Th trendhound ile hasbihal

[TRENDHOUND]

1999 eylül 2000 mart/nisan rallisinde borsa 7000 lerden 21.000 lere kadar gelmiþ idi. Yüzde 300 lük bir getiri vardý. En geç 2005 de AB üyesi olacaktýk. Terörist baþý yakalanmýþ TR ye milyar dolarlara mal olan terörizm belasý bitmiþ idi.Buraya akan kaynak ekonomiye akacak AB üyeliði ile birlikte Almanya gibi olacak idik. Hatta bazý þirketlerin sýrf þerefiyesi!! bile o anki PD inden fazla buralar sudan ucuz fiyatlar deniyordu. Sonuç. 500.000 den 1.850.000 e giden bir döviz kuru 21.000 den gerisin geri 7000 lere düþen bir borsa. Batan bankalar iflas eden þirketler milyonlarca iþsiz.

Aþýrý olumlu yada aþýrý olumsuz haber pompalanmasý baþlý baþýna bir mantýk dýr kendi içinde. Onun için ben nasdaq bakýyorum coinlere bakýyorum nvidia meta amazon tesla altýn gümüþ yahu ne varsa saldýrýlýyor. Trump gelecekmiþ. Çok ciddi bir kriz eþiðinde olabiliriz diyorum aþýrý temkinli yaklaþýyorum ...

Mathias bu kriz beklentini ben de paylaþýyorum ama yakýn vadede bunun ihtimali bana göre düþük. S&P500 cari F/K 30 a dayanmýþ, top ten S&P500 þirketlerininki ise bunun 1.5 katý. Orasý priced for perfection, mükemmel bir senaryo için fiyatlanmýþ durumda. Öte yandan piyasayý destekleyici geliþmeler de çok fazla örneðin ABD þirketlerinde karlýlýðýn süper durumda oluþu, kar marjýnýn tarihi rekor seviyede olmasý, Trumpýn politikalarý sayesinde ABD þirketlerinin daha avantajlý kurumsal konuma geçecek olmasý, Çinin rekabet gücünün azalacak olmasý vs vs. Bu þartlar altýnda dünya borsalarý mülayim mülayim takýlýyor. Orada bir kriz çýkmadýkça dünya borsalarý göçmez.

[TRENDHOUND]

Evet, 2001 krizinde borsa 4.1 centteki tarihi zirvesinden 0.35 cente kadar düþtü (100 endeks nominal 20600 lerden 6800 e). Dolar bazýnda %92 lik devasa bir düþüþtür bu. Dolar kuru ise 50 kuruþtan 1.85 e fýrladý. Ama ne oldu sonuçta? TR ödemeler dengesi krizine girmemiþ oldu.

[Mathias]

Kriz yoksa çýkarýlýr çýkartýlýr . 2008 krizi öncesi yanýlmýyorsam (düzelt beni) FED in bilançosu 1 trilyon dolarýn bile altýnda idi.
Bugün ise býrak dolarýn sahibi FED i PD 1 trilyon dolarýn üzerinde 10 11 tane þirket var ki bunlarýn büyük çoðunluðu ABD de. 50 sene geçmedi 2008 üzerinden sadece 16 sene geçti. Bu inanýlmaz bir büyüme dir. ABD nin yýllýk büyümesi 3-4 lerden hesaplarsak 16 senede hadi olsun yüzde 100.
Bu arada 9 trilyon dolara çýkan FED bilançosu 7 trilyon dolara düþerken borsalar coinler metalar herþey þiþmeye devam etmekte.

2008 krizi önceside arada bir kaç çatlak ses dýþýnda herþey yolunda imajý çiziliyordu. Lehman a falan AAA notu basýlýyordu. Ortada þimdi olduðu kadar global çýkar çatýþmasý ise hiç yoktu.

[TRENDHOUND]

Kriz yoksa çýkarýlýr çýkartýlýr . 2008 krizi öncesi yanýlmýyorsam (düzelt beni) FED in bilançosu 1 trilyon dolarýn bile altýnda idi.
Bugün ise býrak dolarýn sahibi FED i PD 1 trilyon dolarýn üzerinde 10 11 tane þirket var ki bunlarýn büyük çoðunluðu ABD de. 50 sene geçmedi 2008 üzerinden sadece 16 sene geçti. Bu inanýlmaz bir büyüme dir. ABD nin yýllýk büyümesi 3-4 lerden hesaplarsak 16 senede hadi olsun yüzde 100.
Bu arada 9 trilyon dolara çýkan FED bilançosu 7 trilyon dolara düþerken borsalar coinler metalar herþey þiþmeye devam etmekte.

