Borsanýn tüm büyük ölçekli sanayi þirketleri arasýnda, önümüzdeki dönemde en olumlu ve öngörülebilir olarak tanýmladýðým Ereðli. Öte yandan birileri hisselere aþýk oluyorsa ben de en huysuz ve gelinin herþeyine kulp bulan kaynanayým.
Öncelikle buradaki katýlýmcýlar olarak ereðli'yi benden çok daha iyi bildiðinizden analizleriniz daha derinlemesine, ben de sizlerin bilgi ve yorumlarýndan faydalanmaya çalýþýyorum. Tüm ülke ekonomisi için zorlu bir dönem olacaðýna inanýyoruz, en azýndan finansman maliyetlerinin artýþýndan eminiz ancak bu tüm sanayi þirketleri için geçerli bir olumsuzluk. Otomotiv sektöründe korkunç bir yýkým-yapým süreci ve ölümcül rekabet var. Bu günün en beðenilenleri 3-5 sene sonra ne olacak belli deðil? Petrol ve rafineri iþinin geleceði de öngörülemez, kimse bunu baþaramaz. S.arabistan'ýn petrol arz miktarý yerine net kar marjýný öncelikli politika yapabileceðini yada elektrikli araçlarýn, 90'larýn GSM devrimi gibi hýzla yayýlabileceðini bilemeyeceðimiz gibi. Kaðýt endüstrisinden tutun madenciliðe kadar klasik sanayi kollarýnda kötümser olmamakla birlikte bir fikir yürütemiyorum. Telekominikasyon gibi teknolojiye dayalý alanlar da müthiþ kýrýlgan. Küresel mobil iletiþim devlerinin hisselerinin grafiklerine kendiniz bakýn. Perakende popüler ama giriþ yapmanýn düþük maliyetli ve kolay, iþletme giderlerinin ciddi boyutlara vardýðý, rekabetin çok keskin olduðu alanlara uzun vadeli yatýrým yapmak kolay iþ deðil.
Sektörel dengelere ilaveten borsanýn yapýsý ve yatýrým dünyasý için anlamý da evriliyor.
Hisse senetleri düþerken endekslerin pek deðiþmemesinden bir þeyler hissediyorsunuzdur. Eskiden borsa marjinal bir yatýrým aracýyken bugün sabit getirli yatýrým araçlarýna yakýnsanýyor. ABD'de her
temettülerin yýlda 1 yerine 4 defa daðýtýlmasý, getiri oranýnýn mümkün olduðunca istikrarlý tutulmaya çalýþýlmasý buna en iyi kanýt. Artýk borsalarýn büyük ölçekli þirketleri ülkemizde de tahvil gibi görülmeye baþlanýyor, emeklilikler bunlara endeksleniyor. Risk severler için de fýrsatlar mevcut ama en iyi 50 þirket artýk kýsa sürede ralli yapmasýný bekleyeceðiniz deðil bileþik getiriye odaklanmanýz gereken yatýrým araçlarý. Risk düþtüðüne göre oynaklýk azalmýþsa ve getiri miktarsal olarak sizi tatmin etmiyorsa çözüm basit; borsaya birikimlerinizin daha fazlasýný yatýrarak toplam hayat standardýnýzý yükseltmeye çalýþacaksýnýz. Böylece 5000TL ile yapacaðýnýz arka arkaya 5 tavan umurunuzda bile olmayacak. Yatýrým aracý olarak popülaritesi artan borsanýn yýldýz þirketlerinin deðerleme katsayýlarý da artabilir. Büyük þirketler iyi yönetilir ve geçmiþten gelen güçleriyle istikrarlý bir temettü performansý oluþturabilirse, karlýlýkta görülen dönemsel azalmalar eskisi gibi çok büyük hisse fiyatý düþüþlerine neden olmaz bence. Demek ki;
yönetim kalitesi ana odak noktasý. Köklü þirketlerin cevher fiyatý düþtü yada faizler yükseldi diye çok olumsuz etkilenmelerini kabul etmiyorum. Bunlar asýrlýk geçmiþlerine dayanarak bu koþullarý öngörmüþ ve tedbir almýþ olmalý, aksi halde yatýrýma deðmezler.
Toplumun emekliliðnin bile üzerine yatýrýldýðý hisseler için 90'larýn kafasýyla düþünmek hatalý olur. Burada söz ettiðimiz bir benzerini kuramayacaðýnýz kurumlar ve dolaþýmdaki hisse senetleri de sýnýrlý sayýda. MB matbaalarýnda basýlan paralar gibi deðil. Ýnsanlar AMB ve FED'in 20 trilyon$'a ulaþan parasal geniþlemesinden rahatsýz olmuyor ama dolaþýmdaki sýnýrlý miktarý bile geri alýmlarla azalan hisselere þüpheyle yaklaþýyor.
Ýnþaat demiri üreten sýradan demir çelik þirketlerinden farklý olarak Ereðli'nin uzun bir deneyim sürecine dayanan geniþ ve nitelikli ürün yelpazesi her zaman dikkatimi çekmiþtir. Web sitesinde online ürün kataloðundan, endüstriler bazýnda incelemenizi tavsiye ederim. Ýhracat potansiyeli de aklýmda dursun, maden yada elektrik yatýrýmýnýn sonuçlarý hakkýnda hiç bir fikrim yok ama bunlarýn olmamasýný tercih ederdim, yönetim kendi iþine odaklanmalý madenciliðe deðil. Gene de Ereðli'nin maden proje zamanlamasý çok þanslý. Genelde hammadde fiyatlarý zirvedeyken böyle yatýrým kararlar alýnýr, tesis faaliyete geçene kadar fiyatlar düþer ve iþletmeye zararla baþlanýr. Çevre standartlarýna uyumluluk konusu beni hiç korkutmuyor çünkü bunlar yeri doldurulamaz dev tesisler olduðuna göre yeþil dönüþümün bedelini erkenden fiyatlarýna yansýtabilecek. Hisse fiyatlarýnýn daha fazla düþebileceðine yönelik hiç bir kanýtým olmadýðýna ve olaya yukarýda tekrar okumanýzý rica edeceðim felsefeyle yaklaþtýðýma göre ben mevcut koþullarda pozisyonumu almayý tercih ettim. Karar sürecimde öncelikli olarak eliminasyon yaptým, Sektörel ve þirket bazýnda deðerlerinin fazla yada geleceklerinin belirsiz olduðunu düþündüklerimi eledim. Teknoloji furyasýndan zihnimi arýndýrmaya çalýþtým. Herkesin kolayca gördüðü verilerin etkin piyasa teorisi gereði fiyatlara yansýmýþ olabileceðini düþündüm. Derinleþen borsa kaçýnýlmaz olarak etkinleþecek ve kýsa vadeli kazanç fýrsatlarý azalacak ancak sabýr hala belirleyici unsur olarak uzun vadeli getiri farklarýnýn ana kaynaðý olacak.
Elektrikli otomotivlerin neden olacaðý deðiþimi, ev aletleri, beyaz eþya gibi alanlarý öngöremiyorum ama ayakta kim kalýrsa çelik endüstrisinin müþterisi olmaya devam edecek. Daha öncede söylemiþtim, bu sektöre yeni yatýrým iþtahý pek görmüyorum, teknolojik alanlarda ise meydan savaþý yaþanýyor, birincilikler el deðiþtiriyor.
Kiþisel yorum ve tespitlerimdir, lütfen derinlemesine araþtýrmadan karar vermeyin.
Yer Ýmleri