Dowes

[JonDowes]

Üstat goldilocks nedir?

Goldilocks, 200 yýllýk bir Ýngiliz çocuk hikayesi; Goldilocks isimli kýz çocuðu (eski versiyonlarýnda yaþlý bir kadýn), 3 tane insan benzeri ayýnýn yaþadýðý eve (onlar yokken) girer, ayýlarýn yemeðini yer, sandalyelerine oturur ve kýrar, yataklarýna yatar ve uyur.

Finansta bu hikayenin ismi son yýllarda "her þeyin en ferah þekilde ilerlediði olumlu dönem"ler için kullanýlmakta. Yani; ekonominin hýzlandýðý, iþsizliðin azaldýðý ama enflasyonun da yükselmediði "3 güzel parametreli" zamanlara Goldilocks deniyor. Nedeni de merkez bankalarýnýn bol para verdiði piyasalarýn pozitif gitmesi. Þöyle de yorumlayabiliriz: Piyasa FED'in yemeðini yiyor, yataðýnda yatýyor, sandalyesini kýrýyor ama FED daha ortalýkta yok.

Orijinal hikayenin karanlýk versiyonlarýnda, ayýlar eve dönüyor ve Goldilocks evden kaçayým derken düþüp ölüyor. Önemli olan ayýlar gelmeden evden çýkmayý bilmek

[human01]

Goldilocks, 200 yýllýk bir Ýngiliz çocuk hikayesi; Goldilocks isimli kýz çocuðu (eski versiyonlarýnda yaþlý bir kadýn), 3 tane insan benzeri ayýnýn yaþadýðý eve (onlar yokken) girer, ayýlarýn yemeðini yer, sandalyelerine oturur ve kýrar, yataklarýna yatar ve uyur.

Finansta bu hikayenin ismi son yýllarda "her þeyin en ferah þekilde ilerlediði olumlu dönem"ler için kullanýlmakta. Yani; ekonominin hýzlandýðý, iþsizliðin azaldýðý ama enflasyonun da yükselmediði "3 güzel parametreli" zamanlara Goldilocks deniyor. Nedeni de merkez bankalarýnýn bol para verdiði piyasalarýn pozitif gitmesi. Þöyle de yorumlayabiliriz: Piyasa FED'in yemeðini yiyor, yataðýnda yatýyor, sandalyesini kýrýyor ama FED daha ortalýkta yok.

Orijinal hikayenin karanlýk versiyonlarýnda, ayýlar eve dönüyor ve Goldilocks evden kaçayým derken düþüp ölüyor. Önemli olan ayýlar gelmeden evden çýkmayý bilmek

Teþekkür ederim üstat....sayende yeni birþey öðrenmiþ olduk.içimizdeki durum ancak bu kadar iyi anlatýlabilir di...

[rxpu]

"Piyasada oluþan faiz sadece yurt içi enflasyona baðlý kalabilir mi?"

Þimdiye kadar hiç kalmadý ki þimdi kalsýn? Borcu veren faizi belirler. Kreditör bugün enflasyona bakar yarýn baþka bir þeye. "Reel faiz" biraz yuvarlak bir tabir ve toplam borçlanma faizini daha teknik parçalarýna ayýrarak bakarsak:

Toplam faiz = enflasyon + likidite primi + ülke risk primi + vade primi

gibi çeþitli faktörleri var. Enflasyon bunlardan sadece biri. Bütün primler ayný yönde hareket edecek diye bir kural yok. 2008 krizinde enflasyon düþerken diðer primler patlama yaptýðý için "ekonomi yavaþladýðý halde borçlanma faizi arttý".

Ayrýca, ülkede tek bir faiz oraný yok malum. Enflasyon düþtüðü için TCMB faizi düþebilir. Ancak riskler arttýðý için tahvil faizi yükselebilir. Bu beklenmedik veya anormal bir þey deðil; verim eðrisinin dikleþmesi diye bilinir ve farklý senaryolarda her zaman mümkündür. Gecelik faizin amacýný ve yönelimini, piyasadaki tüm faizlerle bir tutmak hata olur. Goldilocks sernaryolarý bittiðinde en azýndan.

Peki bu koþullarda enflasyon düþtüðü için diðer koþullarý dikkate almadan Tcmb faiz indirebilir mi veya indirmeli midir?

Tcmb'nin tüm açýklamalarýnda direk olarak enflasyona atýp yapýlýp diðer parametreler yok sayýldýðý veya böyle bir algý oluþturulduðu için soruyorum.