2008 krizi önceside arada bir kaç çatlak ses dýþýnda herþey yolunda imajý çiziliyordu. Lehman a falan AAA notu basýlýyordu. Ortada þimdi olduðu kadar global çýkar çatýþmasý ise hiç yoktu.

Evet gayet yerinde argümanlar bunlar. 2008 kriz öncesi FED bilançosu 800 milyar dolar idi. 2022 baþýnda 9 trilyon dolara kadar çýktý, þu anda da 6.9 trilyon dolarda. FED son 2 yýlda 2.1 trilyon dolar para çekti piyasadan. Ama senin beklediðin krize biraz daha zaman var diyorum ben. Daha Ukraynadaki ve Gazzedeki savaþlarýn bitmesini satýn almadýk. Carry Trade'in 2. versiyonu da henüz devreye girmedi. 2 gün önce bana ulaþan likidite raporunda sadece tek hisse ETF'lerine haftada 86 milyar dolarlýk para giriþinin olduðu ve bu rakamýn tarihi rekora imza attýðý yazýyordu. CCC reytingine sahip yani batýðýn 1 týk üstü þirketlerin tahvillerinin spreadleri tarihi taban seviyelerde. CCC'ler %9-9.5 yýllýk faizden tahvil ihraç edebiliyor, öte yandan risksiz gösterge 10 yýllýk devlet tahvili %4.3 getiriyor. ABD hane halkýnýn elinde 20 trilyon dolara yakýn net nakit pozisyonu var ve adamlar paralarý nereye koyacaklarýný þaþýrmýþ durumda. Bu þartlar altýnda yakýn vadede kriz çýkmaz diye düþünüyorum ben çünkü mevcut olumlu momentumun gücünü tüketmesi lazým ki rüzgar tersine dönsün, bu da bir sürece ihtiyaç duyuyor.

[TRENDHOUND]

Coinlerin toplam piyasa deðeri 3 trilyon dolar þu anda. Öte yandan dünyadaki tüm altýnlarýn toplam deðeri 17 trilyon dolar. Dünyadaki altýn stoðu kabaca 200 bin ton. Onsu 2650 dolar, gramý 85 dolardan 17 trilyon dolar ediyor dünyadaki tüm altýnlarýn piyasa deðeri. Coinlerin arkasýnda hiç bir varlýk yok, içsel getirisi de yok. Bu durumda da temel analiz kapsamýnda Bitcoin vs tüm coinlerin deðeri SIFIRDIR. Ýçsel getirisi olmayan, arkasýnda herhangi bir varlýk da bulunmayan coinler 3 trilyon dolar ediyorken dünyadaki tüm altýnlar 17 trilyon dolar ediyor. Coinlerdeki bu saçmalýðýn nedenleri sürü psikolojisi, havadan para kazanma peþinde koþmak ve açgözlülüktür.

[nohut]

