Dowes

[JonDowes]

En baþtan kurgunuz yanlýþ. Bunun bankacý veya memur veya öðrenci bakýþ açýsý diye bir þey de yok. Tüm dünyada bunun tek bir doðrusu var... Hep "nakit" bazlý düþünüyorsunuz. Döviz pozisyonu veya genel olarak finanstaki her tür "kesin pozisyon"; zamandan baðýmsýz düþünülür. bu nedenle vadeleri, nakit akýþýný, vade farklarýný, faiz maliyetini... tamamen kafadan çýkarýp öyle bakmayý deneyin:

1. Bugün USD satýn aldým = + USD pozisyonu
2. 10 günlük forward USD satýn aldým = + USD pozisyonu
3. VIOP'ta USD long pozisyon açtým = + USD pozisyonu

Bu 3 döviz pozisyonunun birbirinden en ufak bir farký yok. Vadeli iþlemler (2 ve 3 numara) yapýldýktan sonra: bu iþleri yapan kiþi 3 birim LONG'tur. Dolar kuru ertesi gün %a birim deðiþime uðradýðýnda günlük kar/zarara 1 birim deðil 3 birim üzerinden bakýlýr. Eðer bu kiþi "ben dolar pozisyonumu sýfýrlamak istiyorum" diyorsa 1 birim deðil 3 birimlik dolar satýþ iþlemi yapmalýdýr. Bu satýþý ister hemen spotta yapar, ister forward satar, isterse VIOP'ta satar; isterse kombinasyon yapar, isterse baþka bir piyasa bulur orada yapar. Ýþlemlerin takasýnýn hangi gün yapýldýðýna (yani vadesine) o kadar takýlý kalýyorsunuz ki püf noktasýný kaçýrýyorsunuz. Takas tarihlerinin farklý günler olmasý sadece FONLAMA ihtiyacý doðurur. Yani döviz borçlanmasý gerekebilir. Ama dolar nakit açýðým var diye yeni bir satýn alma yaparsa; yeniden pozisyon açmýþ olur, amacýna ters iþlem anlamýna gelir.

Yukarýdaki pozisyonlarýný koruyan bir kiþi için... Dolarýn %20 zýplamasý sevindirici midir? Evet

Yukarýdaki 3 pozisyon arasýnda; dolarýn %20 zýplamasýndan ETKÝLENMEYECEK bir tanesi var mý? Yok

Vadelerinin farklý olmasý, dolar zýplamasýnýn farklý oranda yansýmasýna neden olur mu? Hayýr

Her 3 kalemde de "döviz pozisyonu ve bundan elde edilecek kar" arasýnda en ufak fark yok. Hepsi ayný 1 birim ise; hepsi ayný kar/zararý getirir.

Burada kafanýzý karýþtýrabilecek tek þey þu: farklý piyasalardaki fonlama maliyetleri (yani carry'si, yani vade farký, yani taþýma faizi) ek olarak pozisyon bazýnda maliyet/gelir yaratabilir. Ama bunun döviz pozisyonu etkisiyle en ufak alakasý yok. Siz bugün 3 ay vadeli inek satýn alsanýz; arada 3 aylýk faiz ödeyeceksiniz. Ama inek fiyatlarýnýn deðiþiminden ayný bugün spottan peþin alan kiþi gibi etkileneceksiniz deðil mi? Yani 3 ay sonra inek fiyatlarý ikiye katlasa... "iyi ki 3 ay önceden almýþým" diyeceksiniz deðil mi? çünkü %50 ucuza almýþ olacaksýnýz? Yani "inek pozisyonunuz %100 kar getiri vermiþ olacak"... Burada 3 aylýk faiz ödediniz diye... inek pozisyonu getirisinin %100 olmadýðýný iddia edebilir misiniz? HAYIR. Fonlama her zaman pozisyon kar/zararýndan ayrý düþünülür. Zira fonlama nedeniyle bir gelir/gider oluþurken, bundan tamamen baðýmsýz þekilde "pozisyonel" bir kar/zarar da vardýr. Teminat tamamlama çaðrýsý (margin call) haricinde, bu 2 kar/zarar rakamý birbirini asla etkilemez.