Ayrýca yukarýda belirttiðiniz gibi Tcmb sadece enflasyona bakarak faiz indirdi ve piyasa faizi buna ayak uydurmadý hatta çok ters bir noktaya gitti, yani verim eðrisi dikleþti. Bu denge uzun süre sürdürülebilir mi?. Sürdürülmeye çalýþýlýrsa bu denge bir yöne kýrýlýr mý?Kýrýlýr ise kýrýma mekanizmasýný ve sürecini detaylandýrabilir misiniz?

Çok uzun bir süre devam ettirilen dik verim eðrisinin ekonomiye etkileri nasýl olur?

[rxpu]

Goldilocks,

Orijinal hikayenin karanlýk versiyonlarýnda, ayýlar eve dönüyor ve Goldilocks evden kaçayým derken düþüp ölüyor. Önemli olan ayýlar gelmeden evden çýkmayý bilmek

Anladýðým kadarýyla Türkiye evin içinde kalmakta ve ayýlarýn ballarýný yemeklerini yiyip yataklarýnda yatmakta ýsrar ediyor, hem de kapýnýn önüne kadar yaklaþmýþ ayýlarýn homurtularý evin içinden duyulduðu halde.

[JonDowes]

Peki bu koþullarda enflasyon düþtüðü için diðer koþullarý dikkate almadan Tcmb faiz indirebilir mi veya indirmeli midir?

Tcmb'nin tüm açýklamalarýnda direk olarak enflasyona atýp yapýlýp diðer parametreler yok sayýldýðý veya böyle bir algý oluþturulduðu için soruyorum.

Ayrýca yukarýda belirttiðiniz gibi Tcmb sadece enflasyona bakarak faiz indirdi ve piyasa faizi buna ayak uydurmadý hatta çok ters bir noktaya gitti, yani verim eðrisi dikleþti. Bu denge uzun süre sürdürülebilir mi?. Sürdürülmeye çalýþýlýrsa bu denge bir yöne kýrýlýr mý?Kýrýlýr ise kýrýma mekanizmasýný ve sürecini detaylandýrabilir misiniz?

Çok uzun bir süre devam ettirilen dik verim eðrisinin ekonomiye etkileri nasýl olur?

"Olmasý gereken" ve "Olanlar" farklý ülkemizde. Bu konuyu bir "kitabýna göre", bir de "Türkiye'de neler olacaðýna" göre yorumlayabiliriz.

Teori der ki: MB faizini enflasyona ve ekonomik canlanmaya göre ayarla. Ekonomi yavaþlýyorsa ve enflasyon düþüyorsa; faizi indir. Bu net. Yabancý ülkeden kaçarmýþ, tahvil faizi yükseliyormuþ, cari açýk ne olacakmýþ... gibi yan yollar yok. Enflasyon düþüyorsa tahvil faizi de er geç düþer, bu durumda.

Bizde ise böyle bir kitaba uygunluk elbette her zaman olmuyor. Çünkü biz çift para birimli bir ülkeyiz. Hem tasarruflar hem krediler dolarize olmuþ durumda. Borç veren de yabancýlar olduðu için sadece gecelik TL faizi tek baþýna bir anlam ifade etmiyor. Hem global paranýn akýþ yönü ve hýzý, hem ülke içi geliþmeler hep beraber akýntýyý etkiliyor. TCMB karar alýrken birden çok þeye bakýyor:

1. TL enflasyonu ne durumda?
2. Ülkeye yabancý para akýþý ne durumda?
3. Döviz kuru ne durumda?
4. Piyasa faiz beklentisi ve tahvil faizleri ne durumda?
5. TCMB'nin üzerindeki siyasi baský ne durumda?

5 sorunun her biri eþit öncelikte veya kuvvette deðil. Cevaplar deðiþebiliyor. Sorularýn önem sýrasý deðiþebiliyor. Bazý cevaplar diðer sorularý geçersiz kýlabiliyor ve önemini arttýrabiliyor. Dinamik bir yapý var ve "kitapta þöyle yazýyor demek ki bu olacak" diyemiyorsunuz.

Çok basit örnekle; 3 ay sonra dolar kuru 4.25 olursa sorulardan hangilerini dikkate almadan hareket edebilir tahmin edebiliriz. Veya dolar 3.50'ye düþerse... Veya enflasyon 18'e çýkarsa. Veya seçimden koalisyon çýkarsa...

