HALK Cafe - I

[TRENDHOUND]

FENER topiðinde yaptýðým bir kaç yorumu buraya da aktarayým, bu yorumlar temel yaklaþým babýnda hem HALKB ile hem de genelde hisselerin tümüyle alakalý olup faydalý bulanlar olabilir:

Hissenin düþüþündeki temel sebep tahtada alýcý olmamasýdýr. Öte yandan her tahtada her daim a) zorunlu satýcýlar, b) açýða satanlar mevcuttur. Ýþte tahtadaki satýþlar bu 2 gruptan kaynaklanýyor. Hisseye kredili girenler, paraya ihtiyacý olanlar, panikleyenler, düþüþe daha fazla tahammül edemeyenler, yakýn geçmiþte satýn alýp da stop uygulayanlar zorunlu satýcýlar kategorisine girerler. Ýþte bu grup satmaya kalkýnca karþýlarýnda yeterli alýcý bulamýyorlar, ancak ve ancak daha alt kademelerde alýcý ortaya çýkýyor. Ek olarak hissenin düþmesinden ekmek yiyen açýkçýlar güruhu tahtada alýcý olmadýðýný bildiði için zaten açýða basmaya dünden istekli ve her fýrsatta açýða basýyorlar.

[TRENDHOUND]

Ýnsan beyni hep geçmiþi geleceðe yansýtarak mantýk yürütür. Son aylarda þiddetli bir satýþ baskýsýna maruz kalmýþsanýz önünüzdeki aylarda da bu þiddetli satýþ baskýsýnýn devam edeceði yönünde bir mantýk yürütür insan beyni. Maruz kalýnan süre uzun ise bu olayýn gelecekte sürekli olacaðý yani her daim süreceði varsayýlýr insan beyni tarafýndan. Özellikle de borsada hakim olan sürü psikolojisi bu beklentiyi perçinler çünkü zararda olan yatýrýmcýlar sürekli iletiþim halinde olduklarý için birbirlerini karþýlýklý olarak etkileyip olumsuz beklentiyi besleyip daha da büyütürler. Böyle bir sürecin var olduðunun farkýnda olmayanlar maalesef bu iþten çok zararlý çýkar. Mesela 2001 yýlýnýn Þubat ayýnda borsa çöktüðünde ve dolar 1.8 tl ye çýktýðýnda elinde kaðýt olanlarýn önemli bir kýsmý borsa artýk battý diyerek ellerindeki kaðýtlarý çok büyük zararlarla sattýlar ama aslýnda o zaman tam bir alým zamaný idi. Hatýrlayýn, BÝST100 endeks o zaman 6,700 e düþmüþtü, 6 yýl sonra 2007 yýlýnda 60,000 e çýktý.

[TRENDHOUND]

Soru: Ustad su aciga basma meselesi nasil oluyor acikci dediklerimiz niye boyle bir islem yapiyor ? Bu konuda gercekten bilgiye ihtiyacim var.

TH: Eðer bir hissenin düþeceðine inanýyorsan mevcut fiyattan elinde olmayan (ödünç aldýðýn) hisseleri satarsýn, elinde olmayan hisseleri sattýðýn için açýða satýþ oluyor, hisse senin beklentin dahilinde hareket edip düþerse düþük fiyattan sattýklarýný geriye alýp sahibine iade edersin ve böylece açýk pozisyon kapanmýþ olur, aradaki fiyat farký kadar kâr elde edersin, kazancýnýn bir kýsmýný da kaðýdýn gerçek sahibi ile kýrýþýrsýn

[TRENDHOUND]

Bazý borsalarda elinizde olmayan hisseleri sahibinden ödünç almadan da açýða basabiliyorsunuz ki buna "çýplak" açýða satýþ denir ancak böyle bir icraatýn en geç settlement (T+2) sürecinde kapatýlmýþ olmasý icap eder, bu cihete gidenler çoðunlukla çýplak açýða satýþ pozisyonlarýný gün içi kapatýrlar ve buna da "gün içi muhasebeleþme yöntemiyle yapýlan açýða satýþ" denir. TR'de yapýlan açýða satýþlar daha çok bu 2. kategoriye girer. Sahibinden ödünç alýnarak yapýlan açýða satýþlar "giyinik" türdendir yani "karþýlýðý olan" türden. Eðer karþýlýðý yoksa "naked (çýplak)" olur.

[TRENDHOUND]

Peki, baþka birinin açýða satmasý için elindeki hisseleri kim neden ödünç verir? Genellikle uzun vadeli yatýrýmcý olan fonlar bunu yaparlar çünkü onlar al-satçý deðillerdir, hissede uzunca bir süre kalýcýdýrlar, böyle bir durum onlar için risksiz kazanç kapýsýdýr. Portföylerinde hisseler öylecene oturacaðýna ödünç vererek kazanç elde ederler. Unutmadan, temettü geliri her zaman hissenin asýl sahibine aittir yani ödünç veren fon temettü gelirinden olmaz. Fonlarýn dýþýnda ayni mantýk çerçevesinde BY'lerin bir kýsmý da ödünç verme cihetine giderler. Ek olarak bu iþi profesyonel kapsamda yapanlar da vardýr.

[TRENDHOUND]

Geliþmiþ ülkelerde bu tür hisse ödünç verme iþleri profesyonel bir platformda yapýlýr. Sýrf bu amaç için kurulmuþ spesifik bir opsiyon piyasasý vardýr ve adýna da "underwriting call options" (alým varantlarýnýn tahtada satýþý) piyasasý denir. Sizin anlayacaðýnýz dilden konuþursam, elinizdeki hisseye ait Alým Varantý tahtasýnda elinizdeki lotlar kadar satýþ yapma cihetine gidersiniz yani hissenin prim yapmamasýna veya düþmesine oynamýþ olursunuz ki giyinik (karþýlýðý olan) açýða satýþ ile ayni þeydir, böyle yaptýðýnýzda yapýlan satýþtan ciddi bir satýþ primi elde edersiniz, artýk alým varantýnýn "satýþ" fiyatý ne ise onu cebe atarsýnýz. Eðer beklendiði gibi hisse yatay giderse veya düþerse elde ettiðiniz kazanç kemiksiz kazançtýr. 2 aylýk vadelerde bunu sürekli tekrarlayýp durursunuz. Tecrübeli olmayanlar için bu açýklamalarým karýþýk gelebilir ama yapabileceðim baþka bir þey yok.

[TRENDHOUND]

Bunlarý nereden biliyorsun diyenler çýkabilir. 1986'dan bu yana 32 yýllýk borsacýyým ve artýk girip çýkmadýðým delik kalmadý bu ortamda. Müsaade edin de bunlarý bileyim.

[proleter]

sayýn 666 nerede