daha önce yazdýðým entry için (bkz: borsaya baslayacaklara oneriler/@fatihaltayli)

bugün caným sýkýldý ve biraz bazý yaygýn inanýþlarý yýkmak istiyorum borsayla alakalý. bu da borsanýn riskli olduðuyla ilgili. yine bahsettiklerim amerikan borsasýyla ilgilidir (asýl yatýrým yaptýðým ve üstüne okuduðum mecra).

insanlarýn yaygýn inanýþý borsanýn riskli olduðudur. ancak insanlar genelde risk ve belirsizliði birbirleriyle karýþtýrýyor. özellikle uzun vadeli yatýrýmlarda (15-20 sene gibi düþünün), borsa sadece risksiz deðil, ayný zamanda en çok gelir getiren yatýrým aracýdýr. hatta konuyla hiçbir bilgisi olmayan bir insanýn bile uzun vadedev rakiplerine karþý kazanacaðý bir mecradýr.

s&p 500'ün (amerikanýn en büyük 500 hissesini barýndýran tracker, bundan sonra borsa) uzun vadede her zaman ama her zaman vadeli yatýrýmdan daha fazla getiri yapmasý buna bir kanýt.

buna örnek olarak 20 yýl önce nisan ayýnda hem borsaya hem de amerikan vadeli hesaplarýna yatýrým yapýp býraktýðýmýzý düþünüyoruz. tüm getirilerimiz her sene yenilenerek yatýrým sepetine aynen geri konuyor.

nisan 2000'i seçmemin iki nedeni var. birincisi 20 yýl temiz bir zaman dilimi, herkes rahat bir þekilde anlar. ikinicisi ise elzem bir þeyi göstermek. nisan 2000'de borsa tarihinin en yüksek yerindeydi, ancak bundan birkaç ay sonra teknoloji balonunun patlamasýyla o seviyeye 2014'e kadar dönemedi. yani borsaya yatýrdýðýmýz o para 14 sene sonra hala ayný yerindeydi.

buna raðmen 2020 nisanýna geldiðimizde %177 artýmýþtý. yani 2000 yýlýnda borsaya $100 koymuþ olsak, þimdi $277'ýmýz olacaktý. ayný þeyi vadeli hesap için yaparsak bu $100 sadece $230 olacaktý.

ama burada bitirmek istemiyorum. bilmiyorum biliyor musunuz, ama amerikan borsasý þubattan beri baya deðer kaybetti. o yüzden bir de nisan 2020 deðil de nisan 2019'a bakalým. bu durmda borsaya yatýrdýðýmýz para 277 yerine 285 dolar olacakken, vadeli hesaptaki paramýz sadece 201 dolarda kalacak.

sizi þu an duyabiliyor gibiyim, "fatihaltayli bak diyorsun ki borsa vadeli hesaplarý 14 sene geçememiþ, bunun daha fazla sürdüðü zaman yok mu? ben paramýn 14 sene ayný yerde kalmasýný istiyorum." arkadaþlar, 2. dünya savaþýndan sonraki tarihte böyle bir dönem yok. nisan 2000'i biraz da bu yüzden seçtim.

þimdi buraya kadar hala borsanýn daha risksiz olduðuna ikna olmamýþ arkadaþlarýmýz olabilir. yukarýdaki deðerleri görüp 20 senede %40 ekstra kar için ben "risk"e giremem diyenler çýkabilir.

yukarýdaki deðerleri özel olarak nominal þeklinde yazdým, yani 20 sene yatýrým yapsaydýnýz bugün elinizde olacak olan parayý yazdým. ancak gelin görün ki iþin içine katmadýðýmýz çok önemli bir kriter var, onun adý da enflasyon. enflasyon yatýrýmlarýmýzýn en büyük düþmanýdýr çünkü paramýz yükselirken satýn almak isteyeceðimiz þeylerin de deðeri yükselir.

þurada 2. dünya savaþýndan sonra vadeli hesaplarýn ve stoklarýn enflasyon karþýsýndaki getirilerini görebiliyorsunuz. en saðda portfolyonüzü elinizde tuttuðunuz sürece % kaç ihtimalle vadeli hesaplardan daha çok gelir alacaðýnýzý gösteren sayýlar var. mesela herhangi 1 sene tutmuþ olsaydýnýz vadeli hesaptan daha çok gelir alma ihtimaliniz %65'ken, bu 15+ sene olunca 100%'e dayanýyor. iþin daha kötü hali, vadeli hesaplar enflasyona karþý kaybediyorlar. enflasyon günümüzde çok daha azalmýþ olsa da enflasyon hala vadeli hesaptan çok da yüksek deðil.

