2001 krizinde borsamýz 0.5 cent'in altýný da gördü.Örneðin aþaðýdaki grafikte 3 Eylül 2001 tarihinde 0.55 cent gözüküyor:
https://tradingeconomics.com/turkey/stock-market
Ama þu anda ki dolar 2001 yýlýnýn dolarý deðil,bu konuda haklýsýnýz,ABD'de de küçük de olsa bir enflasyon var,ama 18 yýlda kümülatif olarak birikince 2001 Eylül ayýndan bu yana 256.358/178.1=%43.94 enflasyon olmuþ.Dolaysýyla o zamanýn 50 centi bugünün 50*1.4394= 71.97 cent'e karþýlýk geliyor.Yani burayý -çok büyük ihtimalle- borsanýn dibi olarak iþaretliyebiliriz.
Peki gelecek yýl sonuna kadar bu seviyeleri tekrar ziyaret edebilirmiyiz.Þu anda Türkiye'nin içinde bulunduðu ekonomik kriz 2001 yýlýna göre çok daha derin ve 2001 yýlýnda olduðu gibi hýzlý bir V çýkýþý ile çýkýþý ile çýkamayacaðýmýz uzun sürecek bir ekonomik kriz ama yine de geçen sefer gördüðümüz dibe kadar düþmeyeceðimizi düþünüyorum.Çünkü geçen sefer borsamýzýn 50 cent seviyesine düþmesinin temel nedeni endekste önemli aðýrlýðý olan bankacýlýk sektörü içerisinde bazý bankalarýn batmasý,bazý bankalarýn ise sallanmasý nedeniyle çok düþük piyasa deðerlerine inmesi idi(kabaca garanti bankasý 200 milyon dolar,finansbank 100 milyon dolar gibi...)Þimdi de bankalarýn 500 milyar TL'nin üzerinde hatýrý sayýlý bir sorunlu kredi stoku var.Bazýlarý batmýþ,bazýlarý yapýlandýrýlmýþ ama çok büyük kýsmý muhtemelen batacak,bir kýsmý da son ödeme tarihi üzerinden 60 gün geçmiþ temerrüde düþmüþ ama henüz takibata geçilmemiþ,yeniden kaðýt üzerinde yapýlandýrýlacak sorun ötelenecek mi,yoksa baþka çözümler aranacak mý henüz masanýn üzerinde duran karar verilmeyi bekleyen krediler.Sonuç olarak baktýðýmýzda 2001 krizinde olduðu gibi bankalarýn sallandýðý bir dönemden uzaðýz,böyle bir durum gelecekte olacak olsa bile bankalardaki ortaklýk yapýsý daha farklý olduðundan, hem koç ve sabancý gibi kuvvetli yerli ortaklarýn hem de güçlü yabancý bankalarýn bir sýkýntý durumunda bankaya taze sermaye koyabilme kabiliyetleri olduðu için ,2001 krizinde olduðu gibi piyasa deðerlerinde dramatik düþüþler beklemiyorum ama diðer taraftan da bankacýlýk sektörünün toplam özkaynaklarý 456.3 milyar TL olduðu dikkate alýnýrsa,sorunlu kredilerle mukayese edilirse,bu sorunlu kredilerin karþýlýklarý bilançolarda bankacýlýk teammüllerine göre konursa ,þu anda F/K ve P.D/D.D olarak ucuz görünen bankalarýn aþýrý pahalý olduðu görünür.