Ýnek olayýna itirazýnýz yoksa... inek kelimesini dolar kelimesiyle yer deðiþtirin. Dolar bir emtia ama ayný zamanda kendi de bir döviz olduðu için karmaþa yaratabiliyor ama yaratmasýn. Bir traderin, spekülatörün, uzun vade yatýrýmcýsýnýn bakýþ açýsý hep aynýdýr, finans bunu söyler: "pozisyonel kar/zarar hesabý anlýk, yani: "marked to market" tutulur. Bir alým/satýmý vadeli yapmanýz sadece nakit akýþýný deðiþtirir.

Tüm bunlardan sonra: banka swap yaptýðýnda piyasadan en ufak bir alýþ veya satýþ yapmaz. Çünkü pozisyonel durumu SIFIR. Dolar almaya da, satmaya da ihtiyacý yok. Nakit akýþý çok farklý bir þeydir. Bir banka dolar kredisi verdiðinde eðer elinde teslim edecek dolarý henüz nakden yoksa, gidip piyasadan dolar SATIN ALMAZ. Dolar BORÇLANIR. Bunu ister depo iþlemleriyle ister swaplarla yapar; çünkü bu iþlemlerde pozisyonel bir þey yoktur sadece ödünç alma/verme vardýr. (SWAP = 2 tane farklý para birimini karþýlýklý olarak borç alýp vermedir. Bu iþlemi bir adet spot ve bir adet forward iþlemleriyle yapabilmeniz; özünü deðiþtirmez. Bir tane + pozisyon ile bir tane - pozisyon içeren iki finansal iþlemin bileþimi net olarak sýfýr pozisyondur.)

Borçlanma/Borç verme ile satýn alma/satma birbiriyle çok ilintili ama aslen TAMAMEN farklý kavramlardýr. Biri sahibiyet ilkesine dayanýr. Sahip olmak veya elden çýkartmak için "satýþ deðeri" kullanýrsýnýz ve iþlem kesin ve ebedidir. Borç alma/vermede ise en ufak bir "sahibiyet hareketi" olmaz. Sadece tersi için vadesi beklenen bir ödünç alma/verme vardýr. Bunda satýþ fiyatý olmadýðý gibi, piyasadaki satýþ fiyatýnýn deðiþmesi, borç alan ve veren kiþiye hiç bir etki uyandýrmaz. Çünkü mal hep ödünç verenin bilançosunda yatýyordur ve ödünç vermiþ olmasý POZÝSYONUNU DEÐÝÞTÝRMEZ. Ayný þekilde bir malý, ineði, dövizi ödünç alan da sýrf bu borçlanma nedeniyle POZÝSYON almýþ olmaz. Çünkü bilançosuna sahibiyet ilkesiyle bu mal girmez; geri verilmek üzere borç olarak gözükür. Fiyatýnýn deðiþimi de etkilemez, yani; borç alanýn POZÝSYONU 1.günden sonuncu güne kadar SIFIRdýr.

Bu yazdýklarým çok düz ve zaten herkesin bildiði þeyler gibi gelebilir. Ama POZÝSYONEL mantýðýn hatalý olmasý, püf noktalarýný tekrar etmeyi gerektirir.

Özetle: POZÝSYON kelimesinin ihtiva ettiði anlamý doðru kullanmak için:
1. Nakit akýþlarýna kesinlikle bakmayýn. Nakit akýþý fonlamayla, likidite ile alakalý bir kavram sadece.
2. Fonlama, taþýma, borçlanma maliyetlerine bakmayýn. Bunlar pozisyonu ne arttýrýr ne azaltýr.
3. Pozisyon demek; 1 birimlik mala etki eden %x piyasa hareketinin net kar/zarar etkisinin pozisyon sahibine aynen %x birim yansýmasý demektir. Nakit akýþýnýn getirdiði gelir/giderleri bununla asla birleþtirmeyin (kavramý özünde anlamak için, yoksa genel kümülatif gelir/gideri hesaplamak ayrý konu)
4. Bu sayýlanlarýn geçerli olduðu durumlarýn sadece "SATIN ALINMIÞ" ve vadesi ne olursa olsun kesinleþmiþ; geri dönülemez, cayýlamaz alým/satým iþlemlerini baðladýðýný unutmayýn (yani, opsiyonlar ve teminatlar bu ilkelere uymaz: kesin bir pozisyon doðurmaz)

Bankalarýn kredi/mevduatlarýnda tüm bu saydýklarým geçerlidir. Bir banka yurt dýþýndan dolar borçlanýyor diye, TL kredi vermek üzere:

1. Dolarý SATIP TL'ye geçerse: kendine nur topu gibi bir döviz pozisyonu (short'u) açmýþ olur.
2. Döviz pozisyonu istemiyorum, sadece borç alma/verme amaçlý iþlem yapacaðým derse: gider piyasada dolarý TL'ye swaplar, pozisyon açmadan TL kredi vermiþ olur.

