Gda ambalaj yatrmlarna tevik geliyor
Gda fiyatlarndaki artn nne gemek iin alnan nlemlerin, orta vadede fiyatlara yansmaya balayacan syleyen Bakan Tfenkci, ambalaj standartlarnda uyum maliyetini azaltmat iin tevik mekanizmas zerinde altklarn bildirdi.
04 Aralk 2017 07:00
HSEYN GKE
Gmrk ve Ticaret Bakan Blent Tfenkci, gda fiyatlarndaki artn nne gemek iin alnan nlemlerin, orta vadede fiyatlara yansmaya balayacan syledi.
Tfenkci, gdann bozulmadan tketiciye ulamas iin getirilen ambalaj standartlarnn da uyum maliyetini azaltmay ngren bir tevik mekanizmas zerinde altklarn bildirdi. Fiyat kontrol zerinde nemli rol bulunan kooperatiflerin, iktisadi iletmelerine vergi muafiyeti getiren dzenlemenin torba yasaya konulduu bilgisini veren Blent Tfenkci, son dnemlerin tartmal konusu olan gmrklerdeki ordino belgeleriyle ilgili olarak da “Biz zaten gmrk idaresi olarak yllardr ordino belgesi istemiyoruz” dedi.
Tfenkci, gmrklerde elektronik altyapya ilikin ihalenin tamamlandn belirtirken, 2018 ylndan sonra gmrklerde katl ilem dneminin bitecei bilgisini verdi. Ankara Sohbetleri’ne konuk olan Blent Tfenkci, Ankara Temsilcimiz Ferit B. Parlak’n sorularn cevaplandrd.
yi bir tarm lkesi olarak nitelendirebileceimiz Trkiye’de tarma dayal rnlerin fiyatlarnn enflasyonist etkisini ortadan kaldrmak iin yaplan almalar hakknda bilgi verebilir misiniz?
Aslna bakarsanz Trkiye gda retiminde sknt yaamazken, bunlarn tketiciye ulamas aamasnda sorunlar ortaya ktn gzlemliyoruz. Trkiye statistik Kurumu (TK) verilerine gre 2016 ylnda 30.3 milyon ton sebze, 19 milyon ton meyve retilmi. Baka bir ifade ile dnyann sayl reticileri arasndayz.
Sebze ve meyvelerin yaklak yzde 20 ila 25’inin pazarlama aamasnda zayi olduu bilinmektedir. Hatta rne gre bu zayi oran yzde 40’lara da varabilmektedir. lkemizin retimde gsterdii bu baarnn pazarlama aamasnda da kesintisiz srdrlmesine ynelik, ilgili tm bakanlklarla birlikte; sebze ve meyve ticaretinde izlenebilirliin salanmas ve kayt dln azaltlmas, toptanc hallerinin modernizasyonu, retici rgtlerinin pazarlama aamasnda aktif hale gelmesi, balklar altnda zetlenebilecek ok nemli almalar gerekletiriyoruz.
Bilindii zere gda lojistii, gda maddelerinin paketleme, tanma ve depolamalarnda gdann zelliklerine uygun koullarda (scaklk ve nem) korunmasdr. Bu koullar salayacak ekipman ve aralarn bakm ve kontrol son derece nemlidir. Scaklk/nem deiim ve dalgalanmalar, rnlerin fiziksel, duyusal ve kimyasal yaplarnda mikroorganizma faaliyetleri oluturarak deiime neden olduundan souk zincirin nemi byktr.
Bu erevede sebze ve meyve fiyatlarndaki dalgalanmalarn ve bu fiyatlarn enflasyon zerine olumsuz etkisinin en az indirilmesini salamak amacyla ve zellikle piyasada standart uygulamalarn bulunmay ve lojistik tesis kapasitesindeki yetersizlikten kaynakl yksek zayiatn azalmas iin hazrladmz bir dzenlemeyi hayata geirdik. Bu kapsamda, sebze ve meyvelerin hasat yerinden perakende sat yerine ulamndaki arz zinciri olarak ifade edilen pazarlama kanalnn btn aamalarna ynelik (ambalajlama, tama ve depolama gibi) standart uygulamalar gsterecek ekilde Bakanlmzca hazrlanan, Sebze ve Meyvelerin Toptan ve Perakende Ticaretinde Uyulmas Gereken Standart Uygulamalara likin Usul ve Esaslar Hakknda Teblii yaynladk.
Neyi deitiriyor bu tebli?
Bu tebli ile sebze ve meyvelerin tanmasnda kullanlan ambalajlara, retim ve kullanm ekilleri ile ebatlar asndan standart getirilmi olup, sebze ve meyve ticaretiyle uraan kiilerin bu ambalajlar kullanmas zorunlu klnmtr. te yandan standart ambalajlara konulmu bu rnlerin olumsuz hava koullarndan etkilenmemelerini teminen frigorifik aralarla tanmas ngrlmtr.
