Bende bayan denmesine kýzardým. Þu yazýyý okuyana kadar.
GAZÝ KEMAL Eðitim ve Kültür Derneði
7 Mayýs, 07:51 ·
KADIN MI, BAYAN MI?
Bir de "Bayan deðil kadýn!" diye bir tepki, bir laf çýktý son zamanlarda. Kim çýkardý nereden cýktý bilmem ama bu saygýn kelimenin yani BAYAN kelimesinin geçmiþini benden öðrenin isterim.
Atatürk ilke ve inkýlaplarýnýn en önemli özelliklerinden biri ayrýþtýrýlmýþ toplumu millet haline getirme ve eþit yurttaþ yapma amacýydý.
Bu ilkelerin uygulamalarýndan biri olan soyadý kanunu tüm yurttaþlara; zengin fakir, müslüm gayri müslim, zümre mensubu veya bir gariban olsun ayýrd etmeksizin eþit insan haline getirme çabasýydý. Daha da ötesi bazýlarýnýn ben soyluyum, ben seçkinim, ben daha üstünüm iddiasýný bir hamlede boþa çýkaran herkesin soyunu bilmesini saðlayacak bir uygulama baþlýyor idi. Daha da ötesi bu kanunla birlikte efendi, hacý, hoca, efendi gibi lakaplar da kaldýrýlýyordu. (Bugün kendisine efendi dedirtenlerin ülkeye verdiði zararý hep birlikte yaþayarak görüyoruz.)
Tam bu noktada, tek bir hitap getirilmiþtir. Bundan böyle erkeklere BAY, kadýnlara BAYAN diye hitap edilecektir. Ayrýmsýz. Toplumun tüm erkekleri ve toplumun tüm kadýnlarýna eþit hitap getirilmiþtir. Peki neden BAY ve BAYAN kelimesi seçilmiþtir? Ýþte asýl maharet iþte asýl incelik buradadýr.
Önce þu bilgiyi vermekten onur duyarým;
Orhun Yazýtlarý 1893'te Danimarkalý dilbilimci Thomsen tarafýndan çözülür. Osmanlý devleti bu çalýþmalarla pek ilgilenmez. Ama saðolsun Þemsettin Sami, kiþisel olarak bu çalýþmalarý elinden geldiðince Ýstanbul'a taþýr. Onun çalýþmalarýný da Necip Asým Yazýksýz devam ettirir. Koca Osmanlý'da baþka ilgilenen yoktur. Atatürk ise Necip Asým'ý takip eder ve onun eserlerinden Orhun Anýtlarýný okur. Okuyan bir lidere bir öndere sahip olmanýn güzelliði burada da kendini gösterir. Þimdi konumuza tekrar dönelim.
Orhun Anýtlarýnda Bilge Kaðan Doðu Yüzü 23'ün sonunda þu cümle yazar. "çýgan bodunug BAY kýldým." Yani günümüz Türkçesi ile "Fakir halký zengin kýldým (yaptým) der. Evet.Atatürk, Bilge Kaðanýn bu sözünden hareketle, 1910'dan 1922'ye kadar 12 yýl aralýksýz savaþýp fakir ve bitap düþen Türk Halkýna, soyadý kanununu hediye ederken, halkýn üstünde tahakküm kuran daha önceden zengin ve seçkin olan tüm hacýlarý, yobazlarý, efendileri, hanedanlarý, kendini halkýn üstünde tanýmlayan soylularý bir kalemde darmadaðýn etmiþ, fakir Türk halkýný BAY kýlmýþtýr. Erkeklere BAY kadýnlara BAYAN diye hitap edilmesini en uygun hitap tarzý olarak benimsetmiþtir.BAY kelimesi özbeöz Türkçe kelimedir. Hiç bozulmadan gelmiþtir. ZENGÝN demektir.
BAY ve BAYAN kelimeleri buradan gelmektedir.
Övünerek kullanýlmasý gerekilen bir hitap tarzý iken "Bayan deðil kadýn!" tepkisinin Türk ve Atatürk düþmanlarý tarafýndan bilinçli bir þekilde bilinçsiz kadýnlarýmýza aþýlandýðýný düþünüyorum.
Saygýlarýmla.
Kürþad Emre ÖÐRETMEK
Gazi Kemal Eðitim ve Kültür Derneði Genel Baþkaný






Yer Ýmleri