Dev'ayna Masalları

[deva-i dert]

ABD, Avrupa ve İngiltere'yi düşündüğümüzde belki 15.000-20.000 arası sayıda bir hisse ekosisteminden bahsediyoruz. Bu kadar büyük bir listeden aradığımız şartlara uygun hisseleri filtrelemek için kriterlerinizi çok iyi belirlemek ve inceleyebileceğiniz 150-200 kadar şirketlik bir havuz oluşturmanız gerekiyor en azından.

Bunun için bazı temel rasyolar filtrelerinizde mutlaka bulunmalı. Sonra fiyatın hangi aşamada olduğunu belirlemek için de bir filtreleme tekniği gerekecek. ATH'ından ve son 52 haftalık tepe fiyatından % bilmem şu kadar aşağıda olmalı, 200 günlük ve 50 günlük hareketli ortalamalarıa göre durumu şöyle olmalı, buna ilaveten bir de analist ratingleri (strong sell, sell, hold, buy, strong buy) ve verilen ortalama hedef fiyatın ne kadar getiri potansiyeli taşıdığı da filtrelemeye dahil edilebilir. Bu son 2'si mutlak bir ölçü değil elbette, ama piyasa katılımcılarının gözlerinin bir ucunda da bunların olduğunu unutmamak lazım, her ne kadar analistlerin subjektif değerlemelerine bağlı rating'ler ve hedef fiyatlar belirlense de.

Sonrası takip listenizde bulunacak hisseleri bir sistematik trading modeli ile portföyünüze alıp almamakla ilgili bir süreç. Giriş ve çıkış şartları, başlangıç stop loss'u, iz süren stop loss kurgusu illa ki bulunmalı. Bir önemli unsur da pozisyon büyüklüğü. Yönetebileceğiniz sayıda hisse senedi üzerinde hisse senedinin market cap'ine ve tahtasının likidite durumuna göre pozisyon büyüklüğü ayarlamanız da göz ardı edilmemesi gereken bir durum.

[deva-i dert]

Hissenet'in haberler sayfasında yer alan bir haberde Haydar Acun "Altın güvenli liman değil, spekülatif bir yatırımdır" demiş. Sanki hisse senedi yatırımı çok güvenli bir liman ve spekülasyondan uzak bir yatırım tarzı!!

[deva-i dert]

Bugün epeydir yapmaya cesaret edemediğim, Pradeep Bonde'nin uzun zamandır uygulayıp kavramsallaştırdığı, defalarca sermayesini sıfırlayan Qullamaggie'nin aynı yöntemle on milyonlarca dolar kazandığı Episodic Pivot set-up'ını kullanarak Fastly Inc, Cognex Corp, Crogs Inc, Zebra Technologies Corp hisselerinde % 5 stop loss'lu pozisyonlar açıp toplam ortalamada % 11,25 kâr ile pozisyonları kapattım.

An itibariyle dünkü kapanışlarına göre

Fastly Inc % 90,31
Cognex Corp % 37,30
Crocs Inc % 19,21
Zebra Technologies Corp % 10,45

yukardalar. Dördünü de pre-market hours'da aldım. Dördü de yukarı yönlü büyük gap'larle açıldılar. (Pre-market hours'da aldığım fiyatlar da büyük gap'li idi. Zaten EP set-up'larının birincil şartlarından birisi de bu.) Sadece sonuncusu benim sattığım fiyatın altında şu anda. Diğerleri benim satış fiyatımın epey üstündeler. İlki ise çok çok üstünde.

Bu tarz scalping'in risk derecesi yüksek olduğu ve uzun zamandır da yapmadığım için büyük bir meblağ kullanmadım, toplam portföyün % 5'inden daha azına tekabül eden bir meblağı kullandım. Ayrıca açılıştan toplamda 15 dakika gibi bir zaman sonra, işin adrenalini fazla geldiği için belki, pozisyonlarımı kapadım.

Diğer açık pozisyonlarımın yanı sıra EP set up'larını kullanarak günübirlik pozisyonlar açıp kapatmaya devam edeceğim. Zamanla EP setup'larda aldıklarımı bir kaç gün taşımaya da devam edebilirim (tecrübemin ve cesaretimin ne yönde seyrettiğine bağlı olarak)

Konuyla ilgilenen arkadaşlar varsa Pradeep Bonde ve Qullamaggie üzerinde biraz çalışabilirler. Yüksek risk, yüksek reward.