Yine sebze ve meyvelerin depolanaca depolama alanlar iinde zorunlu standartlar belirlenmitir. Ayrca sebze ve meyvelerin tketiciyle bulutuu en nemli noktalar olan ve nemli oranda rn zayiatnn gerekletii perakende sat noktalarnda da sebze ve meyvelerin soutuculu reyonlarda sata sunulmas zorunlu klnmtr. Piyasann bu standart uygulamalara adaptasyonu iin de 2019 yl bana kadar bir gei sresi ngrlmtr. Sz konusu almalarn hayata geirilmesiyle birlikte sebze ve meyvelerin n soutmaya tabi tutulmas, frigorifik aralar ile tanmas ve souk hava depolarnda muhafaza edilmesi, dier bir ifadeyle souk zincirin kurulmas salanacaktr.
Peki, bu almalarn ne kadarlk bir zaman diliminde zaman diliminde fiyata yansmasn ngryorsunuz?
Tm bu almalarla yksek zayi orannn azaltlmas suretiyle piyasaya arz miktar artacak bu durum perakende sat fiyatlarn orta vadede olumlu etkileyecektir. Standart uygulamalar ayn zamanda lojistik maliyetleri de drecektir. Dahas iklim koullarndan kaynakl arz dalgalanmalarnn nne geilebilecektir. Belki de en nemlisi sebze ve meyvelerin hasat yerinden tketicilerimizin mutfana daha hijyenik ortamda ve gda gvenilirliine uygun ekilde gelmesi salanacaktr.
Getirilen mecburi standartlar, maliyet art yaratmayacak m? Bunun nne geecek nleminiz var m?
Standartlarn zorunlu uygulamaya konulmas ksa vadede meslek mensuplar zerinde bir maliyet basks oluturaca malumumuzdur. Bu maliyetlerin minimize edilmesi ve gei srecinin hzlandrlmasn salamak amacyla standartlara uyumu kolaylatrc tevik mekanizmalar zerinde de almalarmz devam etmektedir.
“Lisansl depo kapasitesi 8.8 milyon tona kacak”
Yllardr lisansl depoculukla ilgili birtakm almalar yaplyor. Bu almalarda hangi noktadayz?
Uzun sreli depolanabilen ve standardize edilebilen tarm rnlerinin kalitelerinin yetkili snflandrc olarak isimlendirilen laboratuvarlarca belirlendii, modern altyapya sahip lisansl depolarda depoland ve rnlerin ticaretinin rnn mlkiyetini temsil eden rn senetleri vastasyla yapld lisansl depoculuk sistemi lkemizde geliimini ve yaygnlamasn srdrmektedir.
Bugn itibaryla bakanlmzca kurulu izni verilen lisansl depo iletmesi says 100’e, lisans verilerek faaliyete geirilen lisansl depo iletmesi says ise 40’a ulamtr. Gelinen aamada lisansl depo kapasitesi hububat alannda 1 milyon 647 bin 200 tona, pamuk alannda 17 bin tona, fndk alannda 17 bin tona, zeytin alannda 13 bin 500 tona ve toplamda ise 1 milyon 694 bin 700 tona ulamtr. Kurulu izni alm olan 100 irketin tamamnn lisans almas durumunda ulalmas ngrlen toplam kapasite ise 8 milyon 801 bin 300 tondur. Faaliyet izni verilen lisansl depo iletmesi saysnda ve lisansl depo kapasitesinde zellikle 2016 ve 2017 yllarnda byk bir ilerleme salanm olup, son bir yl ierisinde lisansl depo says ve kapasitesinde yzde 100’n zerinde art gereklemitir.
Sz konusu lisansl depolarn 14 tanesi Konya, 5 tanesi Adana, 3 tanesi Ankara, 3 tanesi Karaman, 2 tanesi Gaziantep, 2 tanesi Sivas, 2 tanesi Balkesir, 2 tanesi Bursa, 2 tanesi orum ve 1’er tanesi ise Aksaray, Krkkale, Kahramanmara, Kayseri, Yozgat, Tekirda, Edirne, Krklareli, Mersin, Mardin, Hatay, Diyarbakr, Aydn, zmir ve Giresun illerinde yer almaktadr. Bahse konu lisansl depolarda bugn itibaryla 1 milyon 115 bin ton rn bulunmakta olup, depolarn doluluk oran yzde 66 seviyesindedir. Depolarda hali hazrda msr alm devam etmekte olup, nmzdeki gnlerde doluluk orannn yzde 70’in zerine kmas ngrlmektedir.
Lisansl depolara rnlerin byk bir ksm reticilerce konulmakta, sonrasnda ise reticiler rnleri temsil eden elektronik rn senetlerini (ELS) Toprak Mahsulleri Ofisi’ne (TMO) ve zel sektrde faaliyet gsteren tacir ve sanayicilere yetkilendirilen ticaret borsalar vastasyla satmaktadr. Lisansl depolardan reticiler, TMO, tarm rnleri ticaretinde faaliyet gsteren tacirler ve bu rnleri hammadde olarak kullanan sanayiciler (un, makarna, bitkisel ya, yem sektrnde faaliyet gsteren iletmeler) istifade edebilmektedir.
