James Webb teleskopu haberini sýk sýk görüyorum. Haberle beraber verdikleri bilgi ise Büyük patlama(big bang) teorisine göre, "bu teleskop ile, 13 milyar yýl önce gerçekleþmiþ olan ilk patlama anýný görebileceðiz" deniyor.
Bunu anlamýyorum.
Büyük patlamaya(Big bang) inanmýyorum ama bu baþka konu, evrenin bu veya baþka sebeple merkezden geniþliyor. Ýkinci teori ki ilk ortaya atan bildiðim kadarý ile benim. Tubitak a gönderdim, üç beþ yýl sonra benim gönderdiðim fikir, baþkasýnýn fikriymiþ gibi dünyada konuþulmaya baþlandý. "Belkide bir devasa karadelikten evren oluþuyordur.".
Belki benim fikir yayýldý belkide daha önce baþlakarý yaydý bunu bilemiyorum ama evrenin geniþlediði açýk. Ölçülebiliyor.
Her neyse...
Teoriler þu anki konu deðil ama bir merkezden evrenin geniþlediði büyük oranda ispatlanmýþ gibi.
Bu teleskop ile merkezin 13 milyar yýl önceki halini görebileceðiz deniyor. Lang nasýl göreceksin dingil.?
Ýmdi bu konuyu hiç bilmeyenler için temel bilgi vereyim.
Biz ancak bir nesneden bize ýþýk geliyorsa görürüz
(Aslýnda göz olmadanda birden fazla kez gördüm, oda baþka konu.GERÇEK ANLAMDA gördüm, rüya, hayal etme veya benzer bir þeyi kast etmiyorum. Ama bu baþka bir alem, o konuya girmeyeceðim. Göz açýkken gözle gördüklerimizi halledelim önce.
). Çevremizi, güneþ ýþýklarý çevremize deyip, oradan bize ýþýk yansýdýðý için görürüz. Aslýnda biz ýþýðý görürüz beynimiz onu nesne olarak yorumlar.
Nesneden bize ýþýk gelmezse hiç bir þey göremeyiz.
(Ýmdi ýþýk dýþýnda radyasyon, dalga filanda gelir, onlarýda çeþitli algýlayýcý-yorumlayýcýlarla görürüz diyen olacak. Onlarýnda algýlayýcýya gelmesi gerekir. Zaten hepsinin temelinde foton yokmu.? Yani ýþýk parçacýðý. Bu detayý es geçelim ana amacým baþka bir þeyi anlatmak.)
Þimdi 10 km uzakta daðda bir ateþ yandýðýný düþünün. Ateþin ýþýðý ýþýk hýzý ile bizim gözümüze gelir. 10km mesafeyi 1 saniyede aþýp gözümüze geldiðini düþünelim.
(þimdi 10 km yi ýþýk hýzý kaç sürede aþar onun hesabýna girmeyeyim amaç o deðil)
Biz daðdaki ateþi gördüðümüzde gerçekte o ateþin 1 saniye önceki halini görürüz. Görmek böyle bir þey. Eðer mesafe çok uzaksa, milyonlarca km uzaktaysa. Ateþin ýþýðý bize ulaþtýðýnda aslýnda o ateþ sönmüþ bile olabilir. Ama bize ýþýk, çok uzak mesafeden dolayý 1 saat sonra geldiði için, o anda yanýyor sanýrýz.
Birde þöyle düþünün. Ateþten ýþýk yanýnda küllerde uçar gider deðilmi. Ateþin ýþýðý ýþýk hýzýnda gider ama küller yavaþ yavaþ ateþten uzaklaþýr. Ýþte dünya kül tanesi diyelim. Ateþ ilk yandýðýndaki ýþýk uzaklaþtý gitti henüz küller yani dünya oluþmadý. Sonra kül tanesi yani dünya oluþtu ve ateþten yavaþ þekilde uzaklaþýyor. Ýlk ýþýk, ýþýk hýzýnda çoktaaan uzaklaþtý, kül tanesi olarak ayný yönde gidiyoruz ama yetiþme ihtimalimiz sýfýr çünki dünya olarak ýþýktan daha yavaþ gibiyoruz, ayný hýzda gitsek bile ayný yöne gittiðimizden yetiþmemize imkan yok.
Kül tanesi olarak hangi ýþýðý görürüz.? Ateþten bizden sonra çýkan ýþýklarý görebiliriz, çünki merkezden bize gelir ve geçerler. Onlarý yakalayýp görürüz.
Peki James Webb teleskopu çoktan uzaklaþmýþ olan BigBang ýn ilk ýþýklarýný nasýl görecek anlayabilmiþ deðilim. Yaþlý ve hasta olan ýþýklarýmý görecek.? Onlar geride kalmýþtýr diye.
Bu kýsmý anlayamadým ve açýklamasý gereken bizim bilim adamlarýda dut yemiþ bülbül. Lang hepiniz bol keseden Prof. ünvaný almýþsýnýz. Haberi veriyorsunuz, hiçmi aklýnýza bu soru takýlmýyor.
Ben neyi atlýyorum bilmiyorum.?
Hani desek ki, uzaklaþan Big Bang'ýn ilk ýþýklarýna lazer gönderip, çarpýp geri gelen lazerin yorumlamasý ile göreceðiz. Hani bazý kameralar radarlar öyle çalýþýr ya. Yaw lazer in temelide foton ve uzaklaþan ýþýk ile ayný hýzda gidiyor. Kendini yýrtsa yetiþemez.
.
Yer Ýmleri