Finansal okur yazarlýk ders 1 :P
aslýnda benim amacým soðutmak deðil olaný söylemeyi soðutmak olarak algýlamýþsýnýz.
örneðin reno clio araç almaya gittiniz orada diyorki 8 litre yakar 100 kilometrede siz soðurmusunuz clio almaktan ? zaten olan bu yani adam neyse doðru onu yazmýþ ? ha ben 8 i silip 11 olarak deðiþtiriyorsam soðuyabilrsin.
"Siz de iyi biliyorsunuzki karýný devamlý artýran, büyüyen ve temettü ödeyen þirketlerin deðeri sabit kalmýyorki."
%90 ýna katýlýyor %10 una katýlmýyorum.
karýný arttýran ve dolayýsýyla büyüyen þirketin deðeri sabit kalmaz uzun vadede ancak temettü ödemesinin þirket deðeriyle bir ilgisi yok.
þöyle desen karýný arttýran büyüyen þirketin deðeri sabit kalmaz. HAKLSIN ancak temettü ödemiþ olmasýnýn deðere bir katkýsý yok. Doðrumu ? temettü vermenin bir deðer artýþýna sebep olduðu konusunda bir þüpheniz varsa hemen çözelim. örnekle;
þirketiniz var halka açtýnýz ve dediniz ki ben temettü daðýtacaðým sabit atýyorum %20 temetüt daðýtacam dediniz.
aradan 1 sene geçti þirketiniz kar etmedi zararda etmedi. oldugu gibi duruyor ama dikkat edin kapa temettü daðýtacam diye açýklama yapmýþtýnýz 1 sene öncesinde.
Soru þu bu þirket 1 sene sonunda deðer kazanmýþ mýdýr kazanmamýþmýdýr ?
A- kazanmýþ diyorsanýz sizce içine kasaya herhangibir para girmemesine raðmen, þirketin deðeri artmýþsa bu þirket pahalýdýr diyebilirmiyiz ?
B- kazanmamýþtýr diyorsanýz kasaya bir para girmeyen þirketin bir deðer yaratamayan þirketin elbetteki piyasa deðeride artmamlý diyebilirmiyiz ?
C-O halde karýný arttýran ve büyüyen þirketin deðeri sabit kalmaz demek daha doðru degýl mý temettü burada olmazsa olmaz bir kriter yarattý mý deðer artýþý açýsýndan?
Þimdi bunu gerçek bir örnekle doðrulugunu gösterelim.
MARDIN cýmento aþaðýda gördüðünüz resim temettü ödemeleri. geçmiþindede temettü ödeyen bir þirket
baz alacaðýmýz yýl aralýgý 2010 - bugun arasý yani 8 yýl
bu þirket hep temettü krallarý arasýnda yer alýr ortalama yüzde 8 civarýnda temettü her yýl daðýtýr.

20 ocak 2010 yýlýnda bu þirkete ortak oldum ve amacým bu þirketin karýndan pay almak, öyle ya bu þirket kar edecek elde ettiði karý daðýtacak dolayýsýyla bende karýndna pay almýþ olacaðým. e biliyorum ki "zagos" hocamýn yazýsýný okumuþtum orada þirket kar edecek büyüyecek ve "temettü daðýtacak" demiþti. E bu þirket kar ediyor büyüyor ve tabiki temettüde daðýtýyor o halde MRDN iyi bir seçim dedim ve aldým hisseyi.
NOT þirket 2010 dan bu yana kar etmektedir zarar açýýklamamýþtýr ve temettü daðýtýmýna devam etmiþtir.
aþaðýdaki grafikteki performansý yani getiriyi göstermektedir. bu getiri hesaplanýrkende alýnan temettüleri tekrar Lota çevrildiðini lotlar tam sayý olarak alýnamasa bile 0,30 kuruþ kaldý diyelim bu 0,30 kuruþuda kullanarak yarým veya çeyrek lot alabilmiþ gibi üstelik vergi ve komýsyonuda hiç ödemeden lotlarýnýzý arttýrabilmiþsiniz gibi hesaplamaktadýr. yani heþey sizin lehinize hesaplanmaktadýr.

aradan 8 yýl geçmesine raðmen acemi yatýrýmcý erhanacikgoz þirket her yýl kar açýklamasýna ve karýn büyük bir kýsmýnýn daðýtýlmasýyla kar payýný almasýna raðmen 8 yýldýr hiç getiri elde etmediði gibi birazda zarara girdiði görülmektedir burada erhanacikgoz adlý acemi yatýrýmcýnýn talihsizliði neyle ilgilidir ?
SOru bu; sizde kendýnýze göre cevaplar bulup yazabilirsiniz ben cevaplarsam þunu diyeceðim.