[deva-i dert]

Yukarda bahsini yaptığım Episodic Pivot set-up'ı aslında günübirlik bir scalping için kurgulanmış bir set-up değil. Benim bu şekilde kullanmış olmam biraz da ABD tarafında kırmızı yoğunluklu bir piyasada yüksek adrenalini kaldıramamış olmam ve çok kısa zamanda elde edilmiş kârları muhafaza etme dürtüsünden kaynaklı idi.

Episodic Pivot set-up'ı değişik bir trading stratejisi. Aslında akümülasyon safhasında gibi görünen, ancak piyasa tarafından ihmal edilmiş son derece dar bir yatay alanda hareket eden hisselerde bir anda bir katalizörün ortaya çıkması ile fiyatın aniden büyük bir gap ile yukarı fırlaması ve içinde bulunduğu range'i yukarı sert kırması durumunun bir trading stratejisine dönüştürülmesi. Pradeep Bonde'ye göre gerçek EP set-upları çok kısa bir zaman zarfında % 50'lerden % 300'lere kadar bir getiri potansiyeli sunabiliyor. Bazen bu tip getiriler 2-4 hafta içerisinde de gerçekleşebiliyor.

EP set-upların 3 temel unsur gerekli:

1- Hissenin piyasa tarafından ihmal edilmiş ya da nerdeyse unutulmuş olması durumu. En azından bir kaç ay boyunca hisse nerdeyse aynı bölgede kısa salınımlarla günlerini geçirmekte olmalı, fiyat bu alanın en ölü/dar bölgesinde ya da diplerine yakın olmalı, güçlü bir hikaye ya da bir yatırımcı ilgisi olmaması.

2- Yeni bir katalizörün ortaya çıkması durumu. Katalizörler aşağıdakilerden birisi ya da bir kaçı olabilir:

- Beklentileri aşan güçlü bilanço ya da satış büyümesi
- Şirketin toparlanma (turnaround) sürecine girmesi
- Yeni bir ürün, yeni bir CEO veya stratejik bir yön değişimi durumu
- Piyasanın heyecan duyduğu güçlü bir tema ya da hikâye
- Aşırı derecede anormal işlem hacmi (örtük katalizör)

3- Hızlı bir yeniden fiyatlama oluşumu. Büyük bir fiyat boşluğu (gap) ve güçlü devam hareketi ve işlem hacminde ciddi bir artışın gerçekleşmesi bu sürecin parçaları.

Pradeep Bonde'nin Hint kökenli İngilizcesi ile youtube'da çokça videosu var. Kendine bir tarz bulamamış, bir yön tarif edememişler için alternatif bir yöntem olarak denenebilir. Bence piyasadaki guru(!)lara göre oldukça underrrated kalmış ve değer vermeyi hak eden birisi.

Not: Gap'lerden korkan BIST yatırımcılarına pek uygun bir tarz değildir. Çünkü sürecin bizzat kendi unsurlarından birisi büyük bir gap'li açılıştır.

[deva-i dert]

Pradeep Bonde ve sonrasında Qullamaggie ile başlayıp büyük popülerlik kazanana Episodic Pivot (EP) stratejisi büyük riskler ve büyük gelirler vaad eden bir strateji olduğu için dikkatli kullanılması gereken bir yöntem.

Kullanılacak miktarın dikkatle seçilmesi ve yöntemde ustalaşıncaya kadar önce küçük meblağlar ile başlanması önemli bir durum.

İkinci önemli bir durum ise başlangıçta mutlaka ama mutlaka bir hard stop loss konması şart. EP örneklerinde hisseler genelde en az % 10, hatta bazen % 30 üzeri gap'lerle açıldığı için olası geri çekilmeler de sert olabilmekte. Bu nedenle ben o gün için % 10 ve üzeri getiri potansiyeli taşıyan bir durum için % 5 stop loss koymanın mantıklı olduğunu düşünüyorum. Her 3 -5 hisseden birinde mutlaka geri çekilme yaşanma ihtimali mevcut. O nedenle bu stop loss'lar canınızın yanmaması ve sermaye kaybını önlemek için elzem. Her ne kadar ufak miktarlarla bile başlayacak olsanız bile, bu, size ciddi bir risk yönetimi alışkanlığı kazandıracaktır.