[rxpu]

Yazdýklarýnýzý daha detaylý tekrar okuyup düþünmeliyim. Kafam biraz daha dediðiniz gibi nakit ve günlük düþünüyor. Aslýnda bunun yanýnda hiçbir zaman piyasalarýn bu denli derinlikli ve sorunsuz çalýþabileceðine ikna olamýyorum. Anladýðým kadarýyla bugün ve vadeli tarih birbirlerine fonlama ile kesin baðlý olduðu için aslýnda pozisyon durumu deðiþmiyor.
Ancak piyasalarýn mükemmel derecede derinlikli ve sorunsuz olmadýðýna inandýðým için hep bugün ile vadeyi kesinlikli olarak birbirine baðlayan fonlamanýn içinde ciddi riskler barýndýrabileceðini düþünüyorum. Zira fonlama sizin elinizde olan birþey deðil piyasanýn inisiyatifinde. Yani bugün ile vadeyi birleþtiren fonlama benim için o kadar güvenilir ve kesin bir baðlayýcýlýða sahip deðil. Bu durum tabii sizinde belirttiðiniz gibi kafamda çevresel þartlardan etkilenerek kurguladýðým yanlýþ bir model, o yüzden bir daha konunun üzerinde düþünmemde yarar var.

Örneðin:

Piyasada -%0.2 faizli 100 yýllýk bir alman tahvili olduðunu varsayalým ve ben gidip onu aldým. sizin bakýþ açýnýzla bu bir borç ve pozisyonu deðiþtirmez, zira gerekli zarara katlanarak her zaman elden çýkarýlabilir.

Ben ise psikolojik etkenler ile bunun bir pozisyon olduðunu düþünemiyorum zira istatistiki olarak ufak bir olasýlýkta olsa o tahvili benden benim biyolojik yaþam sürem içinde almak isteyecek bir karþý ayaðýn olmama ihtimali olduðunu düþünüyorum. Bu biraz saçma bir düþünce ama o tür bir olasýlýðýn varlýðý dahi iþte o bugün ile vadeyi baðlayan fonlama baðýný bende zayýflatýyor. Bu da nakit düþünmeme ve pozisyon kavramýný da nakitle özdeþleþtirmeme neden oluyor.

Verdiðiniz detaylý bilgiler için tekrar teþekkür ederim. Emeðinize saðlýk.

[JonDowes]

Tahvil satýn almak özünde bir borç vermedir elbette ancak tahvilin özelliði, gündelik olarak piyasa faiz deðiþimlerine göre deðiþen "tahvil fiyatý" içermesidir. Tahvil pozisyonu bu "faiz etkisinden" dolayý ilgili vadenin uzun vadeli faizinden etkilenir. Fonlama ise gecelik çalýþýr. Yani: tahvil pozisyonunu diðer her þeyi kenara ayýrýp öncelikle ele alýrsanýz, yukarýdaki anlattýklarýmda karmaþa doðma ihtimali çok artar. Burada "gecelik faiz" ile "100 yýllýk uzun vade faiz"in birbiriyle etkileþiminin sýfýr olduðunu anlayýp, ayrýk olgular olarak kabul ederek doðru sonuca ulaþýrsýnýz. "Piyasada faizler deðiþince 100 yýllýk tahvil faizi de deðiþir; demek ki pozisyon ile fonlama birbirine karýþtý" derseniz, bu biraz fazlaca zorlama olur. Bunu 1 aylýk bono almýþ gibi düþünerek daha net fark edersiniz: 1 aylýk faiz özünde likidite mi fiyatlar? yoksa bu aslolarak bir bono pozisyonu mu? Doðrusu; ikisi de. Çünkü bu ürün bir likidite/para piyasasý ürünü. Vadesi çok kýsa olduðu için fonlama ile "underlying" dediðimiz 1 aylýk faiz birbiriyle neredeyse ayný þey. Zaten 1 aylýk bono alan kiþi "ben bono pozisyonu taþýyorum" diye bakmaz. 1 aylýk para borç verdim diye bakar. Bu kadar kýsa vadeli (15 gün durasyonlu) bir ürünün fiyatý da hemen hiç oynamaz; pozisyonel kar/zarar bu nedenle dikkate alýnmaz. Pozisyonel mantýk daha çok hisse senedi, döviz, emtia veya uzun vadeli tahviller gibi vadesi olmayan veya varsa da pek kýsa olmayan, yýllarla ölçülen finansal varlýklar için kullanýlýr. abartý bir örnekle: yolda yürürken aldýðýnýz bir dondurma "pozisyon" deðildir; yiyip bitirirsiniz hemen. Ama üzerinizdeki kot pantolon bir pozisyondur; en azýndan 2-3 yýl daha sahibiyete devam etmeyi umarsýnýz.

