Dowes

[rxpu]

Negatif faize ihtiyacý olan ülkeler için yorumlamýþ, TR'yi baðlamaz.

Avrupada'da bildiðim kadarýyla halkýn banka hesaplarýndan hesap iþletim ücreti dýþýnda , bulunan paradan negatif faiz dolayýsýyla kesinti olmuyor. Almanya'da birkaç eyalet biz artýk halkýn vadeli vadesiz hesaplarýna bunu uygulayacaðýz demiþlerdi ama gelen tepkiler sonucu uygulayamadýlar. Yani hesaplardan yüzdesel bir eksi faiz kesintisi fiiliyatta yok. Ama kabak gibi 0 faiz var o baþka.

[JonDowes]

Avrupada'da bildiðim kadarýyla halkýn banka hesaplarýndan hesap iþletim ücreti dýþýnda , bulunan paradan negatif faiz dolayýsýyla kesinti olmuyor. Almanya'da birkaç eyalet biz artýk halkýn vadeli vadesiz hesaplarýna bunu uygulayacaðýz demiþlerdi ama gelen tepkiler sonucu uygulayamadýlar. Yani hesaplardan yüzdesel bir eksi faiz kesintisi fiiliyatta yok. Ama kabak gibi 0 faiz var o baþka.

Ýsviçre'de vardý, diðerlerinde duymadým.

[rxpu]

Ýsviçre'de vardý, diðerlerinde duymadým.

Ýsviçre AMB otoritesinin dýþýnda olduðu için para da bol ne gerekirse yapýyor para getirenleri bezdirmek için. SCB de 450 milyar euro'nun üzerinde para birikmiþ kara kara düþünüyorlarmýþ ne yapacaðýz bu eurolarý diye. Hakikaten büyük dert.
Ancak AMB otoritesinin geçerli olduðu ülkelerde halkýn parasýný hesaplardan hiç kesmediler diye duydum. Dediðim gibi bir ara Almanya'da birkaç eyalet artýk kesmek zorundayýz demiþ, millet hesaplarý kapatýp diðer eyaletlerde açmaya baþlayýnca vazgeçmiþler diye duydum.

[JonDowes]

Doðrudur. Zaten kesecekleri 10-20 bps bir þey, çok abartýlacak bir þey deðil.

[syýlmaz]

Sn. JonDowes, yüksek faiz tartýþmalarý tekrar alevlenince sormak istedim. Bankalar yeni kaynak giriþine ihtiyacý olduðu için daha fazla mevduat toplamaya çalýþýyorlar. Peki yüksek faizle mevduat toplamaya çalýþmaktansa neden daha düþük faizle hemde uzun vadeli daha fazla tahvil ihraç etmeye çalýþmýyorlar?

Daðýtacaklarý kredi kadar sürekli tahvil ihraç edecek potansiyel mi yok? Eðer varsa neden mevduata ihtiyaç duyarlar?

[JonDowes]

Cevap: Düþük faizle uzun vadeli bonolarý kimse almadýðý için... Öyle bir talep veya potansiyel yok. BES ve yatýrým fonlarý ne alýyorsa, talep o kadar. Þimdiye kadar hiç bireysel bir yatýrýmcýnýn "2 yýllýk Ýþ bonosu aldým" dediðini duymadým.

Bir de hep yanlýþ yorumlanan bir konu: Mevduat faizini arttýrarak daha çok mevduatçý çekmek diye bir kavram yok. Mevduat TR dýþýndan bir yerlerden gelmiyor. Mevduat bir havuz ve bankalar birbirlerinden ayný paralarý kapýp duruyorlar, ek giriþ olmuyor. Faizle birikim artýyor, genel toplam da o yüzden artýyor. Faizi arttýrmak ek bir kaynak yaratma aracý deðil özetle. Havuzun içindeki olaylar nedeniyle faiz artýyor veya azalýyor. Faizi arttýrmak "kaynak yaratma"ya yarayan bir þey deðil. Kaynak ancak yurtdýþýndan "dýþ borç" olarak geliyor.

[syýlmaz]

Cevap: Düþük faizle uzun vadeli bonolarý kimse almadýðý için... Öyle bir talep veya potansiyel yok. BES ve yatýrým fonlarý ne alýyorsa, talep o kadar. Þimdiye kadar hiç bireysel bir yatýrýmcýnýn "2 yýllýk Ýþ bonosu aldým" dediðini duymadým.

Bireysel yatýrýmcýlar yüksek faizde olsa yöneleceðini sanmýyorum, bizim insanýmýza yabancý tahvil iþi. Demek ki yabancý yada yerli kurumlarda pek ilgi göstermiyor tahvillere. Peki daha fazla eurobond ihraç edip, kur artýþýna karþý hedge yaparak kredi olarak daðýtamaz mý?

Ayrýca daha fazla kaynak bulmak için yenilikçi ürünler çýkartamazlar mý? Mesela uzun yýllardýr faizin olmadýðý Japonya için Yen cinsi görece düþük faizli eurobond ihraç etmek gibi. (Bunu salladým tabi kafadan, demek istediðim buna benzer dünyanýn çeþitli yerlerinden yeni kaynaklar bulmak)

Yani yüksek faize karþý daha düþük faizli uzun vadeli borçlanmanýn yolunu bulmak bu kadar zor mudur bizim için?

