En sevdiðimiz þey kahvehanede, web'de, tv'de vs. memleket kurtarmaktýr. Haliyle biz de seviyoruz bir tespit de biz yapalým.
Öncelikle sorunun ne olup ne olmadýðý ile baþlayalým. Sorun nasýl 2000'de kitap fýrlatma deðil idiyse, þimdi de rahip olayý deðil. Bunlar ancak dolmuþ bardaða damla olabilir. Sorun onyýllardýr hep ayný hiç deðiþmiyor, çok basit. Türkiye'nin dýþarýdan aldýðý ile sattýðý arasýnda çok ciddi, hatta dünya rekoru kýracak ölçüde fark olmasý. Onyýllardýr her ay milyarlarca dolar dýþ açýk veriliyor.
Gavura diyoruz ki gel bizde beleþ 3 kuruþa yat kalk, ye iç, herþey dahil. Birazýný böyle, birazýný alamancý paralarý ile kapatýp kalaný ne yapýyoruz, borç alýyoruz borç. Yani bir zaman tekrar ödenmek üzere borç alýyoruz. Efendin dün de açýk veriyorduk o zaman birþey yoktu da bugün neden sorun oldu. El cevap, bugün borç veren vermek istemiyor çünkü baþka yerde faizler yükseldi.
Bu durumda ne olur, ya faiz artar ki adam tekrar sana borç versin, ya da dolar artar ki ayranýn yokken daha çok harcama yapamayasýn diye. Hele bir de bu durumda emekliye bayramlarda bin tl, bilmem kime af berikine mavi boncuk deyip bütçeyi de bozarsan sonuç krizdir.
Peki çare ne, elbette açýðýn sürdürülebilir bir þekilde kapatýlmasý. Yani ihracatý artýrýp ithalatý azaltacaksýn bu kadar basit.
Þimdi gelelim esas meseleye. Peki sorun da çözüm de bu kadar basitken, nasýl oluyor da onyýllardýr bu sorunlar çözülmüyor. Ýþin zor tarafý þu;
Ihracatý artýrmak için eðitimin kalitesini yükseltmen lazým, üniversitelerin dünya ile yarýþýr olmalý. Insanlara yatýrým üretim yapabilecekleri mutlu huzurlu istikrarlý bir ortam saðlaman lazým. Entellektüle insan sermayesini kaçýrmaman tam tersine artýrman lazým. Vergide adil olup, mesela þimdi neredeyse hiç vergi vermeyen belli kesimlerden vergi alman lazým. Bütçe açýklarý kesinlikle verilmemeli, harcamalar kontrollü olmalý. Hukuk, yargý, dünya normlarý ülkede olmalý.
Þimdi soruyorum, bir parti gelse vatandaþa dese ki, senden vergi alacaðým, artýk mersedese binip iphone alamayacaksýn kolayca, mesleksiz iþsiz üniversite mezunu olacaðýna hayvan yetiþtireceksin -ki ben de dýþardan et almayayým vs. yüzde kaç oy alýrdý? Benim tahminim diðerleri kategorisinde, binde virgülden sonrasýný sayardýk. Ýþte bu sebepten onyýllardýr açýk vermeye devam ediyoruz.
Bu yazý yatýrým tavsiyesi olarak deðerlendirilemez.
“invest only if you would be comfortable owning a stock, even if you had no way of knowing its daily share price.” ― Benjamin Graham
Yer Ýmleri