özet geç *** diyeceklere þunu söyleyeyim: borsa kýsa vadede belirsiz, ama uzun vadede çok daha garanti ve getirili bir yatýrým aracýdýr.
27.04.2020 00:01 ~ 00:02 fatihaltayli
__________________________________________________ ____________________________________________
(bkz: borsaya baþlayacaklara uyarýlar/#106154583)
27.04.2020 16:35 kolombre
__________________________________________________ ____________________________________________
- öncelikle altýn kural: never invest more than you can afford to lose!
-derivative piyasalardan, en azýndan baþlangýçta uzak durun.
- ekranda gördüðünüz deðil cebinizdeki/hesabýnýzdaki paranýn/deðerin sizin olduðunu unutmayýn.
- fazla açgözlü de olmayýn, fazla kanaatkar da. risk almak istiyorsanýz alýn, ama bir þeyler ters gittiðinde blindly hold yapmayýn, herhangi bir kaðýt/hisse/kripto para ile duygusal yakýnlýk kurmayýn,
- mümkün olduðunca az iþlem yapýn. bu sizi panik alýmlarýndan veya satýmlarýndan ve akabindeki muhtemel hatalardan korur. bir konuda yanlýþ kararý verdiðinizde bazen beklemek sadece zaman kaybýna neden olabilir, dikkatli hareket edin.
- kullanmayacak ve hatta inanmýyor da olsanýz en azýndan basic seviyede ta öðrenin.
- borsa tamamen psikoloji ile yürüyen bir þeydir. mümkünse klasik borsa öðretilerin yanýnda psikoloji bilimi ile de amatör olarak da olsa ilgilenin.
- tecrübeli borsacýlarýn hayatlarýný okuyun. baþucu kitaplarýnýz olsun.
- hata yapmaktan korkmayýn, hata öðrenmenin büyük bir parçasýdýr. eðer hiç hata yapmadan bir þeyler kazanmýþsanýz muhtemelen þanslý olduðunuz anlamýna gelir.
- hem kazanç hem de kayýplarda stoploss koymayý hem iþlemlerde hem de hayatýnýzda hedef aldýðýnýz kazanç/kayýp noktalarýnda koymayý sakýn unutmayýn. örn. 10 milyon dolarým olduðunda býrakacaðým, gibi. býrakmayacaksýnýz elbette ama siz yine de koyun.
- disiplini asla elden býrakmayýn.
- mümkün mertebe az iþlem yapmaya çalýþýn. mesela yýlda 1-2 pozisyon almak oldukça idealdir. eðer karþýnýzda 5 tane ekran, önünüzde daðýnýk ve spekülatif olmasý muhtemel onlarca bilgi varken sürekli pozisyon açýp kapatmak muhtemelen panik iþlemleriyle birlikte sizi paniðe ve doðal olarak da hata yapmaya zorlayacaktýr.
- keskin düþüler (bear) sizin için bir zarar deðil devasa kar þanslarýdýr, bunu doðru zamanda alacaðýnýz pozisyonla, gerekirse daha az kazanarak saðlamaya çalýþýn ve zamaný geldiðinde insanlarýn zararýna sattýklarý ucuz kaðýtlarý dipten toplayýn. daha sonra uygun olduðunu düþündüðünüz bir kar marjýnda satarak ayný iþlemi tekrar edin.
- her daim bir yatýrým sepetiniz olsun. bir miktarý hisse senetleri, bir kýsmý emtia, bir kýsmý kripto, bir kýsmý deðerli madenler gibi. asla tüm yatýrýmýnýzý tek bir sepette toplamayýn.
- tekrar yazmak durumundayým, disiplini asla elden býrakmayýn. duygusallýða sýfýr, sýfýr, sýfýr, hatta sýfýrýn altýnda yer verin.
- spekülasyonlara inanmayýn, ama onlarsýz da kalmayýn. buy the news sell the rumor!
- pump/dump gruplarýndan uzak durun.
- kiþisel bilgi güvenliðinize dikkat edin, kimseye hassas olmayan bilgilerinizi dahi vermeyin. no footprint. nowhere. noway.
- kazanýrken ya da kaybederken marjinal cost'u hep hesap edin. basitçe usd üzerinden deðil, eðer yatýrým yapmasaydýnýz ya da baþka bir araca yatýrým yapsaydýnýz onun paritesiyle ne kadar kar/kaybýnýz olacaktý bunu hesap edin.
-alaylý bir borsacý deðil, okullu bir borsacý olun. önce her þeyi teoride öðrenin, hisler daha sonra. direkt olarak hislerle baþlamak ve devam etmek sadece kumar veya at yarýþýna bahis oynamak anlamýna gelecektir.
- start-up'lara, yen teknolojilere, angel investment'lere, capital þirketlerine, bunlarýn yapýsýna, çalýþma mantýðýna merak salýn ve bunlarý öðrenin. kopmayýn yani bunlardan.