Diyelim EP yöntemi ile pozisyon açacaksınız ve bu durum için ustalaşana kadar portföyünüzün (en fazla) % 5'ini kullanarak başlamayı düşündünüz. Bu durumda diyelim 100 birimlik bir portföyünüz var, bu portföyünüzün 5 birimini bu iş için kullanacaksınız demektir. Ve diyelim 5 pozisyon açacksınız ve her birine % 5'lik stop loss koydunuz. 5 birimin % 5'i 0,25 birim yapar. Yani sizin toplam riskiniz 100 birimlik bir portföy için 0,25'lik bir risk anlamına gelir. Açtığınız tüm pozisyonlar başarısız olup stop loss ile kapansa sizin kaybınız % 0,25 ile sınırlı kalacak.

Ustalaştıkça kullandığınız meblağları artırabilirsiniz. Bir süre sonra ana paranıza hiç dokunmadan sadece piyasanın size hediye etmiş olduğu kârları kullanarak yolunuza devam da edebilirsiniz. Ana paranızı da diğer yatırım ya da trading yöntemlerinize göre kullanmaya devam edebilirsiniz.

Açmış olduğunuz pozisyonlarda ortalama günlük % 10 civarı getiri sağlasanız (ki bu çoğunlukla EP'lerde kolayca olabilen bir şey) bu durumda EP yöntemi için kullandığınız meblağ 100 birim üzerinden 5 birim olduğu için kazancınız 0,50 birim olacaktır. Yani portföyünüze günlük toplam katkısı % 0,50.

Bu meblağı küçümseyeneler olabilir ancak portföyünüzün sadece % 5'ini bu işe ayırarak günde ortalama % 0,50 kazanç sağlamanız yıllık (250 iş gününde) size toplam portföyünüze göre % 248 civarı bir bileşik getiri sunar (tabi her gün değişen sermayeniz ne ise onun % 5'ini kullanmanız şartıyla)

Toplam portföyün % 5'ini kullanarak (bu oranda mutlak stabil kalmayı tercih ederseniz) % 248 gibi bir yıllık bileşik getiri elde etme potansiyeli bence gözardı edilecek bir potansiyel değil.

Tabii bunları teorik/farazi kazanımlar olarak görebilir, işin pratiğinin bu şekilde olmayabileceğini düşünebilirsiniz. Öncelikle oturup hesabınızı kendiniz yapın. Sonrasında EP yöntemini nasıl kullanabileceğinizi, hedef olarak her gün nasıl hisse seçimi yapabileceğinizi öğrenin. Ve bir süreliğine isterseniz paper trading ile deneme yapın, yani gerçek para kullanmadan, kullanıyormuş gibi örnekler alın, pozisyonlar açın ve kapatın. Nereye varabileceğinizi görürsünüz.

Tabi bunları belirlemek için de hedef ekosistemin ne zaman, nasıl ve nereden tespit edileceği, hangi saatlerde alım yapılacağı önemli. Tabi öncelikle yurtdışı piyasalarda işlem yapma kararınızın olması, bir yurtdışı işlem hesabınızın olması ve oraya sermayenizin bir kısmını koymanız ön şart. Diğer türlü sadece hayal dünyasında bir faraziye olarak kalır bu durum.

İlgi duyanlar için gelecek yazılarda yöntemin uygulanabileceği hedef kitlenin nasıl belirlenebileceği, hangi saatlerde bunların tespiti yapılabileceği, hangi durumlarda çalışma potansiyelinin yüksek olduğu vb gibi konularda bazı açıklayıcı yazılar yazacağım. Tabii ki öncelikle bu tarzın karakterinize uygun olup olmadığını tespit ile işe başlamanız gerekli.

Bu yüksek riskli ve yüksek getiri potansiyelli bir örneklem. O nedenle kimseye bir yatırım ya da yöntem tavsiyesi değildir. Herkes kendi hesabını ve risk anlayışını kontrol ederek yatırım tarzını belirlemeli ve ona uygun hareket etmelidir.

[deva-i dert]

Günlük Zaman Dilimi görünümü


Aynı fiyat hareketinin Saatlik Zaman Dilimi görünümü (yakın perspektif)



Potansiyel EP setuplarında görebileceğiniz manzaralardan birisi bu.

Hisse ATH'ından çok çok aşağılarda, çok uzun süre yatayda kalmış, ihmal edilmiş, kaderine terkedilmiş.

