Enflasyon muhasebesi bitti, zerinden 10 yldan fazla zaman geti. Bu konu da nereden kt, demeyin. Enflasyon dzeltmesi sadece 2003 ve 2004 yllarna ilikin mali tablolar zerinde yaplm sonra da uygulamadan kalkm olmasna ramen, etkileri hala devam ediyor ve korkarz ki devam edecek.
Bunlardan en nemlisi enflasyon dzeltme farklar ile ilgili. Buna gre, pasif kalemlere ait enflasyon farklarnn baka bir hesaba nakledilmesi veya iletmeden ekilmesi durumunda, bu tutarlar zerinden, ilemlerin yapld dnemde kurumlar vergisi denmesi gerekiyor.
Birok irketin mali tablolarnda hl enflasyon farklar yer alyor. En ok grlen “Sermaye Dzeltmesi Enflasyon Olumlu Farklar”. nk bu tutar bilanoda zkaynaklar ierisinde ayr bir kalem olarak yer alyor. Bir de grnmeyenler var tabii. Dier zkaynak kalemlerine (rnein yasal veya olaanst yedekler, gemi yl krlar gibi) ilikin enflasyon farklar ilgili hesap bakiyesi ierisinde yer alyor.
Bu haftaki yazmzda, genel olarak enflasyon dzeltmesinin artlarna deindikten sonra, pasif kalemlere ait enflasyon farklarnn iletmeden ekilmesi konusunu sermaye azaltm ve tasfiye kapsamnda ele alacaz.
Ne zaman yapld?
2003 yl sonu. Bir yasa kt. Buna gre 2004 ylndan itibaren mali tablolar enflasyon etkisini de ierecek ekilde dzenlenecekti. Bunun iin ncelikle bir yl ncesinin yani 2003 ylnn mali tablolarnn dzeltilmesi gerekiyordu. Esasen 2003 yl mali tablolarnda yaplan dzeltme ilemi sadece, enflasyonun 2004 yl mali tablolar zerindeki etkisini grebilmek iin bir balang noktas oluturma amacn tayordu. Baka bir deyile, 2003 yl bilanosunda yaplan dzeltme ilemi, enflasyonun irketin kurulduu gnden 31.12.2003 tarihine kadar geen sredeki etkilerini belirleme amacyla yapld.
Bu nedenle de enflasyon dzeltme ilemi sonucu ortaya kan kr veya zarar, 2003 yl kr zararn deitirmedi. Tek kalemde gemi yl kr/zarar olarak bilanoya dahil edildi. Daha dorusu dzeltme ilemleri, mkelleflerin 2003 ylna ilikin krlar ve deyecekleri vergide bir deiiklik yaratmad. Byle bir deiiklik zaten mmkn de deildi. nk dzeltme ilemleri 2003 ylna ilikin kurumlar vergisi beyannamesi verildikten ve hesaplanan vergi dendikten sonra yaplmt.
Bu ekilde balang noktas oluturulduktan sonra 2004 ylna ilikin bilanolar enflasyonu da ierecek ekilde hazrlad. Yani 2004 ylnda enflasyonu da iine alan krlar beyan edilerek, vergi bu tutarlar zerinden dendi. Bu dzeltme ilemi baz iletmelerde matrah artrc etki yaratt, bazlarnnkini ise drd.
Uzun srmedi
Enflasyon dzeltmesi yaplmasnn iki art var. lki iinde bulunulan yln enflasyon orannn (TEFE veya Y-FE) yzde 10’u amas. kinci art ise son yla ilikin enflasyon orannn yzde 100’den fazla olmas. Bu iki artn bir arada gereklemesi gerekiyor.
2004 yl iin bu iki art bir arada salandndan enflasyon dzeltmesi yapld. Ama uzun srmedi. Bir kez balandktan sonra sona ermesi de bu iki artn birlikte ortadan kalkmasna balyd. Nitekim 2005 ylnda her iki art da gereklemediinden enflasyon dzeltmesi uygulamasnn mr sadece 1 yl oldu.
Yine olur mu?
Son yllarda, yllk enflasyon yzde 10’lara dayanm olmasna ramen, son yla ilikin orann yzde 100’den ok dk olmas nedeniyle ksa vadede yine karmza kmas zor grnyor. Buna kimsenin zleceini sanmyoruz. Ne enflasyonun bu dzeylere kmasn ne de -o gnleri yaayanlar iyi bilirler- zorlu ve uykusuz geen enflasyon dzeltme gnlerine dnmeyi kimse istemeyecektir.
Bir muhasebe kayd yeter
Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesaplarnn, herhangi bir suretle baka bir hesaba nakledilmesi veya iletmeden ekilmesi durumunda, bu tutarlar zerinden kurumlar vergisi denmesi gerekiyor. Yasa hkm ak, ill ki iletmeden ekmek art deil, bir muhasebe kayd yaplarak baka bir hesaba virman yaplmas bile vergilendirilmesi iin yeterli.
Hatta irketin ilgili yl zararda olmas, nceki yllardan devreden milyonlarca liralk zarar olmas, Ar-Ge veya yatrm indirimi gibi indirimlerinin bulunmas dahi bu vergilemeyi etkilemiyor.
Bir de zamanlama konusundan bahsetmekte fayda var. Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesaplar ne zaman iletmeden ekilirse ekilsin, hibir sre snrlamasna bal olmakszn bu ilemin yapld yl vergiye tabi oluyor.
Ancak z sermaye kalemlerine ilikin enflasyon farklarnn;
- Dzeltme sonucu oluan gemi yl zararlarna mahsup edilmesi veya
- Sermayeye ilave edilebilmesi,
durumunda kr datm saylmyor ve bu ilemler yapld aamada kurumlar vergisi denmiyor.
Tasfiyede vergileniyor
Aslnda yasada, tasfiye aamasnda enflasyon farklarnn nasl dikkate alnaca ile ilgili zel bir dzenleme bulunmuyor. dare, bu belirsizlii mkellefin aleyhine yorumluyor. Tasfiye sonucu tasfiye artnn ortaa verilmesini de iletmeden eki olarak deerlendiriyor ve vergi denmesi gerektiini belirtiyor.
rnein bir muktezada “… tasfiye sonucu bilanosunda grlen pasif kalemlere ait enflasyon farklar, tasfiye nedeniyle ortaklara datlm olacandan tasfiye dnemi krlarna ilave edilerek kurumlar vergisine tabi tutulacaktr.” eklinde gr bildirmitir. (stanbul Defterdarl Vastasz Vergiler Gelir Mdrl: 04.03.2005 / 3597) Bu tr muktezalar oaltmak mmkn.
M.Fatih Kpr
http://www.vergidegundem.com/blog?blogid=2573139
irketin 32 milyon tl sermaye dzeltme farklar bulunuyor.
YORUMLAR TAVSYE NTEL TAIMAYIP YATIRIM DANIMANLII KAPSAMINDA DELDR. YATIRIMCI PROFLNZE UYMAYABLR.
Alnt yaparak yantla
Originally Posted by tipitip
Yer mleri