merhaba,
Türkiye'de piyasanýn kapalý olmasý demek Türk bankacýlarý evlerine gitmiþler anlamýnda kullanýlýyor. Bir borsa gibi gerçek anlamda kapanan herhangi bir þey yok. Bütün büyük FX platformlarý (Reuters FX, Bloomberg vb) 24 saat açýk. Sadece yerli bankalar gece hazineye nöbetçi dealer býrakmamýþlarsa iþlem yapmýyorlar hepsi o. Türk bankalarý zaten büyük FX pozisyonu taþýmýyor. Bu nedenle gece veya gündüzün çok büyük farký yok. Ancak þunu diyebiliriz; bütün büyük yabancý bankalarýn aðýr toplarý Londra'dan iþlem yaptýðý için; Londralýlarýn da "uyuduðu" saatlerde gerçekleþen iþlemler sýð bir piyasada oluyor. Bu da 5-10 milyon dolarla büyük kaymalarý beraberinde getirebiliyor. Þu anda TL'nin arkasýnda duran, destek olan bir Allah'ýn kulu yok. Her TL satanýn kazandýðý bir piyasada 5 kuruþ da kayar, 10 kuruþ da.
FX dediðiniz anda "Fiziki TL" kavramýný unutun. Hiçbir yerli veya yabancý banka gidip banknot destelerini toparlayýp FX iþlemi yapmaz ki? Fiziki para kavramý oldukça yanlýþ algýlanýyor. Bankalarýn hazine iþlemlerinin %99,9999 'u kaydi para ile yapýlýr. Þimdi bunu deyince "hayali, ortada olmayan para" zannedenler oluyor; alakasý yok. Fiziki para: banknot demektir ve sadece ekonominin gündelik elden alýþveriþleri için kullanýlýr. Bunun büyük kýsmýný bireyler, az bir kýsmýný þirketler cepte tutar. Banknot tanýmý gereði "faiz kazanmayan para" demektir. Kim kaðýt parçasýnýn "fiziki'liðini" dokunup hissetmek istiyorsa, eline aldýðý banknot kadar paranýn faizinden feragat eder. Genel olarak ekonomideki tüm paranýn %5-10 civarý kýsmý banknottur. Kalan %90 para ise "kaydi"dir. Yani banka parasýdýr. Yani bir yerlerde faizlendiriliyordur. Kaydi paranýn tamamý, paranýn yaratýcýsý ve tek gerçek sahibi olan Merkez Bankasý'nýn ekranýnda bir iz'dir. MB ekranýnda kaydi para ekranlar arasý el deðiþtirir, ve faizlendirilir. Bankalar sadece bu kaydi para ile iþ yapar*. ATM'de veya internet bankacýlýðý ekranýnda görüp "benim param" dediðiniz tutar; Merkez Bankasýnýn ekranýnda, o bankaya ait sayfanýn altýndaki 1 satýrdan ibarettir. Siz ATM'den para çekerseniz; o para biraz azalýr, cebinize banknot olarak girer. *(2001 krizinde yoldan tek tek dolar banknotlarý toparlayýp gidip Tahtakale'de satan bankalarýmýz da oldu elbette; o tip durumlarý istisna sayýyorum)
Kaldýraç kavramý da oldukça yanlýþ algýlanýyor. Kaldýraç; "sahibi baþkasý olan parayý borç alarak iþlem yapmak" demektir. Zannediliyor ki uzayda dev bir gezegen var: dünyanýn tüm bankalarý hatta merkez bankalarý bile oradan borç alýp "kaldýraçla iþlem yapýyor". Klasik deyiþle: "Böyle bir þey olabilir mi ya?"

Kaldýraç sadece bireysel forex kullanýcýlarýnýn, forex þirketinden ödünç almýþ gibi yaparak sahip olmadýklarý paralarý kaybetmelerini saðlayan bir yöntem. Elinizdeki para tutarýný milyon cinsine çekip, "ben buna kaldýraç uygulayacaðým" derseniz; hiçbir aracý kurumun tek size 100x kaldýraç yapacak milyarlarca dolarlýk sermayesi yok. Yani; öyle bir kaldýraç düzeni yok. Miktar büyüdüðünde artýk onun adý "kredili iþlem" olur ve gider bankadan kredi çekersiniz. Banka size o krediyi vermek isterse; borçlanýp istediðiniz para çiftine, elektriðe veya tavuk yemine pozisyon alabilirsiniz. Pozisyondan ister para kazanýn ister para kaybedin; aldýðýnýz kredi miktarý ve vadesi bellidir. Kredi kartý ekstresini veya ev kredi taksidini nasýl geri ödüyorsanýz onu da geri ödemek durumundasýnýz. Yani iþin içine forex girdi diye hiçbir þey deðiþmiyor.
Para sahibi bir firma veya bir banka ise de durum ayný: borç miktarý büyüyebilir. Paranýn kullanýldýðý yer FX piyasasý da olabilir. Ancak eninde sonunda o para geri ödenecek. Özetle: Bireyler 3-5 bin dolar parayý kaldýraçla 300 bin dolarmýþ gibi kullanýyor diye FX piyasasý bir yöne trend yapmaz. Aslolan her zaman bankalardýr, fonlardýr. Türk bankalarý ciddi miktarlý FX pozisyon taþýmýyorlar 2002'den beri. O yüzden yabancý bankalar ve fonlar ve de doðrudan yabancý yatýrým sahipleri ne yapmak istiyorsa; kur oraya gidiyor. Bu kadar hýzlý ve net bir satýþ furyasý varsa: herkes sattýðý için. Forex'te ufak yatýrýmcýlar piyasayý manipüle ettiði için deðil. Ülkede çok büyük miktarlý yabancý parasý var. Biz "ülkeden kaçmalarý için" elimizden geleni yapýyorsak; kaçmaya baþladýklarýnda "ama bu manipülasyon" diyemeyiz.
Yer Ýmleri