Hipotez filan deðiþmedi. Katar artýk destekleyemiyor, hazinede her türlü para bitti durum çok vahim bu nedenle dolarýn 9.35e kadar kýsa sürede gitmesi anormal bir durum deðil benim için. Önemli olan þu 1 ayý atlatmak. Sonrasýnda çarklar dönmeye baþlar..Ama nereye kadar.. Bilmeyen arkadaþlar olabilir. CDS nin en yüksek olduðu dünyadaki 4. ülkeyiz. Yani borç aldýðýmýzda baþka ülkelere göre ödediðimiz en yuksek faiz. biz %6.41 ödüyoruz baþkalarý %1
*Yatýrým tavsiyesi deðildir.
CDS
Ondokuz Mayýs Üniversitesi Ali Fuad Baþgil Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Anabilim Dalý Baþkaný Doç. Dr. Murat Batý
CDS yani Credit Default Swap (Kredi Temerrüt Takasý), ülke risklerini açýklayan bir göstergedir. En basit anlatýmla verdiðiniz borcu geri alamazsanýz bunu kefilden talep edeceksiniz. Kefil ise bir bedel (CDS primi) karþýlýðýnda size kefil olacak ve bu bedel karþýlýðýnda alamadýðýnýz alacaðýnýzý size kefil ödeyecek. Borç verdiðiniz kiþiden alacaðýnýzý alma ihtimaliniz ne kadar az ise kefili de o kadar yüksek bir paraya (CDS Primi) ikna etmeniz gerekir. Bu alacaðýnýzý bir tür sigortalayýp (CDS Primi ile) alacaðýnýzýn ödenmeme riskini ortadan kaldýrmanýz anlamýna gelmektedir. Özetle tahvil vs yatýrýmlarýnýzda vade sonunda anapara ve faizlerinizi geri almanýzýn riskli olduðu durumlarda bir nevi sigortalama primine CDS primi denir. Ve CDS primi ne kadar yüksek ise alacaðýnýzýn vadesinde ödenmeme riski de o kadar yüksektir. Bu kavramlarý biraz daha açmakta fayda var.
CDS nedir?
En basit tanýmlama ile bir devletin ya da ülkedeki þirketlerin piyasaya sunduðu borçlanma araçlarýnýn (hazine bonosu, devlet tahvili, finansman bonosu vs.) vadeleri geldiðinde bunlarýn ödenmemesine riskine karþýlýk yatýrýmcýlardan alýnan bir bedeldir. Bunu bir tür sigorta bedeli gibi algýlamak yanlýþ olmaz. Ödenmeme riskine karþýlýk ödenen bu sigorta bedeline ise CDS Primi adý verilmektedir.
CDS puanýnýn yükselmesi ne anlama gelmektedir?
Devlet hazineleri (bizdeki eski adýyla Hazine Müsteþarlýðý yeni adýyla Hazine ve Maliye Bakanlýðý) ve özel sektör þirketleri gerek uzun gerekse kýsa vadede çeþitli nedenlerle (nakit dengesini saðlamak, daha önce aldýðý borcu geri ödemek, piyasada döviz kuruna müdahale etmek gibi) ya da yatýrým yapmak gibi birçok neden için insanlardan, þirketlerden ya da bazý kesimlerden borç para almaktadýrlar. Alýnan bu borç para karþýlýðýnda borcun süresine göre bazý senetler verilmektedir. Örneðin borcu alan devlet hazinesi ise ve bu borç 1 yýl ya da altýnda bir süre için alýnmýþ ise hazine tarafýndan verilen senede “hazine bonosu”, alýnan borç 1 yýldan uzun vadeli ise hazine tarafýndan verilen senede “devlet tahvili” adý verilmektedir. Özel sektörün de ihraç ettiði borçlanma senetlerine finansman bonosu ya da tahvil gibi isimler verilmektedir.