Bu alýnan kararlar ekonomiyi bazen etkiliyor bazen de etkilemeye gücü yetmiyor ve yapýlan hamle yanlýþ yorumlanýyor. "Faiz artarsa kur ve enflasyon düþer" gibi çok basit genellemeleri bu kadar bolca kullanmamak lazým özetle. Faiz ama hangi faiz? TCMB faiz indirdiðinde tahvil faizi inmiyorsa, firmalarýn borçlanma faizi düþmüyorsa ve hatta FED yüzünden döviz cinsi borçlanma zorlaþýyor ve pahalanýyorsa; tek baþýna gecelik TL faizinin inmesinin ekonomide bir canlanma yaratmasýný beklemek hatalý olacaktýr.

[JonDowes]

Teþekkür ederim üstat....sayende yeni birþey öðrenmiþ olduk.içimizdeki durum ancak bu kadar iyi anlatýlabilir di...

Rica ederim.

Anladýðým kadarýyla Türkiye evin içinde kalmakta ve ayýlarýn ballarýný yemeklerini yiyip yataklarýnda yatmakta ýsrar ediyor, hem de kapýnýn önüne kadar yaklaþmýþ ayýlarýn homurtularý evin içinden duyulduðu halde.

Türkiye bunu belki evi daha da berbat hale getirerek yapýyor ama kendisi ilk baþlatmadý; Batý piyasalarýndaki kuzen Goldilocks'larýndan öðrendi.

[JonDowes]

"Çok uzun bir süre devam ettirilen dik verim eðrisinin ekonomiye etkileri nasýl olur?"

Buna cevap vermemiþim. Verim eðrisinin bulunduðu noktayý bir "denge" olarak nitelemek hatalý olur. Verim eðrisinin farklý noktalarý sürekli hareket halindedir. Genelde; kýsa vadeli faizler gereðinden fazla uzun süre düþük tutulursa, uzun vadeli faizler biraz daha fazla yükselir. Gereðinden fazla yüksek tutulursa da, uzun faizler biraz daha fazla düþer. Bir nevi tahterevalli gibi hareket eder. Yeterince uzak perspektiften bakýldýðýnda kýsa ve uzun vadeli faizlerin ters yönde gittiði gözlenir. Ýyimser ve teoriye uygun dönemlerde bu tahterevalli yatay kalýr; yani MB doðru faizlerle devam ettiði için, uzun faizler de ona yakýn (hafif daha yüksek) seyreder.

MB'nin yüksek kredibilitesi olan ülkelerde; uzun vadeli faizler, gelecekteki gecelik faizlerin ortalamasý olarak algýlanýr. Kredibilitenin düþük olduðu ülkelerde ise; "MB'nin gelmek zorunda kalacaðý faiz noktasý" olarak yorumlanýr.

MB, bir at arabasýnýn iplerini kontrol eder. Atlar (uzun faizler) sürücüyü (kýsa faizleri) dinlerse, araba da istenen yöne istenen hýzda gider. Ancak sürücüyü dinlemeyen atlarýn kafasýna göre gitmesine bir engel de yoktur. Sonuçta önemli olan, uzun vadeli faizlerdir. (Bizde kredi faizlerini belirleyen de budur)

[rxpu]

Batý ülkelerindeki Goldilocks'larýn kýsmen üvey de olsa zengin bir babasý var: ECB. Türkiye hem yetim hem de öksüz. Evet artýk kapýdan çýkma þansý kalmasa da , Bir an evvel artýk bacadan mý kaçacak balkondan mý atlayacak çýksa o evden iyi olacak.

Yukarýda saymýþ olduðunuz 4 ana etkiye sizce politikacýlar tam olarak hakim deðil mi?. Ben hakim olduklarýný düþünüyorum.

Peki politikacýlar neden bu 4 etkiden sadece 1-2 maddeyi öne sürüyorlar. Bunun nedeni bu maddeler arasýndaki dinamik etkileþim olabilir mi?

Yani politikacý bu dinamik etkilerin geçiþkenlik fazlarýnda oluþacak boþluklar ve gecikmelerden nemalanmak istiyor olabilir mi?

Aklýma gelen davranýþ þöyle: Politikacý seçmen anketlerinden bu 4 etkinin hangilerinin halk üzerinde *kýsa vadeli* olarak manipule edilerek maksimum politik faydanýn saðlanacaðýný hesaplýyor veya hesaplatýyor.

Bu hesap sonucunda uygulanmasý gereken para politikasýna ve optimum çözüme aykýrý bir sonuç çýksa dahi kendi anketsel sonucunu destekleyecek davranýþ þekli ve yönü üzerinde pozisyon alýyor ve baský oluþturmaya baþlýyor.

Evet iç içe geçmiþ inanýlmaz dinamik 5 etki birbirleriyle çarpýþýyor.

Detaylý yorumlarýnýz için teþekkürler.