- ingilizce olmadan olmaz. yds 85 üzeri seviyeye gelmeye çalýþýn. okuyacaðýnýz deðerli kaynaklarýn düzgün türkçe çevirileri muhtemelen yoktur. kaldý ki birinci aðýzdan tanýþýp iliþki içerisinde olacaðýnýz kiþiler/kurumlar/aracýlar muhtemelen yabancý olacaktýr.
- biraz para kazandýðýnýzda bununla hayalinizdeki otomabile sahip olmak yerine kendinize yatýrým yapmak için kullanýn. merak etmeyin, doðru zamaný geldiðinde istediklerinize zaten sahip olacaksýnýz. bir uçak bileti alýn ve atýyorum silikon vadisine veya wall streets'e gidin, orada sizin gibi insanlarla tanýþýn. facebook'un, google'ýn, apple'ýn binalarýný gezin, çalýþanlarýyla sohbet edin, bir "wolf" ile small talk yapýn. bu dünya bu saydýklarýmý da kapsayaan devasa bir sphere, o yüzden her þeyi bilmeli, görmeli ve hissetmelisiniz. beyaz yakalý nasýl düþünür, fon sahipleri nasýl düþünür, capital þirketleri nasýl düþünür, ordinary john nasýl düþünür, ne yapar, hangi senaryoda ne hisseder. hepsini bilmeli,görmeli ve öðrenmelisiniz.
-bilinen figürleri (kiþi veya kurum) özellikle twitter'dan takip ederek bilgiyi ilk aðýzdan ve hemen almaya çalýþýn. aslýnda bilgiye ilk ulaþan olmanýz tabii ki imkansýz, ama ne kadar erken ulaþýrsanýz o kadar iyi. unutmayýn, bilgi=para.
- kendiniz gibi insanlarla bir araya gelin sürekli. ortak gruplar olur, toplantýlar olur, piknik bile olur bir çevreniz olsun, tabii ki onlarý takip etmeyin ya da kimseyi arkanýza takmayýn ama yine de bazen birileriyle konuþmak, durum deðerlendirmesi yapmak iyidir.
- kazandýðýnýz paralarla birilerine yardýmcý olun, charity mantýðýndan asla kopmayýn. taker olacaðýnýza giver olun.
- mutlaka bir hobiniz olsun. eðer bakmakla yükümlü olduðunuz kiþiler varsa onlarla da ilgilenin. onlardan çalýp borsada heba etmeyin deðerli zamanýnýzý. ailenizle veya sevdiklerinizle bir aradayken sürekli cep telefonundan bir þeylere bakýp f5 yapan kiþi olmayýn. borsa ve özel hayatýnýz arasýnda kalýn bir çizgi olsun ve bunu aþmayýn. unutmayýn, hiçbir þey, para bile, sevdiklerinizden daha önemli deðil.
- saðlýðýnýza da dikkat edin. bir þeyler kazanýrken baþka þeyler kaybederek "perfect loser" durumuna düþmeyin.
29.04.2020 01:17 ~ 01:44 buzdan adam
__________________________________________________ __________________________________________________
kagit bilmediginiz surece istersen beton gibi ol ister teknik analizin dibini yap istersen bilancoyu gozun kapali oku borsada kazanacagin para ya sans eseri olur yada cucuk kadar
kagit bilmeden borsada tokatlanir gidersin
yada para kazandim sanarsin ama marjinal maliyeti hesapliyip zarar ettigini anlarsin
borsa tum dunyada simsarlarin tacirlerin tarticilarin elinde

devlet neden %10 siniri getirdi zannediyosun kerizlerin evlerine ates dusmesin diye yoksa seni oyle bir dolmusa bindirirler ki inmek istediginde harac odersin.
bilancoymus teknik analizmis virtmis tirtmis bunlar sporcularin isi
asil para kagittadir ve bunu sen bilemezsin.
ha sezgin kuvvetlidir risk alirsin binecegin incegin duragi bilirsin iyi takip edersin ozaman orda kucukte olsa nemalanirsin.
2-3 tane arkadasim pegasus yukselirken almislar bana sormadan sonra beni ariyolar niye kagidi veriyolar dusuyor zarar buyuyo ne yapalim gecmis olsun
kagit bilmeden borsaya girilmez uzun vadeli yatirim mi dusunuyosun git altin kontrati al keyfine bak
29.04.2020 01:18 hadjimurat
__________________________________________________ ________________________________________________
kendi halinde bir vatandaþ iseniz biraz aklýnýz varsa baþlamayýn çevremde baþlayýp da batmayan yok...
29.04.2020 01:20 ~ 01:22 savklis