maliyetini çok yükseltiyor,hem de borcunu döndürmesini zorlaþtýrýyor,ayný anda merkez bankasý rezervlerinin de çok düþmesi,-altýn ve swap yoluyla kýsa vadeli alýnan borçlar dýþarýda tutulursa- net rezervlerin negatif bölgeye geçmesi gerginlik yaratýyor.

-Problemleri çözmek için aradan geçen bunca süreye raðmen atýlan hiç bir ciddi adým ne kapsamlý bir ekonomi programý ne de yapýsal reformlar yok,algý yönetimiyle iþler idare edilmeye çalýþýlýyor,problemler çok aðýrlaþtý,çözüm için artýk çok daha yüksek maliyet ödemek gerekecek.

-Markit PMI verisi geçen yýlýn Nisan ayýndan bu yana 14 aydýr daralma bölgesinde,Yapý ruhsatý verilen yapýlarýn yüzölçümü geçen yýl %48.9 azaldýktan sonra bu yýlýn ilk çeyreðinde de %37.7 azaldý,sanayinin temel lokomotifleri otomotif,beyaz eþya,mobilya gibi sektörlerin üretim ve satýþlarýnda sert düþüþler var,bankacýlýk kredileri nominal olarak 1 yýl önceye göre artmamýþ reel olarak sert gerileme içinde,enflasyon çok yüksek oranlarda devam ediyor ama en yakýcý veri iþsizlik%14.7,tarým dýþý iþsizlik %16.9,genç iþsizlik ise %26.1 ile tarihi zirvelerinde.Halbuki 1994 ekonomik krizinde iþsizlik oraný %8.5,2001 ekonomik krizinde %8.4'te kalmýþtý.

-Tarým ve hayvancýlýk sektörü büyük darbe almýþ Türkiye'nin gýda güvenliði riske girmiþ durumda,devlet desteði alamayan, piyasa ekonomisine müdahaleler sonucu ürününü geçimi saðlayabilecek bir fiyatla satamayan çiftçinin üretmeyi býrakmasý nedeniyle milyonlarca hektar toprak alaný ekilmeden dururken,süt fiyatýnýn yem maliyetinin altýnda kalmasý ve ithalat nedeniyle bir çok et üreticisi de hayvancýðý býrakarak hayvanlarýný kesime göndermiþ durumda,bu durum arzýn azalmasý nedeniyle ileride bize enflasyonun yükselmesi ya da gýda ithalatý için daha fazla döviz harcamamýzý gerektirecek.

-Geçenlerde TUSÝAD'ta Tuncay Özilhan'ýn ifade ettiði gibi:Küresel Rekabet Endeksi'ne göre 140 ülke arasýnda makroekonomik ortam açýsýndan 116. sýradayýz.
Enflasyonda 121., iþgücü piyasasý verimliliðinde 111. sýradayýz. Yargýnýn baðýmsýzlýðýnda 111., kamu düzenlemelerine karþý yargýda hak aramada 109., basýn özgürlüðünde 129. sýradayýz, öðretimde eleþtirel düþünmede 133., mesleki eðitim kalitesinde 132., dijital becerilerde 118., beceri sahibi çalýþan bulma kolaylýðýnda 117. sýradayýz.

-Serbest piyasa ekonomisine müdahale bir çok alanda olduðu gibi döviz kurlarý ve faizler üzerinde de yapýlýyor,tek merkezden komuta ederek kurlar ve faizler için suni denge seviyeleri oluþturmaya çalýþýrsanýz büyük basýnç birikir ve er veye geç patlayarak olmasý gereken seviyelerde dengelenirler ama bunun ekonomiye ve þirketlere büyük maliyeti olur,serbest piyasada fiyat oluþma mekanizmasýna arzýn ve talebin buluþma mekanizmasýna müdahale etmemek gerekir.

-Ama ekonomi ile ilgili sorunlar sadece ekonomi ile sýnýrlý deðil,dýþ politikadan gelen jeostratejik riskler,hukuk ile ilgili sorunlar nedeniyle mülkiyet hakkýnýn dokunulmazlýðýnýn çiðnenmesine dair örneklerin baþta dýþ yatýrýmcýlar olmak üzere kaygý yaratmasý,bunun sonucunda yatýrýmlarýn çok düþük düzeylere inmesi,kapsamlý bir ekonomik program yanýnda yapýsal reformlarý da ekonominin düze çýkmasý için gerekli hale getiriyor.Ayrýca orta/uzun vade için nitelikli iþgücü saðlamaya yönelik kapsamlý bir eðitim reformu da çok gerekli gözüküyor.