Bir de, fonlamanýn ve diðer piyasa risklerinin "pozisyon" mantýðýný deðiþtirecek bir yaný yok. Riskler her zaman vardýr ve ilgili fonlama maliyetlerine veya malýn fiyatýna zaten girer ve orada hep yer alýr. Yine, pozisyonel mantýk deðiþmez. Dolar satýn alýrken dünyanýn uzaylýlarca yok edilme ihtimalini düþünerek miktarý azaltmýyorsanýz; baþka benzeri faktörleri de pozisyonel mantýða sokmamalýsýnýz...

[rxpu]

Türkiye'de biraz paranoyak olduk. O nedenle vade dediðimizde zaten içimizden bir ooooooooo sesi çýkýyor. Bu konuyu detaylý yazýlarýnýza göre tekrar düþünmeliyim. Kitap özeti formundaki yazýlarýnýzýn da bu bölümde uzun yýllar kalmasýný dilerim. (tabii tekrar veritabaný sorunlarý oluþmaz ise) . Yazýlarýnýzýn geniþ halk kitlelerinin ihtiyaç duyduðu finansal okur yazarlýða katkýda bulunacaðýný düþünüyorum. Kolaylýklar dilerim.

[JonDowes]

Teþekkürler, iyi haftasonlarý...

[rxpu]

size de iyi hafta sonlarý.

[inti]

Sayýn @jondowes

TBMM raporu, hem ddk hem de bbdk raporlarýný derlemiþ.
Kasým krizinin baþlangýcý deutshe bank'ýn 1.5 milyarlýk dolar talebiyle baþlýyor.
https://www.tbmm.gov.tr/sirasayi/don...il01/ss663.pdf

ilk resimde gazi erçel, demirbank'ý dibs ihalesinde faizi %37'e düþürdüðü için suçluyor.
ilk sorum, demirbank o tarihte neden dibs ihalesinde faizi bu kadar düþürmüþ olabilir ?




ikinci resimde "HSBC, Akbank ile konuþuyor" ifadesinden sonrasýný kýsaca özetlermisiniz ? Ben gerçekten anlamadým

[JonDowes]

ilk resimde gazi erçel, demirbank'ý dibs ihalesinde faizi %37'e düþürdüðü için suçluyor.
ilk sorum, demirbank o tarihte neden dibs ihalesinde faizi bu kadar düþürmüþ olabilir ?

ikinci resimde "HSBC, Akbank ile konuþuyor" ifadesinden sonrasýný kýsaca özetlermisiniz ? Ben gerçekten anlamadým

1. Faizin inmesi olgusunu yanlýþ anlamayýn: Demirbank piyasadaki faizleri indirmiyor, belirli bir tahvil ihalesindeki arzýn neredeyse tamamýný alýyor. Yüksek fiyat attýðý için tahvilleri topluyor bu da ihalenin sonuç faizini düþük tutuyor. Bu sayede tahvil dolu gemisinin su almaya baþlamasýný engelleyeceðini düþünüyor: O ihaleden gelen gazla genel tahvil faizleri düþerse, elindeki tahviller deðerlenir ve sermayesi de eksiye geçmez. Ancak artan stok fonlama ihtiyacýný arttýrýyor.

2. Demirbank, Akbank'ýn müþterisi HSBC'yi elinden almaya çalýþýnca; Akbank da misilleme olarak önce Demirbank'a borç vermeyi kesiyor ve diðer bankalarý arayýp "Demirbank'ta çok risk var, dikkat edin verdiðiniz paralar batmasýn" diyor. Bu da Demirbank'ýn borç para bulmasýný zorlaþtýrýyor. (Sadece yazanlarý özetledim, tamamý gerçektir demiyorum)