Temettü ödemesinin deðer artýþýna hiçbir katkýsý yoktur. Yani bir þirketin hem kar ediyor hemde bunu temettü olarak yatýrýmcýlarla paylaþýyor olmasý Bu þirketin deðerleneceði anlamýna gelmiyormuþ bunu mardýn çimento örnegý en iyi örnektir. Bu þirketin yüksek temettü vererek yatýrýmcýyý sevindirmesi mantýklý mý yada yatýrýmcý ne güzel yüksek yüksek temettü alýyorum diye sevinmiþmidir 8 yýl boyunca ? yoksa diðer hisselerde oldugu gibi millete patrona küfürmü ediyordur ? SÝzce bu þirketin patronu karýný yatýrýmcýsýyla paylaþýyor diye bu patrona güvenmeniz doðru mu
%8 %10 gibi yüksek temettü vermesine raðmen böyel bir performans sergilemiþ þirketin yöneticisine gerçekten güveniyormusunuz ? sýrf temettü daðýtmasýndan ötürü bir þirketin patronuna güvenmemiz ne kadar doðru ?
bir þirketin patronuna nasýl güvenmeliyiz sorusunu sordurtuyor bu grafik. Bir þirketin patronuna güvenebilmem için o þirketin hisse grafiðinin yukarý gitmiþ olmasý en iyi göstergedir. Temettü dagýtmýþ dagýtmamýþ ne önemi var bana para kazandýran patron her zman beni ve þirketini düþünen patrondur buna böyle karar vermemiz daha rasyoneldir.
Burada erhanacikgoz'un yaþadýðý talihsizlik þudur þirket kar ediyor bir sorun yok. elde ettiðin karýn hemen hemene hepsini þirket daðýtmaktadýr. þirket elde ettiði karý daðýttýðý için yeni yatýrýmlarýný veya alýnacak malzemeyi vb þeyleri kredi yöntemiyle yapmaktadýr. dolayýsýyla daðýttýðý kadara yakýn banka kredisi çekiyor. tekrar malzemelerini ývýr zývýrý alýyor üretimini yapýyor kar ediyor. Bu kar büyük bir kýsmýný daðýtýyor kasada kalan parayla kredisinin bir kýsmýný döyür. ancak krediyi kapatamýyor kasa da 0 TL var. Borcu durmasýna raðmen tekrar kredi çekiyor tekrar yatýrým yapýyor tekrar elde edilen karýn büyük bir kýsmýný daðýtýyor kalan paraylada kredinin bir kýsmýný kapatýyor. kasa yine 0 lanýyor, ancak kredi borcu önceki seneye göre biraz daha artýyor. tekrar kredi.................................. vb döngü 8 yýl boyunca devam ediyor.
Yani aslen þirket öz sermayesi büyüme göstermiyor. elde ettiði kar kadar kredi çekip durdugu için aslýnda þirketin kendine ve çevresine hiçbir katkýsý yok hicbir deðer yaratamadýgý bir kenara her gecen yýl borçlarýn faizi yüzünden çok azda olsa eriyor.
Hal böyle olunca þirket büyüme göstermek yerine tabiri caizse yerinde sayýyor.
Þirketin 2010 yýlý öz sermayesi 249,93 milyon tl iken bugun aradan 8 yýl geçmesine raðmen 253,51 TL dir.
þirket kendýne hiçbirþey katamamýþ baþka iyi þirketlerin öz sermaye artýþýndanda örnek vereyým böylece öz sermaye artýþlarýnýn nasýl oldugunu daha iyi kavrayým mesela ereðli.
2010 yýlý öz sermayesi 6.511,03 milyon tl iken bugun 30.314,53 milyon tl dir.
aselsan
2010 yýlý öz sermayesý 885,05 milyon tl iken bugun 9.381,59 düþünün kaç kat artýþlar var. ancak mrdndeký artýþ miktarý kos koca 8 yýla göre enflasyonun býle altýnda kalmaktadýr. BU þirket 8 yýl once satsaydilar 253,51 milyon tl ye satacaklardý sattýklarý gibi parayý bileþik faizde tutsalardý bugun çok daha karlý olacaklardý.
yani bu þirketin þu anda çimento iþini yapmasýnýn hiçbir anlam ve önemi yok hiçbir katkýsý yok kendýne ve çevresindekilere. Bu þirketi derhal satýp gýdýp tüm parayý faize sokmasý daha avantajlý patron için.
Peki patron olsaydýk yada patron danýþmaný olsaydýk patrona ne öðüutlerdýk sizce ?
sþöyle bir hayatý geriye geçmiþe geri saralým 2010 yýlýna gelelým. yada 2011 diyelim patronun danýþmanýyýz.