Sayýn Yelpaze hocam, size geçmiþten bir örnek sunayým müsaadenizle. Tam 25 yýl önce 1999 Aralýk ayýnda nerede olduðunuzu ve ne yaptýðýnýzý hatýrlýyor musunuz? Benim hafýzam çok güçlüdür, geçmiþin her karesini hatýrlarým. Ben 1999 Aralýk aynýn ortasýnda Kanarya adalarýnda Tenerif deydim, 2 arkadaþ tatil yapýp kafa dinlemeye gittik zaten yoðun iþ ortamýndan bunalmýþtýk. iþimiz finans, borsa, yatýrým, spekülasyon. O zaman TR'de Aðustos 1999 Gölcük depreminin yaralarý henüz sarýlmamýþtý ve piyasa kendini toparlamaya çalýþýyordu. 1999 Eylülde de BÝST göçmüþtü. Aralýk ayýnda kýþ mevsiminde sýcak bir yere girmek istedik, Kanarya adalarý da ekvatora yakýn yer, yýl boyu sýcaklýk 25-30 derece arasý. Tatildeyim ama zýrt pýrt TR'de birlikte iþ yaptýðým havuzdan telefonlar geliyor, BÝSTin coþtuðu söyleniyor bana, depremin üzerinden 4 ay geçmeden %100 prim yaptý borsa ama çok daha yukarýlara çýkacak diyorlar ve havuzda yer alýp almayacaðýmý soruyorlar. Ben þaþýrýp kaldým çünkü ekonomi gerçekten de kötü, döviz kuru çýpalý, enflasyon derdi var, üstüne üstlük deprem çok kötü vurmuþ ülkeyi. Benim havuzcular öte yandan çok iþtahlý ve borsa kesin gazlayacak diyor. Neyse, ben havuza iþtirak ettim, böylece elimizde ciddi bir risk sermayesi ortaya çýktý. Ama benim beklentilerim çok olumsuz, ödemeler dengesi krizi beklentisi içindeyim, cari açýk yüksek, bütçe açýðý yüksek, dýþ ticaret açýðý ayyuða çýkmýþ, enflasyon yüksek ama döviz kurlarý çýpalý. Sonuçta da ben döviz kurlarýnda bir patlama bekliyorum. Olmasý gereken de bu ama hükümet buna izin vermiyor, aynen bugün olduðu gibi. Neyse biz 100 endeks 13-14 bin civarýnda iken pozisyonlarýmýzý açtýk. Aradan 1 ay geçmeden 100 endeks 20600 lere çýkýverdi Ocak ortasýnda. 1 ayda %50 dolar bazlý kar elde ediverdik. Ben þaþtým kaldým. Ödemeler dengesi krizi yolda iken böyle bir þeyin olmasý beni hayrete düþürmüþtü ve idrak ettim ki piyasanýn modus operandisi farklý imiþ. Kriz ortamýmda BÝST100 endeksi 4 centi aþmýþtý, bugünkü bazda yuvarlak 15000 e tekabül eder. 20600 lerdeki zirveden geri dönüþ baþladý ve biz bunun %10 atýndan çýkýþýmýzý yapýp karý bankaya attýk. O arada da Merrill Liynch'den filan hep TR hakkýnda olumlu raporlar geliyor. Nisan 2000 de BÝST100 30000 e çýkacak diyor adamlar. Ama benim aklýmda hep ödemeler dengesi krizi var, döviz kurlarýnýn buralarda tutulamayacaðýný biliyorum, o zaman dolar kuru 50 kuruþ civarýnda idi eski para ile 500 bin lira. Borsadan 2020-(2000) Ocak ayýnýn sonunda çýkýp kriz ortaya çýkana dek bir daha BÝST'le ilgilenmedim. Aradan 1 sene geçti, 2021-(2001) Þubatýnda piyasa göçüverdi. Dolar kuru 50 kuruþtan 1.85 tl ye kadar çýktý aynen benim beklediði gibi. Bu arada 4 centi aþan BÝST100 endeksi 0.35 cente kadar düþtü yani dolar bazýnda %92 deðer kaybetti. Böylece bize yeni alým fýrsatlarý çýkmýþ oldu. 1999 depreminin hemen ertesinde ortaya çýkmýþ olan bu geliþme akla ne kadar ters gelse de nihayetinde gerçekleþti. Borsada mantýk yoktur.

Sn.TH iyi akþamlar,sanýrým tarihler karýþtý.
Bizler için sorun deðil,O günleri hatýrlýyoruz,genç okuyucularýnýzýn kafasý karýþmamasý için tarihleri müsaadenizle düzelttim.

YTD

[yelpaze]

Sevgili Mathias ve Trendhound
Gittikçe derinleþen ve dallanýp budaklanan tartýþmada herkesin söyledikleri doðru ve önemli.
1999-2001 dönemini hatýrlamakla birlikte hafýzama hiç güvenmediðimden hep kayýt ve not tutarým. 1999 Rallisi 1994 dibini 1998'de tekrar görmemizden sonra geldi. Deprem sadece acý bir yol kazasýydý. 1998 Dibini 1997'de de görebilirdik ama emtia fiyatlarýndaki çöküþün bize yansýmasý Asya krizi yerine Rusya krizine denk gelmek istedi, týpký 2015 emtia çöküþünün bize 2018'de vurmayý tercih etmesi gibi. 1999 TH'nin söylediði kadar kötü deðildi ama öyle bir ralliyi düþündürecek kadar iyi de deðildi, baþ rolde kredi geniþlemesi vardý. 1992 çok olumlu verilere raðmen borsanýn yerinde saydýðý bir yýlken 1993'de borsa kredi geniþlemesine dayalý bir ralli yaptý. 1993 ve 2000 yýllarýnýn ortak yaný cari açýðýn aþýrý yükselmesi ama öncesinde kredili ralliler süratle tamamlandý. Kredi, 2008 ve sonrasýnda da iþ baþýndaydý ama þimdi deðil. 2008 krizinden sonra bizim borsanýn mekanizmasý deðiþti, buna dikkat etmek lazým ancak kredinin önemi hiç bir zaman deðiþmeyecek çünkü tüm global ekonomi, kredisiz halde tam dengedeyken farký belirleyen budur. Zaten faiz düþüþüne odaklanmamýzdan belli ancak 1970'leri örnek verecek olursak faiz düþüþünün iþe yarayacaðý kesin deðil. Kaldý ki Mathias'ýn dediði dengesizlikler zaten olabilecek en ýsýnmýþ piyasa yapýsýný bize sunuyor. Öte yandan TH'nin dediði de doðru, ayýnýn inine girip yemeðinden çalmak isteyen için de fýrsat var.

