Bir ülke ekonomisinde döviz kurlarý nasýl zýplar..
-Döviz kurlarý makroekonomik dengelerin gösterdiði þekilde serbest piyasada serbestçe oluþmaz,kamu baskýsýyla suni bir dengede tutulmaya çalýþýlýr
-Ülkenin büyük bir cari açýðý vardýr ya da kýsa vadeli borçlarý çok yüksektir.Türkiye özelinde evet cari açýk azalmýþtýr ama 1 yýl içinde ödemek zorunda olduðu 179.208 milyar dolar kýsa vadeli borcu vardýr.Türkyinin rating kuruluþlarýndan aldýðý not yatýrým yapýlabilir seviyenin 4 kademe altýnda olduðu ve ülke riskini yansýtan CDS'leri geliþmekte olan ülkler liginde Arjantin'den sonra en yüksek seviyede olduðu için dýþarýdan borçlanma hem kýsa vadeli olarak hem de yüksek maliyetli olduðu için bankalarýn borç çevirme oraný son 1 yýlda %68'e kadar düþmüþtür.Yani bankalar net borç ödeyici olarak dýþarýya döviz çýkýþý olmaktadýr.Ayný sebeplerden dolayý yýlbaþýndan Aðustos ayý sonuna kadar yabancýlardan 2 milyar dolar civarýnda da portföy çýkýþý olmuþtur.
-Dolarýn sahibi ABD'de Fed 824 milyar dolar bilanço küçülttü,vergi ve diðer konjonktürel nedenlerle piyasada likidite sýkýþýklýðý olduðu için günlük repo ihaleleriyle piyasadaki likidite sýkýþýklýðýný gidermek için bankalarý fonlamaya baþladý.Yani sadece ABD de deðil,global olarak dünyada da bir dolar talebi var,bir dolar bolluðu yok.
https://tradingeconomics.com/united-...-balance-sheet
-Resmi rakamlara göre Mart ayý sonu itibariyle bankalarýn batmýþ takipte,ödenememiþ yaniden yapýlandýrýlmýþ,ya da son ödeme tarihini 30 günden fazla geçmiþ temerrüde düþmüþ 500 milyar TL'yi aþkýn sorunlu kredi stoku var,bu sorunun çözümü için yapýlacak operasyon ancak ekonominin yeni makro dengeler üzerine oturmasýyla çözülebilir(döviz kurlarý dahil)
-Aklý baþýnda kimse gerçek enflasyon oranlarýnýn çok altýnda parasýný TL'de tutup reel olarak eritmez. Temel ekonomi bilgisi olan herkes bilir ki, uzun vadede ülkeler arasý para birimleri arasýndaki pariteler 'reel' enflasyon farký kadar dengeye gelir.(yayýnlanan resmi enflasyon rakamlarýna göre deðil).Yeter ki bu para kýsa vadede ihtiyaç duyulacak bir para olmasýn.Dövizde tutulan paranýn reel getirisi çok düþük olsa da,ya da hiç olmasa da, reel olarak birikimlerinizi korur.
-Döviz kurlarýnýn zýplamasý nasýl olur.
Yukarýdaki þartlar oluþmuþsa zamanýný tam olarak bilemesek de ,iç siyaset,dýþ siyaset ya da önemli bir ekonomik geliþmenin tetiklemesiyle ,sistemden bir anda büyük bir para çýkýþý olur,bu da döviz kurlarýný zýplatýr.Ne kadar geç olursa fay hattýnda biriken enerji o kadar daha yükseleceði için þiddeti daha yüksek olur.En yakýn örneðini geçen yýl Aðustos ayýnda gördük,bir anda algýlar olumsuza döndüðü için yabancýlar sistemden 3.187 milyar dolar,yerliler 11.145 milyar dolar toplam:14.332 milyar dolar parayý bankalardan çekip yurt dýþýna transfer ettiler,daha küçüklerin de bankalardan çekip yastýk altýna aldýklarý paralar da ilave edilirse sistemden çýkan para kabaca 20 milyar dolarý buldu,bu da dolar kurunu 7 TL'nin üzerine attý.Eðer kurlar yeniden zýplarsa geçen yýl gördüðümüz filmi ,muhtemelen yeniden seyrederiz.2001 yýlýndaki döviz kurlarýndaki zýplamayý da herkes hatýrlar,þartlar olgunlaþtýðý için Cumhurbaþkanýnýn anayasa kitabýný fýrlatmasý tetikleyici neden olmuþ ve döviz kurlarý yine zýplamýþtý.





Yer Ýmleri