Bu ekonomik krizden 2001 yýlýnda olduðu gibi niye hýzla çýkamayýz
https://1.bp.blogspot.com/-mxfwkCJxj...600/TABLO3.png
https://1.bp.blogspot.com/-f6uQxWD9M...600/TABLO2.png
2001 yýlýnda,hem hane halkýnýn,hem þirketlerin,hem de bankalarýn borçlarý düþüktü,Bankalarýn kredi/mevduat oraný %35'ti.2001 krizi sonrasý Türkiye, IMF'in desteði ile yeni bir ekonomi programý ortaya koyup ileriye dönük güveni saðlamýþtý.Þu anda ise kredi/mevduat oraný %115,reel sektör aþýrý borçlu aldýðý krediler ülke gsyih'sýnýn %74.7'sine kadar yükselmiþ durumda.Ekonomimiz uzun yýlar paramýzýn aþýrý deðerlenmesiyle içeride üretim yapmak yerine %30'lardan ,%70'lere kadar yükselen ithal girdiye baðlý hale gelmiþ.Temmuz ayýnda turizm ve inþaat sektörlerinde istihdamýn olduðu bir dönemde bile tarým dýþý iþsizlik Cumhuriyet döneminin en yüksek seviyesine %%16.6'ya yükselmiþ.Sonuç olarak krediyle büyüyen ekonomimizde bankalarýn donuk krediler nedeniyle yeni kredi verecek hali kalmamýþ,borç bataðýna batmýþ borcunu yeniden borçlanarak ödemeye çalýþan þirketler dýþýnda da zaten pek bir kredi talebi yok.Çünkü þirketler hem zaten aþýrý borçlu hem de þirketler talebin düþüklüðü nedeniyle yeni yatýrým yapacak,üretimi arttýracak bir imkan görmüyorlar.Peki talep yine düþük;çünkü hayali enflasyon oranlarýna göre ayarlanan ücret artýþlarý ile geniþ çalýþan kesimin ücretleri reel enflasyon karþýsýnda erimiþ,satýn alma güçleri azalmýþ bu da tüketimi azaltmýþ,tarihi rekor seviyesine ulaþan iþsizlik oranlarý da talep azalmasýnýn bir diðer nedeni.Tabii bu durum bir döngü yaratýyor.Düþük talep üretimi azaltýyor,ekonomiyi daraltýyor,üretim azalýnca iþsizlik artýyor bu da tekrar talebi düþürüyor.Ayný zamanda þirketler de bankalara olan kredi ana para ve faizlerini ödeyecek nakit yaratamadýklarý için sorun kar topu gibi büyüyor.Bu döngünün bozulabilmesi için önce kamunun harcamalarýný sert bir þekilde azaltmasý,vergiler yolu ile þirketlerden ve tüketicilerden çektiði paranýn piyasaya girmesi gerekir.Ýç borç ödemelerinde vadelerin kýsalmasý gelecek yýl ödenecek iç borç ana para ve faiz ödemelerinin kabaca 300 milyar TL'ye çýkmasý da sýkýntýlarý daha da artýracak.
Dolayýsýyla tüketicinin harcamaya gücü kalmadý,bu kadar büyük borç ödemeleri karþýsýnda kamunun da daha fazla destek vermesi ancak çok sýnýrlý olabilecek,yatýrýmlar yukarýda yazdýðým nedenlerle dibe vurmuþ durumda,büyümeye destek verebilecek tek sektör ihracat da baþta AB olmak üzere ekonomilerinde yavaþlama,ticaret savaþlarý ve kurlarda geçen yýl kazanýlan rekabet avantajýnýn kaybolmasý nedeniyle oradan da iyimser olabilecek bir durum yok.Bu durumda ekonomimiz küçülmeye devam edecek.Küçülme projeksiyonu olan bir ekonomide de þirketlerin ciro ve karlarý düþeceði için kiþisel olarak -bu dönemde- borsada pozisyon almam,beklerim.Bu nedenlerle ben,kiþisel olarak gelecek yýl sonuna kadar borsamýzda 1 cent'in altýnýn görülebileceðini düþünüyorum.
Þu ana kadar hükümet Cumhuriyetin 95 yýllýk birikimini;fabrikalarý,enerji ve telekomünikasyon santrallarýný,limanlarýný,hazine arazilerini...mirasyedi gibi sattý,gelecek 25-20 yýlýn gelirlerini de havalimaný,yol,köprü,tünel,þehir hastaneleri gibi projelere ipotek etti,borcu 129 milyar dolardan 447 milyar dolara çýkardý.Ýmar affý,bedelli askerlik,merkez bankasýnýn ihtiyaç akçasý gibi 1 defalýk gelirlerle krizin derinlemesini erteledi.Ama artýk mirasyediliðin de sonuna gelindi.Benim 2020 yýlýnda Türkiye ekonomisinde gördüðüm ;ekonomide derinleþen bir küçülme,yüksek bir iþsizlik ile sýkýntýlý bir yýl yaþayacaðýdýr.
Peki bu durum tersine çevrilebilir mi,bir umut olabilir mi?Sorunlarý bir anda çözecek sihirli bir deðnek kimsede yok,ama daima bir çözüm vardýr.Önceki yazýlarýmda da detaylý yazdým.Önce bir ülke hikayesi yazmalý,umut yaratmalý,bunun için de nelere yapýlmasý gerektiði belli.Yapýsal reformlardan...kamu harcamalarýnýn azaltýlmasýna kadar kapsamlý bir ekonomik program..
Originally Posted by deniz43
Bütçe tasarýsýndaki birçok kalem gibi ,gelecek yýl merkez bankasýndan hazineye 45 milyar TL temettü aktarýmýný da fazla iyimser buldum.Geçen yýl merkez bankasýnýn yýllýk karýnýn kabaca 3 katýna çýkmasýnýn sebebi yukarýdaki yazýmda da ifade ettiðim gibi,kurlarýn zýplamasýyla döviz ve altýn rezervlerinin TL karþýlýklarýn bilançoda artmasýyla gelen reel olmayan bir kar.Bu yýl da benzer bir karýn elde edilebilmesi için 31 Aralýk tarihinden önce döviz kurlarýnýn yine zýplamasý gerekir.
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri