Dowes

[rxpu]

ZK tümden kaldýrýldýðýnda para çarpaný mekanizmasý da teorik olarak sonsuz olabilir mi?. Burada döngüsel para aktarýmýný sonsuz deðerden sonlu bir deðere sýnýrlayacak tek etken kredi kullananlarýn teminat kapasiteleri olurdu.

Yani ZK=0 demek , para çarpaný - baðlýdýr- kredi kull*****n teminat kapasitesi

ZK=0 koþulunda ,devlet eðer bu teminat kapasitesini kendi müdahalesi ile (örneðin KGF) geniþlettiði oranda ayný zamanda para çarpanýnýn üst limitini de parasal sýkýlaþmaya neden olmadan arttýrabilir mi?

Yukarýdaki sorularýn cevaplarý evet ise, Bankalarýn ZK ve buna baðlý zayýflayan döngüsel aktarýmdan dolayý sýkýþmalarýnýn yarattýðý riske A diyelim

ZK larýn sýfýrlanmasýnýn riskine de B diyelim.

A>B ise devletin ZK larý sýfýrlamasý bir seçenek olabilir mi?

Böyle bir durumda A>B koþulu için ZK=0 olursa devlet buna muadil olarak ZK yerine bankalarýn kendi hisse senetlerini ipotek etme opsiyonu sunabilir mi?

Örneðin C bankasý ZK lar yerine kendi hisselerini ipotek verebilir mi?

Bu durumda tabi bankalar riskli duruma girdiðinde hisselerinin devlete otomatik olarak devredilmesi devletin riskini daha da arttýracaktýr, ancak A>B koþulunda zaten bu risk daha önce gerçekleþebileceðinden belkide banka sermayedarlarý ZK yerine banka hissesini teminat vermeyi kabul edebilirler. Sonuçta koþullar düzeldiðinde isteyen banka bunu tekrar ZK ile deðiþtirebilir.

[JonDowes]

Evet, ZK mekanizmasý MB'lerin arzý kontrol etme aracýdýr. Bunu kaldýrýrsanýz ve ek bir kýsýt da koymazsanýz, MB'nin yarattýðý bir birim kaydi para sistem içinde sonsuza kadar arttýrýlabilir.

Ne A ne de B gerçek birer risk deðil, regülatörlerin bilinçli birer tercihidir. MB'ler ve BDDK'nýn izin verdiði ölçüde olur. ZK'yý düþürmek hiperenflasyona giden yolun ilk basamaðýdýr, asýl risk budur; likidite açýðý deðil. Sonuçta likidite açýðý da negatif bir durum deðildir hep anlattýðým gibi. MB'ler karþýlýksýz olarak para yaratabildiðinden o açýðý kýsa vadeli olarak fonlayabilir ve çok güçlü - etkin bir para politikasý izleyebilir. ZK'yý sýfýrlamak, devlet garantisiyle teminatlarý patlatmak... doðru bir hipotetik platform deðil. Parasal seçimlerin amaç deðil, araç olduðunun altýný çizmek isterim. Amaç büyümedir, düþük enflasyondur, tam istihdamdýr. Makro parametrelerin istenen bileþkesine göre parasal kavramlara yön verilir. Ancak bu seçimlerde büyümeye %100 önem verip enflasyonu hepten gözden çýkarýrsanýz, Weimar enflasyonuna ulaþýrsýnýz.

[rxpu]

Evet, ZK mekanizmasý MB'lerin arzý kontrol etme aracýdýr. Bunu kaldýrýrsanýz ve ek bir kýsýt da koymazsanýz, MB'nin yarattýðý bir birim kaydi para sistem içinde sonsuza kadar arttýrýlabilir.

Ne A ne de B gerçek birer risk deðil, regülatörlerin bilinçli birer tercihidir. MB'ler ve BDDK'nýn izin verdiði ölçüde olur. ZK'yý düþürmek hiperenflasyona giden yolun ilk basamaðýdýr, asýl risk budur; likidite açýðý deðil. Sonuçta likidite açýðý da negatif bir durum deðildir hep anlattýðým gibi. MB'ler karþýlýksýz olarak para yaratabildiðinden o açýðý kýsa vadeli olarak fonlayabilir ve çok güçlü - etkin bir para politikasý izleyebilir. ZK'yý sýfýrlamak, devlet garantisiyle teminatlarý patlatmak... doðru bir hipotetik platform deðil. Parasal seçimlerin amaç deðil, araç olduðunun altýný çizmek isterim. Amaç büyümedir, düþük enflasyondur, tam istihdamdýr. Makro parametrelerin istenen bileþkesine göre parasal kavramlara yön verilir. Ancak bu seçimlerde büyümeye %100 önem verip enflasyonu hepten gözden çýkarýrsanýz, Weimar enflasyonuna ulaþýrsýnýz.

Sabit bir parayý sonsuza kadar döndürerek büyük bir para arzý yaratmayý ilk bakýþta çok mucizevi ve elit bir yöntem gibi yorumlamýþtým. Ancak anlattýklarýnýzý yorumladýðýmda böyle bir yöntem de aynen merkez bankasýnýn piyasaya fazla likidite vererek para arzýný arttýrmasýna benzer bir þekilde etki yapýyor. Sonuçta farklý yollardan da olsa efektif olarak artan para arzý , paranýn itibarýný ve ona olan itimadý zedeleyecek þekilde etki ediyor.

Yani nihai para arzýnýn arttýrýlmasýnýn birkaç yolu var ama sonuç deðiþmediðinden (para arzý artýp likidite fazlasý oluþtuðundan) her yol yine hiperenflasyona çýkýyor.

Anladýðým kadarýyla gerçek iktisadi faaliyete dayalý büyüme ile kontrollü arttýrýlan para arzý enflasyonu tahrik edemiyor. Zira ana gövde büyüdüðünden gövdenin birim parçasý baþýna düþen basýnç (birim para arzý) sabit kalýyor.

Burada büyümenin kalitesi de çok önemli rol oynuyor, zira suni ,hormonlu olarak zorlanan bir büyüme kas yerine yað ve hormonlu dokuyu arttýrarak gövdeyi büyütüyor. Bu yaðlý ve hormonlu birimler üzerine düþen basýnç (ek para arzý) da yukarýdaki örneðin aksine enflasyonu tahrik edebiliyor, borçluluðu arttýrýyor ve orta vadede kronik yüksek enflasyon sürecinde bir resesyona evrilebiliyor.

Verdiðiniz bilgiler ve detaylý anlatým için teþekkür ederim.

[JonDowes]

Evet, özünde para bir araçtýr. Aslolan üretimdir. Siz üretkenliði arttýrmak yerine sürekli parasal kavramlarla oynayarak "saðlýklý" bir büyüme elde edemezsiniz. Kaliteli ve yüksek teknoloji ürünü olmayan, ihracat yapamayan bir ülkeyi sadece faizlerle ve para arzýyla kalkýndýramazsýnýz. Bu platoda parasal anlamda söylenecek tek þey: "üretimi teþvik etsin, tüketime engel olmasýn, enflasyonu coþturmasýn; yeter" olmalýdýr. Daha fazlasýný beklemek, varlýk balonlarýyla sonuçlanýr ve uzun vadede sonu hep kötü biter. Bu nedenle de dile sakýz olmuþ "yapýsal reformlar" kaðýt üstünden þiir gibi okunmamalý; pratiðe dökülmelidir. Ýþçiniz 1 saatte 30 kg elma toplamayý býrakýp 2 adet iphone üretir duruma geldiðinde oluþacak 25 misli katma deðer sayesinde verimliliði ve dolayýsýyla ekonomiyi büyütürsünüz. Sýfýr faizle Egea satarak ancak kanayan yarayý bantlamýþ olursunuz.

[rxpu]

Bu noktada size uzun zamandýr sormak istediðim bir konu vardý onuda aradan çýkartayým,

Þimdi pisa testi sonuçlarýna göre 20 yýl sonra da hangi düzeyde katma deðer yaratacaðýmýzý bire bir görebiliyoruz. Yani bu test 20 yýl önce yanýlmadýðý gibi 20 yýl sonra da yanýlmayacaktýr. Bildiðiniz gibi pisa testi orta okul ve lise çaðýndaki yeni neslin okuduðunu anlama, matematik, fizik, 3 boyutlu düþünme gibi özelliklerini ölçüyor.

Bu testte türkiye oecd ülkeleri içinde *sonuncu*, dünya klasmanýnda ise 60. sýralarda yer alýyor. Þaþýrmayacaðýmýz bilgi þu ki yüksek katma deðer yaratan ve ihracat yapan ülkeler ilk sýralardalar.

Þimdi sorum þöyle ;

Eðer bir karar alýcý olarak 20 sene sonra da elinizdeki insan profili ile katma deðerli bir imalat yapýlamayacaðýný bilimsel metotlar ile *kesin* olarak öngörebiliyorsa aþaðýdakilerden hangisini yapardý:

1-) Yüksek dýþ borç almak ve ülkeyi daha da borçlandýrarak sanal bir refah ile gittiði yere kadar hane halkýný refah içinde yaþadýðýna ve geliþtiðine inandýrmak. Böylece var olan oy oranýný korumak ve ülkenin yönetiminde olmayý garanti altýna almak.

2-) 20 yýl sonra dahi katma deðerli çýktý elde edemeyeceðinizi bilmenize raðmen,belkide 40 yýl sonrasýný kurtarabilme *ihtimali* (yani yine bir garanti yok) için bugünden acý reçete uygulamak ve halkýn tepkisini çekmek ve iktidarý kaybetmek pahasýna halkýn refahýný ciddi oranda negatif etkileyecek önlemler almak.

NOT: halkýn da kendi kiþisel refahýný uzun süre (>20 yýl) zedeleyecek bir yöneticiyi iktidarda tutma olasýlýðý sýfýra yakýn olduðundan buradaki kýsýr döngü de aslýnda sadece çözümün deðil , hangi seçimin yapýlacaðýnýn dahi sanýldýðý kadar kolay olmadýðýný gösteriyor.

[JonDowes]

Politikacýnýn günü kurtarma çabasý ve güç hýrsý sadece bize deðil tüm 3. dünya ülkelerine özgü. Sonuçta dünyada 10'larca Güney Kore de yok. Bu, toplamsal bilinçle, tercihlerin yavaþ yavaþ deðiþmesiyle, adým adým olan bir süreç. Kore ve Finlandiya gibi hýzlý balýklarý istisna sayarsak, geliþim ve kalkýnma uzun yýllara yayýlan bir proje ile mümkün. Hiçbir ülke 80-90. basamakta iken 5-6 yýlda ilk 10'a giremiyor. Basamaklarý 2'þer 3'er çýkmak bile gelecek için umut ýþýðý yakabilecek bir durum olurdu. Bunun için de bir yol gösterici fener gerekiyor. Biz bu þansý AB üyeliði ve reform paketleriyle elde etmiþtik, sonra rafa kaldýrdýk. Patika önümüze serildi, baþlamýþken "yorulduk" deyip býraktýk. Bizim nüfus genç, amaçlarý oldukça bireysel. Yaþ ortalamasý arttýðýnda hayata bakýþ açýsý da deðiþecek ve her nesil kendi çocuklarý için bir gün geleceði düþünmek zorunda kalacak. Toplum genelinde "köþe dönme"nin tek amaç olmadýðý biraz da olsa sindirildiðinde, kanaat önderleri öne çýkarak reformlar için gerekli aktivasyon enerjisini saðlayacak. Bu ülkede düþünme ve yaþama eylemlerini ayný anda ifa eden bizim gibi naif insanlar ancak bu þekilde hayal ederek geleceðe bakabiliyor Yoksa, hepten Patagonya olacaðýz deyip Batý'ya bir þekilde göçmek tek çare olarak gözüküyor.

[rxpu]

Ýdeal bakýþ açýsýyla söylediklerinize katýlmakla birlikte , yukarýdaki önermeleri matematiksel denklem olarak çözdüðümüzde seçim, borç almaya devam ederek sanal refahý sürdürmek þeklinde oluþuyor, zira bunun dýþýndaki çözüm için fiili bir imkansýzlýk karþýmýzda duruyor. (halkýn uzun süre refahýný kýsýtlayýcý önlemleri kabul etmesinin imkansýza yakýn olduðu). Ve ne yazýk ki uzun olarak tabir ettiðimiz bu süre halihazýrdaki insan profilimiz için belki de gerçekten fiili bir imkansýzlýk yaratacak kadar çok çok uzun.

Bizim meslekte buna deadlock veya bazý durumlarda livelock diyoruz.

Ýyi bayramlar.

[Ahmetg]

Yazilanlar hep Turkiye ornek alinarak yada 3. dunya ulkeleri ornek alinarak yazilsada bence buna Amerikaninda dahil edilmesi gerekiyor

Dowes arkadasimizin benimle hemfikir olmadigini biliyorum. Ancak ABD icin konusmak gerekirse durum daha da vahim.

Eminim buradaki herkes ABD nin borcluluk durumunu biliyordur. Gerek borclarin GDp ye orani gerekse absolut rakam olarak hep rekor kirarak onumuzde bu rakamlar. Bir de dusunulmesi gereken sudur; faizlerin komik derecede dusuk oldugu bir ulkede artik borcun cok yuksek olmasindan dolayi toplam faiz odemeleride astronomik rakamlara cikti ve butce acigini da zorluyor.

Ulkenin her alaninda cokusu gormek mumkun. Media da herhangi devletle alakali bir hizmete bakin yada herhangi bir istatistige bakin hep butce kisintisi hep subvansiyonlarin kaldirilmasi, yardimlarin azaltilmasi sonra saglik harcamalarindaki olaganustu kisinti

Herhangi yasli bir amerikali ile konusun yada benim gibi cok uzun yillar bu ulkede yasamis biri ile, alim gucundeki korkunc dususu anlatacaktir. Bu alim gucundeki dusus hala suruyor, teknolojinin gelismesi buluslar internet ne bilim cep telefonlarinin ucuzlamasi yada elektrikli arabalarin cikmasi bu gercegi degistirmiyor.

Kimse kalkip Turkiye de alim gucu yukseliyor zenginlesiyor diyemez oradaki gercekler bariz acik. Ama Amerikada daha kotusunu gormek mumkun. Icinde yasamayanlar bilemez.

butun bunlar yetmezmis gibi bir de parasal genisleme denen ve Amerikan halkinin %99 unun bi haber oldugu anlamadigi bir dalavare var ortalikta. O paranin vergi gelirlerinden yada fiziki para ile odenmesi imkansiz. Piyasalari negatif sekilde etkilemeden nasil bu para cekilecek bende cok merak ediyorum.

Eger bir ulkenin zenginligi insanlarin satin alma gucu ile anlasiliyorsa ki ben oyle anliyorum heralde dunyada amerika kadar hizli fakirlesen baska ulke yoktur diyorum. 2. dunya savasindan muhtesem bir basari ile cikip ulkenin refah seviyesindeki patlamayi yasayan insanlar ve benim gibiler simdi ABD ile Turkiye arasindaki yonetici maaslarini mukayese edip bazen Turkiyeyi daha avantajli cikaran rakamlara rastlayabiliyoruz. Sanirim bu bile ABD deki satin alma gucundeki cokusu cok guzel gozler onune seriyor.