Bir anda bilanço tarihinde bir katalizör durum oluşuyor. Çeyreklik satışlar beklentinin % 6,97 üzerinde ve çeyreklik net kâr ve hisse başı kâr (EPS) ise beklentilerin % 116,23 üzerinde geliyor. Ve şirket 2026 için satışlar, ebitda ve eps guidance'ını epey yukarılara çekiyor.

Ve piyasanın buna karşılığı ise % 44,89'luk gap'li açılış. Sonrasında %91,83'e kadar çıkan bir yükseliş, ve sonrasında kısmen geri çekiliş ve % 72,29 ile günü kapayış. Pre-market hours (açılış öncesi piyasa) hisse için henüz açık olmasa da tradingview'da pre-market hours fiyatı görünüyor. Aslında o dünkü after hours (yani kapanış sonrası) piyasada oluşan fiyat. Yükselişin sürüp sürmeyeceği, sürerse ne kadar süreceği elbette belirsiz. Böyle bir pozisyonda kaldı iseniz iz süren stop loss uygulamanız makul ve mantıklı olandır.

Şimdi kafalardaki muhtemel soruları cevaplayayım:

1) Her beklenti üstü gelen çeyreklik satışlar ve eps rakamına böyle yüksek bir tepki oluşur mu? Cevap hayır. Biz her bilanço sonrası ne olduğu şeklinde tek tek hisse takibi yerine pre-market hours'da gap'li yukarda olanları seçip, gap'in nedenini sorgulayarak işe başlamalıyız. Beklenti üstü satışlar ya da eps var diye gördüğünüz hisseye atlamamak gerekli, zira bazen bunlar negatif tepki bile görebiliyor. Beklenti üstü veriler gelse bile yıl sonu ya da bir sonraki çeyrek guidance'larında beğenilmeyen ya da başka bir şirket içi gelişmede piyasanın sevemeyebileceği durumlar ortaya çıkabiliyor. EP stratejisinde sizin ne düşündüğünüzün bir önemi yok. Önemli olan piyasanın nasıl tepki verdiği ve sizin bu tepkiye eşlik edip etmemeniz önemli.

2) Her yüksek gap'li açılışlar bilanço tarihlerinde mi gerçekleşiyor? Bilanço tarihleri bittikten sonra bu fırsatlar kuruyor mu? Hayır. Hisselerde başka önemli durumlarda da bu tip büyük gap'li yükselişler olabiliyor. Bazen şirket birleşme haberlerinde, bazen yeni ve piyasanın sevebileceği bir ürün haberinde, bazen şirketin gidişatını komple değiştirebilecek bir yönetim ya da CEO değişiminde, bazen biotekenoloji şirketlerinde üzerinde çalışılan ilaç ya da tedavi yönteminde oluşan olumlu değişikliklerde (bir fazdan bir sonraki faza geçilmesi, FDA onayları, tedavi sonuçlarında önemli etki bulumlarında, vb.)

3) Büyük gapli açılışların hepsi yukarı doğru harekete devam ediyor mu? Hayır. Bazen çok yüksek gap'li açılış sonrası geri çekilmeler olabiliyor. Bu nedenle mutlaka hard stop loss'lar konulmalı.

4) Bütün bunlar 1 günlük işlemler mi? Evet ya da hayır olabilir bu işin cevabı. Dileyen açtığı pozisyonda iz süren stop loss ile devam edebilir. Dileyen son derece tatminkar kâr oluştu bunu realize edip çıkayım, yarın başka bir EP set-up'ı denerim şeklinde hareket edebilir. Dileyen koyduğu anaparayı çekip oluşan kârı iz süren stop loss ile takip edebilir. Yani tamamen kişinin kendi insiyatifine kalmış. Bu işin piri Pradeep Bonde bu tip set-up'ların iz süren stop loss'larla gidildiği takdirde 2-4 hafta içerisinde % 50-300 arası bir getiri potansiyeli taşıdığını söylüyor. Ben bu set-up'ı ara sıra uyguladım, ancak öncesinde sanal uygulamalar da yaptım ve kişisel izlenimlerim sonucu Bonde'yi haklı buldum. Ve bundan sonrası için de sıklıkla uygulayacağım set-up'lardan birisi olacak.