Þu andaki olumsuzluklarý 1999 ile karþýlaþtýrmak bence tehlikeli bir yaklaþým. Farklarý sýralayalým;
1- Yeni hükümete güven vardý þu anda yeni olmasýna raðmen yandaþlarýnýn bile güvenmediði bir yapý var, ispatý enflasyon eðilimi. Kendini korumaya almaya çalýþan halkýn talebi sonucu emtia muamelesi gören tüketim mallarý ithalatý canlý
2-Kredi piyasasý canlý cari açýk da yüksekti. Hisse senedi kredileri ve her türlü malýn ithalatý ortalamalarýn çok üstündeydi. Þimdi sert bir fren eþliðinde tüm yatýrýmlar durdu. Borsa bilançolarýndan görmüþsünüzdür, þirketler nakitlerini verip borçlarýný kapatýyor, kredi gittikçe daralýyor aslýnda. Bu çok sert bir fren ama piyasaya nasýl, ne zaman yansýr bilemeyiz.
3-Borsa 1994 dibinden sonra ciddi bir ralli yapmamýþtý, þimdi 2018 dibinden beri ciddi deðerler birikti.

Öte yandan Milli gelir 1994-2000 aralýðýnda çok deðiþmedi, demek ki itici unsur kredi ve buna baðlý ekonomik ýsýnmaydý. Þimdi milli gelir yüksek ancak bunun kaynaðý tüketimdeki canlýlýk. Sonuç olarak herkesin haklýlýðý aslýnda kendi kiþisel gerçekliðine göre deðiþiyor.

Mathiasa not: hocam söylediklerine ilave; ABD öðrenci kredileri, hiç gelir yaratamayan Bioteknoloji þirketlerinin piyasa deðeri, Aþýrý borçlu finansal kurumlar (geçen yýl batanlar oldu), baský altýndaki ticari gayrimenkullerin fiyatlarý ve bunlarýn kredileri, 2021'de onaylanan düþük oranlý, deðiþken ve sabit faizli krediler... Bunlar da muhteþem 7'li ve cripto para piyasasýna ilave

[yelpaze]

Yukarýdakilere ilave olarak;
1999 rallisinden önce yeni halka arzlarla piyasa geniþlemesi yaþanmamýþtý, Sabancýlarýn'ki gibi hisse satýþlarý da olmadý. 1994'ten 1999 rallisine kadar geçen 6 yýl sürede borsaya çoðu küçük 135 yeni þirket geldi. Son 4 yýlda ise 176 þirket... Halka arz büyüklüðü olarak karþýlaþtýrdýðýmýzda %500 daha büyük piyasa kapitalizasyonu oldu.

1999 yýlýnýn en önemli konusu düþürülen faiz oranlarýndan çýkarýlan devlet tahvillerinin, daha sonra iflas edecek olan Demir Bank önderliðinde alýnarak hükümetin para programýna verilen destekti. O dönemde AB ve ABD'de faiz oranlarý %5-9 aralýðýndaydý.

TH'nin öngördüðü hareket esasen ihtimal dýþý deðil. Finans hisseleri öncülüðünde yeni bir zirve denemesi için borsanýn çok bahaneye ihtiyacý da yok. 1999 rallisi dediðimiz bile 1 aya sýðmýþ hareketti, 1993 rallisinin %100'lük son etabý da 1 ayda olmuþtu ancak koþullar yukarýda anlattýðým gibiydi.