Lisansl depoculuk sisteminin gelimesi ve yaygnlamas ile birlikte, tarm rnleri ticaretindeki tm aktrlere ynelik nemli faydalar salayaca dnlmekte. Bu sistem ile reticiler rnlerini depolayabilecekleri salkl ve sigortal depo imknna kavuacak ve rnlerini fiyatlarn dk olduu hasat dnemlerinde ellerinden karmak zorunda kalmayacaktr. Piyasada arz ve talep dengesi ile fiyat istikrar salanacaktr. Tarma dayal ticaret ve sanayi sektrndeki iletmeler; ihtiya duyduklar rnler iin depo ina etme maliyetinden kurtulacak, talep ettikleri miktar, tr ve kalitedeki rn kolaylkla ve gvenilir bir ekilde salayabilecektir.
rn sahipleri rn senetlerini teminat olarak gstererek bankalardan uygun koullarda kredi alma olanana sahip olacaklardr. rn sahipleri, rnlerini yakn evrelerindeki az sayda tacire pazarlamak yerine Trkiye rn htisas Borsas sayesinde tm Trkiye’ye hatta uluslararas pazarlara ulama imknna kavuacak ve ok sayda alc ve satcnn bulunduu gelimi bir piyasa oluacaktr. rnlerin kaliteleri ve snflar belirlenecek, rnlerin fiyatlar borsada kalite ve snflarna gre oluacak ve fiyatlar effaflkla takip edilebilecektir.
“Gmrklerde kad bitiriyoruz”
TOBB ile birlikte gmrklerin modernizasyonu almalarn gerekletiriyorsunuz. Bunun dnda gmrk sisteminde baka yenilikler var m?
Evet, gmrkler artk ok daha hzl alacak. Bir sre nce plaka okuma sistemini hayata geirmitik. Artk 2018 ylndan sonra gmrklerde kat sistemini de kaldryoruz. Gmrklerdeki yeni bilgi sisteminin ihale srecini tamamladk, Trksat konu zerinde almalarn srdryor. Gei ilemleri, risk analizleri, elektronik ortamda gerekletirilecek. Artk insanlar ofislerinde oturup tek tua basarak ilemlerini tamamlayabilecek. Bir de son dnemlerde yetkilendirilmi ykml saysnda ciddi art yaand. lk dnemde 16 taneydi, imdi 190’a kt. Yetkilendirilmi ykmller gmrk ilemlerini, fabrikalarndan yapyorlar. Bu da ihracatlarmzn iini ok kolaylatrd.
"Biz gmrk olarak ordino belgesi istemiyoruz"
Bakanlnz, ordino art aranmadn bildirmesine ramen, halen ithalat-ihracatlarla lojistikileri kar karya getiren bir ordino kavgas yaanyor. bu konuya bir aklk getirir misiniz?
Aslna bakarsanz, ordino diye bir ey yok, yani bizim aradmz bir ilem deil. ama sahadan ikayet geldii iin biz btn gmrk blge mdrlkleri’ne, “gmrk olarak ordino diye bir belgeyi istemiyoruz, bakmyoruz” diye yaz gnderdik. bu yllar ncesinde de yoktu. ancak tamaclarn bazlar ‘ordino’ diye bazlar ‘giri creti’ diye cretler alyor. yani konu tamamen tamaclarla mal sahibi firmalar arasndaki bir ilem. hracat da bunu ‘yanmda bir belge olsun’ diye yapyor ama biz byle bir belge istemiyoruz zaten.
"ktisadi iletme kuran kooperatifin vergi muafiyeti ortadan kalkmayacak"
Torba yasada kooperatiflerle ilgili ok nemli bir dzenlemeyi geirdik. Artk kooperatifler iktisadi iletme kurduunda, vergi muafiyeti ortadan kalkmayacak. Eskiden adam kaysy alp paketlediinde kooperatif ortak d ilem yapm oluyordu. Hatta kooperatifler, eski aralarn bile satamyordu binalarn kiraya veremiyordu. Torba yasa ile birlikte artk anonim irket nasl ynetiliyorsa, kooperatifler de yle ynetilecek. Yani fnd alp, ezme haline getirdikten sonra bunlarn vergi muafiyeti bozulmayacak. Ortaklarna torba yasa datmalarnn da nn am olduk ayn zamanda.
irkete gvenip yatrm yapan yatrmc 2024 Maysta 18300 olan hisse 2026 Nisan aynda 5.515 olan hissenin orta harcanm bir insandr." ."
Burada yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeler kendime aldm notlardr.Bu bilgilere dayanlarak yatrm karar verilmesi beklentilerinize uygun sonular dourmayabilir
Alnt yaparak yantla
Yer mleri