[JonDowes]

Bireysel yatýrýmcýlar yüksek faizde olsa yöneleceðini sanmýyorum, bizim insanýmýza yabancý tahvil iþi. Demek ki yabancý yada yerli kurumlarda pek ilgi göstermiyor tahvillere. Peki daha fazla eurobond ihraç edip, kur artýþýna karþý hedge yaparak kredi olarak daðýtamaz mý?

Ayrýca daha fazla kaynak bulmak için yenilikçi ürünler çýkartamazlar mý? Mesela uzun yýllardýr faizin olmadýðý Japonya için Yen cinsi görece düþük faizli eurobond ihraç etmek gibi. (Bunu salladým tabi kafadan, demek istediðim buna benzer dünyanýn çeþitli yerlerinden yeni kaynaklar bulmak)

Yani yüksek faize karþý daha düþük faizli uzun vadeli borçlanmanýn yolunu bulmak bu kadar zor mudur bizim için?

Daha fazla Eurobond ihracý fikren güzel ama pratiði o kadar kolay deðil. Eurobond talebinin belli bir hacmi var, o da zaten yapýlýyor. Siz talepten fazla Eurobond satmaya kalkarsanýz ne olur? Faizler zýplar. Maliyetler artar. Aþýrý satýþ denemesindeki baþarýsýzlýk, prestij kaybýna neden olur ve gelecek yýllarýn ihraçlarýný da tehlikeye atarsýnýz.

Hadi bunu bir kenara koyup Eurobond satýþlarýnýzý biraz arttýrdýnýz diyelim. Bu artýþ rastgele, beklenmedik bir yerden mi gelir? Yoksa zaten TR mallarýna girmeyi düþünen birilerinden mi? Ýlk beklenen þey 2.sidir. Yani, sizin sattýðýnýz ek Eurobondlar, diðer piyasalardan "yer". Yabancý mevduatý düþebilir? Borsadaki yabancý payý azalabilir? Fon ve devlet Eurobondlarýnýn talebinden çalabilir? Yani sizin musluðun birinden su almýþ olmanýz, diðer musluðun akýsýný azaltabilir. Sonuç: beklenenden farklý seviyeye çýkamayan bir döviz arzý ve ekonomideki tüm aktörlerin kümülatif döviz kaynaðý (ve pozisyonunda) ek bir getiri vermeyen sað cepten sol cebe aktarým...

Yen cinsi tahvili Devlet çýkarttý, 3-5 yýlda bir de çýkartmaya devam ediyor. Onun tek talibi Japonlar oluyor, oranýn da talep hacmi belli. TR mallarýný alýrken olabilecek en düþük faizli para biriminden Eurobond almak için Batýlýlara saðlam bir sebep gerekir (bence yok). Kaldý ki JPY cinsi borçlanmanýn tek amacý "faiz maliyetini düþürmek" ise, bu zaten en baþtan yanlýþ bir hedef olur. Bunca yýldýr döviz kredisi kullanan þirketlerin amacý da buydu: döviz faizi düþük onu kullanalým... peki kur riski? onu hedge eden yok. Yen cinsi faizler çok düþük; buna karþýlýk yen cinsi kur riski en yüksek. THY bilançosu boþa milyarlýk zararlar yazmadý. Yen cinsi borçlanmayý siz bireylere ve kurumlara da JPY cinsi kredi satarak kullanacaksanýz zaten kur riskiyle boðuþan ekonominin üstüne bir de benzin dökmüþ olursunuz. Yok kur riski almadan yapalým ve diðer paralara swaplayarak kullanalým derseniz, JPY faizi orada kalmaz; swapýn maliyeti diðer para birimlerinin faizine getirir toplam oraný.

Tek derdimiz yüksek faiz ise, önce faizi parçalara ayýralým:

Toplam faiz = "risksiz faiz" + "ülke risk primi" + "vade primi" + "likidite primi"

Bunlar içerisinde;

TL cinsi borçlanmalar için en büyük dert risksiz faiz dediðimiz devlet tahvillerinin bile yüksek faizli olmasý. Bunun sebebi de enflasyon. Az faiz ödemek istiyorsak, ekonomiyi yönetenler enflasyonu düþürecek. ikinci sorun: ülke risk priminin yüksekliði. Bunu da politik ve sosyoekonomik politikalar saðlar.

Yabancý para cinsi borçlanmalarda en büyük dert: ülke risk primi. Bu düþünce likidite ve vade primleri de takip ederek düþer.

Yani, finansal mühendislikle, sað cepten alýp sol cebe para koyarak... faiz düþürülmez. Sermaye sahipleri, yani kapitalistler, enayi deðil. Yüksek faizle borç bulabilmemizin birçok sebebi var ve o kök sorunlara hiç el sürmeden kaðýt üstü oyunlarla daha ucuza borçlanamayýz. Bunun mükemmel bir örneðiyiz hem de. 90'lý yýllardaki faizlere bakýn. Bir de 2002-2007 arasý faizlerin (ve faizi oluþturan primlerin) gidiþatýna bakýn. Sonraki dönemdeki "süper" performansýn ana nedeni enflasyonu düþürebilmek ve AB üyeliði kapsamýnda reformlar yapmaya baþlamaktý. Hatta daha AB üyesi olmadan, faizlerimiz (daha doðrusu risk primlerimiz) kimi AB ülkelerinin standartlarýný yakalamýþtý.

Sonra faizler neden tekrar yükseldi? Bunun için ülkenin hedeflerine, politikalarýna, dýþ iliþkilerine ve ekonomiyi canlandýrmak için alýnan tedbirlerin "yapýsallýðýna" (veya gündelikliðine) bakmanýz yeterli.