Bu yöntem zamanla uzmanlaşılabilecek, ustalaşılabilecek bir yöntem. Risk oranı yüksekliği çerçevesinde yüksek getiri potansiyelleri sunuyor. Uygulamaya niyeti olanların bu süreci zamana yayması, önce izlemesi ve paper trading (sanal pozisyon açımı ve risk yönetimi) yapması, sonrasında portföyün ufak bir porsiyonu ile uzunca bir süre uygulama yapılması ve ustalaşılması, sonrasında kademeli bir şekilde kullanılacak portföy porsiyonlarının artırılması iyi bir yol tarifi olabilir.

Anlattıklarım herkese uygun olmayabilir, herkesin kendisini tartması ve ona göre yatırım/trading tarzı seçmesi elzemdir. Bu nedenle yazdıklarım ne bir yatırım tavsiyesi ne de bir trading şekli tavsiyesi değildir.

[geceningözü]

Sayın Deva, bu piyasalarda para giriş çıkışı nasıl? Bizde mesela sattıktan t+2 gün sonra para takastan serbest kalıyor. Aynı gün içinde istersen bir işlem de yapsan birden fazla da yapsan o günü beklemek gerekiyor. Ordaki sistem nasıl acaba?

[deva-i dert]

Sayın Deva, bu piyasalarda para giriş çıkışı nasıl? Bizde mesela sattıktan t+2 gün sonra para takastan serbest kalıyor. Aynı gün içinde istersen bir işlem de yapsan birden fazla da yapsan o günü beklemek gerekiyor. Ordaki sistem nasıl acaba?

Bu çalıştığınız kurumdan kuruma değişebilir. Ben yurt içi işlemlerim için aynı anda başka bir aracı kurum kullanıyor olsam da özellikle yurtdışı işlemlerim için İş Yatırım ile çalışıyorum. Çalıştığım kurum yurtdışı işlemleri için SaxoBank'ı kullanıyor. SaxoBank'ta hesap açılıyor ve aracı kurumumda bulunan paranın (dolar, euro, gbp, vb) tamamını ya da bir kısmını SaxoBank hesabına gün içerisinde saat 18:30'a kadar gönderebiliyorsunuz. Ancak SaxoBank'tan tekrar aracı kurum hesabına gün içinde saat 13:30'a kadar parayı geri çekebiliyorsunuz. Para aktarımları 1 dakikayı aşmayacak kadar kısa bir sürede gerçekleşiyor ve bundan dolayı herhangi bir masraf durumu söz konusu değil.

Gün içerisinde paranızın bir kısmını ya da tamamını isterseniz 100 kere çevirin alım satım işlemlerinde, buna mani yok. Ancak hisse senedi işlemlerinde takas t+1'de gerçekleştiği için parayı yurt içi hesabınıza tekrar çekmek isterseniz aynı gün içinde değil ertesi gün saat 13:30'a kadar çekebiliyorsunuz.

Kullanılabilecek birden fazla aracı kurum var. İş Yatırım biraz defansif, muhafazakar bir yapıda, hatta bazı konularda eleştirdiğim şeyleri de çıkabiliyor. Komisyon oranları da çok iyi değil diyebilirim. Yurt içi işlem komisyonum oldukça iyi olmasına rağmen yurtdışı komisyonlarımı hala 1000'de 1,5'un altına çekebilmiş değilim. Ancak başka avantajları olduğu için burada ısrar ediyorum. Mesela kur değişimlerinde meblağınızın büyüklüğüne bağlı olarak İş Bankasından sizi tatmin edebilecek özel bir kur ile paranızı TL'den dövize, dövizden TL'ye çevirebiliyorsunuz. Diğer kurumlarda verilen fiyatlamalar aktif döviz piyasasından bayağı sapma gösteriyor. Başka bir husus da SaxoBank'a para gönderirken ya da çekerken masrafsız bu işlemlerin yapılabiliyor olması. Mesela Interactive Brokers'ı kullanan aracı kurumlarda hem böyle parayı doğrudan hesabından masrafsız şekilde transfer edebileceğin bir alt yapı mevcut değil (eğer yeni bir gelişim olmadıysa), hem de TL-Döviz kur çevrimlerinde iyi kur alamayabiliyorsunuz. Interactive Brokers'da İş Yatırım'a göre daha düşük komisyonlarla işlem yapmanız mümkün. Ancak tüm artıları ve eksilerini yan yana getirdiğimde bana çalıştığım kurum en azından mevcut yapısı itibariyle daha tatminkar ve güvenilir geliyor. Çok küçük oranlarla scalping yapmayı düşünmüyorsanız, komisyon olayını gözardı etmeniz daha kolay oluyor.