Borcu almak kolay ama geri vermek zordur. Her ne kadar borç yiðidin kamçýsý denilse de bizde bu borcun “kamçý ayarý” ziyadesiyle kaçmýþ durumdadýr. Özellikle borcun vadesi geldiðinde, yatýrýmcý verdiði borcu ve onun için taahhüt edilen faizini de tastamam almak ister. Ýþte tam da bu noktada “ya borcu verdiklerim bunu geri vermezse?” gibi bir soru gelirse insanýn aklýna!!! Bu soruyu kaygýya dönüþtürmemek için bir tür sigorta olarak düþündüðümüz bir prim ile alacaðýnýzý garanti altýna alýyorsunuz. Bir tür sigorta primi de sayýlan prime CDS Primi denir.
“CDS primi yýllýk 500 puaný aþtý” ne demektir?
CDS Primleri ülkelerin aldýklarý borçlarý geri ödememe risklerini ölçen bir göstergedir. Bu nedenle bu prim ne kadar yüksek ise maalesef ülke daha çok riskli bir ortama girmiþ bulunmaktadýr. Þöyle düþünün; hayat sigortasý yaptýrdýðýnýzda yaþlý ve hasta birinin sigorta primi daha yüksektir. Çünkü hayati risk taþýyan hastalýklara yakalanma hatta ölme riski daha yüksektir. Varýn gerisini siz düþünün.
“CDS Primi Yýllýk 500 Puaný Aþtý” haberleri tehlike çanlarýnýn çaldýðý anlamýnda da yorumlanabilir. Þöyle ki yatýrýmcý yatýrým yaparken saðlayacaðý faiz gibi getirilerin yanýnda ayrýca CDS primi gibi bir maliyetle de karþýlaþacak. Doðal olarak reel ve nominal getirisi de azalacaktýr. Bu ek maliyet CDS puanýnýn yükseldiði durumda daha da maliyetli olacaktýr. Yani yatýrýmcý yatýrým yaparken hem risk alacak hem de artý bir parasal maliyete de katlanacaktýr. Bu durum devletin ve özel sektörün borç bulma riskini daha da artýracaktýr. Peki, nasýl çözülecek borç bulamama sorunsalý? Þöyle çözülecek; maalesef borç bulmak için ödenecek faiz oranlarýnýn artýrýlmasý gibi vahim bir sonuçla karþýlaþabileceðiz. Belki de bu iþlemlerden saðlanan getirilerden alýnacak gelir vergisi stopajý daha da azaltýlýp hatta sýfýrlanabilecektir. Þayet bu þekilde bir yöntem uygulanýrsa zaten yeterince adaletsiz olan vergi sistemimizin adaletsizlik boyutu daha da derinleþecektir.
T24
*Yatýrým tavsiyesi deðildir.
Gram altýn bu seviyelerin üzerinde kalýrsa (bence seneyi 370 ortalama ile bitirir) sene sonu hisse baþý en az 3TL kar üretiriz.
Kozaa üzerindeki maden ve varlýklarý hesaba katmazsak (kozaa ve ipeke bu yüzden Kozal'daki ortaklýk deðerinden daha deðerli) þirketlerin Kozal'daki hisselerine göre ucuzluk sýralamasý þöyle oldu Kozaa>Kozal>Ýpeke. Tüm hesaplamalara göre Kozaa ortaklýktaki en ucuz hisse olarak öne çýkýyor. Tüm ortaklara bol kazançlar dilerim.
Yazdýklarým tamamen kiþisel görüþlerim olup yatýrým tavsiyesi deðildir.
2019 da hisse baþý 2.05 lira kazanmýþýz. Altýn fiyatlarý trendine bakacak olursam benim beklentim bu yýl 3.5 lira.. Bilançolar açýklandýkça fiyat kazanç oranýnýn 5 de kalmasý mumkun deðil. Hele krizin parlayan yýldýzý olarak hiç mumkun deðil. Bunu 2008 de gösterdi zaten. En az 10 fk olmalý. Þu anki þirketin deðerlerini de eklediðimizde 47 lira gibi bir rakam ortaya çýkýyor ama ben 47 de razý deðilim ayrý mesele.
*Yatýrým tavsiyesi deðildir.
Yer Ýmleri