Sonuç olarak gelinen yerde artýk duvara dayanmýþ durumdayýz.Ya yapýsal reformlarla desteklenmiþ kapsamlý bir ekonomik program devreye girecek,ayný anda artýk serbest piyasa fiyat oluþma mekanizmasýna müdahale edilmeyecek,kurlarýn ve faizleri kendi doðal dengesinde oluþmasýna müsade edilecek.Yapýsal reformlarýn ve ekonomik programýn saðladýðý yatýrýmcý güveni ile hem yurt dýþýndan para akýþý saðlanacak,içeride kanserli bir doku gibi bünyeye yayýlan çürükler bu finansman desteðiyle temizlenecek,piyasa mekanizmasý çalýþarak kaðýt üstünde yaþatýlmaya çalýþýlan zombi þirketler ayýklanacak piyasayý verimli çalýþan ,riskini iyi yöneten þirketler domine edecek,yerli yatýrýmcýlar hem güven duygusu saðlandýðýndan hem de kurlar ve faizler doðal seviyesine geldiðinden beklenti bitmiþ olduðundan TL'ye dönecek,iþ dünyasý da güven geri döndüðü için yeniden yatýrýmlarýný arttýrmaya baþlayacak, ya da þu an yapýlan yapýlmaya devam edilerek duvara bütün þiddetiyle çarpacaðýz,arkasýndan da muhtemelen morotoryum ve sermaye kontrollarý gelecek.Onda sonra da ülke ekonomisi sanki 'lejyoner hastalýðýna ' yakalanmýþ gibi hiç bir zaman tam iyi olamayacak,iyileþir olur gibi olacak,sonra yeniden ateþi çýkacak ve döngüsel olarak devam edecek.

[winwin]

Kapsamlý yorumunuz ve deðerlendirmeniz için çok teþekkür ederim sn deniz43 güzel akþamlar dilerim.

[tospa]

Deniz Hocam cok tesekkurler. Yine cok onemli durum tespitleri yapmissiniz.

[deniz43]

Kapsamlý yorumunuz ve deðerlendirmeniz için çok teþekkür ederim sn deniz43 güzel akþamlar dilerim.

Deniz Hocam cok tesekkurler. Yine cok onemli durum tespitleri yapmissiniz.

Ben de nezaketiniz için teþekkür ederim.

[deniz43]

Haftaya bakýþ ve önümüzdeki haftanýn önemli verileri ve gündem maddeleri

Global piyasalar açýsýndan önemli olarak önümüzdeki hafta ABD'den;Pazartesi imalat PMI ve ISM,inþaat harcamalarý,Salý fabrika sipariþleri,motorlu araç satýþlarý,Çarþamba hizmetler PMI,imalat dýþý ISM,özel sektör ADP istihdam,Perþembe dýþ ticaret dengesi,birim iþçilik maliyetleri,tarým dýþý verimlilik,Cuma tarým dýþý istihdam raporu ve ortalama saatlik kazançlar,toptan satýþ stoklarý verileri gelecek.

Salý günü Fed baþkaný Powell'ýn Chicago'da "Monetary Policy Strategy, Tools, and Communication Practices"(Para Politikasý Stratejisi, Araçlarý ve Ýletiþim Uygulamalarý) baþlýklý bir konuþmasý olacak.Çarþamba Fed 'Bej kitap' raporunu yayýnlayacak.

Global piyasalar açýsýndan önemli olarak önümüzdeki hafta Çin'den;Pazartesi ve Çarþamba Caixin imalat ve hizmetler PMI verileri gelecek.

Global piyasalar açýsýndan önemli olarak önümüzdeki hafta Euro Bölgesi'nden;Pazartesi imalat PMI,Salý enflasyon ve iþsizlik,Çarþamba hizmetler PMI,perakende satýþlar,üretici fiyat endeksi,Perþembe birinci çeyrek gsyih büyümesi ,üçüncü ve son okumasý verileri gelecek.

Perþembe Avrupa Merkez Bankasý para politikasý kurulu toplanarak kararlarýný açýklayacak.

Ýçeride bizden ise Bayram haftasýnda; Pazartesi enflasyon,üretici fiyat endeksi,Mayýs ayý imalat PMI ve Mayýs ayý dýþ ticaret geçici verileri gelecek.

[gaysarorak]

Yazýlarýnýz çok güzel. Teþekkür ederim .


hisse.net kullanarak iPhone aracýlýðýyla gönderildi