Efendým biz kar elde ettik bunun büyük bir kýsmýný hem yatýrýmcýlarýmýza hemde size daðýttýk fakat kasada hiç para kalmadý. çimento üretebilmemiz için þuþu þu malzemelere ihtiyacýmýz var fakat alacak paramýz yok bir sonraký sene nasýl kar edeceðiz efendim.
patron cevap verir; kredi çekelim.
efendim kredi çekeriz ancak elde ettiðimiz karýn büyük bir ksýmýný dagýtýyoruz ödeyeceðimiz kredi ve faizi hemen hemene birbirine eþit gelmekte. yani kasa yine 0 a inecek krediyi ödediðimizde gelecek sene tekrar kredi çekmek zorunda kalacaðýz efendým bu mantýklý deðil. böyle büyüme kaydedemeyiz kýsýr bir döngüye gireriz efendim lütfen.
Patron cevap verir; kredi çekeceðiz, bunun mantýksýz oldugunu bende farkettim ancak biz karýný yatýrýmcýsýyla paylaþan bir þirketiz yatýrýmcýlar kar payý daðýtýnca seviniyor yatýrýmcýlarýn gözünde küçük düþmek itibarýmý kaybetmek istemiyorum. Hergün programlarda ismimi geçirerek helal olsun bu patrona karýný yatýrýmcýsýyla ne güzelde paylaþýyor diye beni övüyorlar form sayfalarýndaki yeni borsaya girmiþ yatýrýmcýlar mrdn çimentonun yüksek temettü verdiðini konuþuyorlar, yatýrýmcýnýn gözünde ben harika çok iyi niyetli akýllý karýný yatýrýcýsýyla paylaþan bir adam olarak görülüyorum. bundan vazgeçemem Temettü daðýtmayan þirketlerin patronlarýna herkes küfrediyor. hýrsýz diyorlar. Ben bunlarý yaþamak istemiyorum o yüzden her ne olursa olsun temettü kararýmýzdan vazgeçemeyiz.
Olayý biraz hikayeleþtirip birazda mizah katarak anlattým. Akýlý iyi yatýrýmcýyý düþünen bir patronun yapmasý gereken en azýndan mardýn çimento için elde ettiði kari daðýtmayýp bu karý kullanarak yeni yatýrým yapmasýydý. gelecek sene kredi borcu olmayacaðý için tekrar yatýrým yapýp tekrar kar elde edecekti böyle böyle öz sermaye habire büyüyecekti. daha sonra isterse nasýlsa kredi açmaya gerek kalmayacak kadar para kasada olacaðý için bir kýsmýný temettü olarka 3 5 sene sonra dagýtabýlýrdý. böylece hem yatýrýmcý zarar görmez hemde þirket büyümüþ olurdu.
ve emin olun eðer böyle yapmasýna raðmen bu þirketin 8 yýllýk grafiði yukarý gitmemiþ olsaydý gelin benim yüzüme tükürün. hem þirket buyurdu hem yatýrýmcý kar elde ederdi.
öz sermayesi artan bir þirket temettü daðýtsýn veya daðýtmasýn az dagýtsýz veya çok dagýtsýn öy veya böyle her halukuarda yukarý gitmeye mecburdur. E yukarý giderse kazandýgýmýza göre mesela ÞÝRKETÝN BÜYÜMESÝDÝR.
BU kriteri neyle ölçmeliyiz ÖZ SERMAYENÝN BÜYÜMESÝYLE temettü veriliyor olmasý o þirketin büyüyüp büyümediði hakkýnda hiçbir fikir sunmamaktadýr. hatta mardýnde oldugu gibi temettü daðýtmasaydý büyüyecekti. Yani temettü almak her zman ve her þirkette iyi birþey deðildir. evet iyi kar eden þirketler daðýtsýn kredi ve borç içinde yüzmediði sürece bunda hem fikirim. Ancak malesef yatýrýmcýmýz mardýnýn durumuna düþen bazý þirketleri ANLAMAKTA zorlanýyor. þirket yöneticisi bu durumdan sýyrýlmak için mardýnýn yaptýgý hataya düþmeyip karýný yatýrým için kullandýgýnda. BÝZÝM yatýrýmcýlarýmýz patrona küfürler yaðdýrýp hýrsýzlýkla suçluyorlar. Hatta her uzun vadeli yatýrýmcý temettü daðýtan hisselerin alýnmasý gerektiðini öðütlüyor. Gerçekten objektifmiyiz ? mardýnýn yaptýgý hatayý yapmak istemeyen bir þirket dolayýsýyla temettü daðýtmamayý tercih ettiðinde GERÇEKTEN o þirket ortak olunamayacak kadar berbat büyüyemeyecek kadar zayýf ve haysiyetsiz yatýrýmcýyý düþünmeyen bir patron mu olmuþ oluyor ? Bu yapýlan itamlarý sizce o þirketin patronu gerçekten hak ediyor mu ?
BU cumlelerý kurarken hiç kendinizi o Þirketini kurtarmak isteyen dolayýsýyla yatýrýmcýyý kurtarmak isteyen patronun yerine koyup düþünme empatisini kuruyormusunuz ?
Senin almaya cesaret edemediðin riskleri alanlar, senin yaþamak istediðin hayatý yaþarlar..
Sokrates twit @erhanacikgoz1
Yer Ýmleri