Originally Posted by
nohut
EN ESKÝ TÜRK ANAYASASI
Bilge Kaðan ve kardeþi Kültigin yazýtlarýna kazýlan Bilge Kaðan yasalarý en eski Türk Anayasasýdýr.
Buna Türk "Töresi" denir.
Madde 1: Tengri tektir.
Madde 2: Her kim ki, Tengri'den kut almak dilerse, baþkasýna yakarmasýn.
Madde 3: Bir Ýl (ülke), bir Kaðan, bir Tengri.
Madde 4: Bir kýna iki kýlýç girmez. Bir hatun iki er alamaz ve bir budunda iki töre olmaz. Töre tektir. Töre kesin ve keskindir. Kim ki, töreye uya kutlanýr. Kim ki, töreye kýya katlanýr.
Madde 5: Kimse töreden üstün deðildir. Dirlik ve birlik için töre budur.
Madde 6: Bir çoban sürüsünden, bir er ailesinden, bir Kaðan budunundan sorulur.
Madde 7: Her er eþine, atýna, pusatýna sahip çýkacak.
Madde 8: Ana-babaya ve ataya tazim (saygý) duyulacak.
Madde 9: Hýsýmýna sarýlacak, komþusunu gözetecek.
Madde 10: Er kiþi yalan söylemeyecek.
Madde 11: Mal çalan, mülk çalan misliyle ödeyecek. Hesabý ya malýyla ya canýyla sorulacak.
Madde 12: Kim ki, bir ýrza musallat olursa, canýndan olacak.
Madde 13: Her kim olursa olsun haksýz, aldatýcý iþ tutarsa hesabý hemen sorulacak.
Madde 14: Cenkten beri duran ya da kaçan tamuya (cehennem) uçacak.
Madde 15: Aman dileyene kýlýç üþürülmeyecek, sýðýnana arka dönülmeyecek.
Madde 16: Baþkaldýranýn baþý alýnacak, hak isteyenin hakký verilecek.
Madde 17: Kimse kimseye üstünlük taslamayacak. Ne ak etin karadan, ne karanýn kýzýldan, ne kýzýlýn sarýdan farký olmayacak.
Madde 18: Kin ve gururdan uzak olunacak.
Madde 19: Mazluma merhamet, zalime azap duyulacak.
Madde 20: Zayýfa, yaralýya, çocuða ve kadýna el kaldýrýlmayacak.
Madde 21: Kýzý isteyen Kaðan da olsa, bey de olsa, kýz istediðine verilecek.
Madde 22: Gereksiz yere aðaç kesmeyeceksin, suyu kirletmeyeceksin.
Madde 23: Bilmeyip de bildim demeyeceksin, bilene danýþacaksýn.
Madde 24: Bugünün iþini yarýna býrakmayacaksýn.
Madde 25: Kusur görmeyecek, kusur aramayacaksýn.
Madde 26: Güçlüyken affet, zayýfken sabret.
Madde 27: Yazgýna asi olma.
Madde 28: Yaptýðýn iyiliði unut, yapýlan iyiliði unutma.
Madde 29: Herkes adaletle iþ görecek.
Madde 30: Her ne edersen et, yargýlanacaðýný her daim akýlda tut.
Madde 31: Milletine yaban kalma. Ýpeðin iyisine, sözün güzeline kanma, onlara boyanma.
Madde 32: Kaðan o dur ki, adaleti üstün tutsun, töreyi yaþatsýn. Töre yok olursa, Ýl yok olur. Ýl olmazsa, budun kul olur.
Madde 33: Ey Türk Oðuz beyleri, ey milletim iþitin!
"Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yaðýz yer delinmedikçe senin Ýlini ve töreni kim bozabilir?"
Kaynak: Bilge Kaðan Yazýtý. Yazýtýn dikiliþ tarih: ÝS-730.
Yer: Ötüken-Moðolistan.
Yer Ýmleri