Th trendhound ile hasbihal

[TRENDHOUND]

Piyasalardaki noise (gürültü=pek çok beklenti ve dedikodunun dolaşımda olması, her kafadan ses çıkması) yatırımcı getirilerini etkilemez. Son günlerde Nvidia'da %10'luk. Palantir'de %15'lik düşüş oldu. Nvidia önümüzdeki Çarşamba günü bilançosunu açıklayacak. Belki de Nvidia bu düşüşün tamamını 5 saniyede telafi edebilir, veya daha da düşebilir, ya da ikisinin arasında bir şey olabilir. Kısa vadede piyasanın nasıl olacağı konusunda hiçbir fikrim yok

[TRENDHOUND]

29 Ekim'de 212,19 dolar Nvidia'nın tarihi zirvesiydi. Nvidia son 15 günde 500 milyar dolar piyasa değeri kaybetti ve bu kimsenin umurunda değil gibi görünüyor; ama bundan önceki 10 ayda da 2 trilyon dolar ekledi (geçen yıl 1,5 trilyon dolar ekledikten sonra) ve yatırımcılar bu normalmiş gibi davrandı. Gelgelelim bunların hiçbiri normal değil. Öte yandan gözde teknoloji AI hisseleri olan Nvidia ve Palantir'in hem betası hem de volatilitesi aşırı yüksek.

[TRENDHOUND]

Oracle hisse fiyatı 2 ay önce %40 a yakın düşüş yaşamadan önce ne oldu da 345 dolara çıktı? Bu çıkışa neden olan olay şöyle gelişti: Parası olmayan bir şirketin başka bir şirketten bir sürü şey satın almalarını gerektirecek şeyler üretmeleri için ona yüklü miktarda para vereceği ve bu şirketin Oracle'a ilk siparişi veren şirkete para yatırdığı duyurusu geldi. Klasik dairesellik durumu işte. Ama bu hikaye gerçekten de işe yarayabilir. Oracle, Nvidia'dan fon alan ve Oracle'ın tedarikçisi haline gelen Open AI'ya büyük bir değer katabilir.

[TRENDHOUND]

Yapay zeka bulut platformu ve altyapısının gözdesi Coreweave'i (CRWV) ele alalım. Hisse senedi 5 ay önce 187 dolardı. Şu anda 77 dolar ve eksi 38 FK ile işlem görüyor. Bu şirket kötüye mi gidiyor yoksa iyiye mi gidiyor? Aslında çok daha iyiye gidiyor çünkü şirket beklentilerin üzerinde bilanço açıklamaya devam ediyor. Nasıl Palantir beklentileri aşmasına rağmen yüklü satışa maruz kaldıysa aynisi buna da oldu.

[TRENDHOUND]

Yapay zekanın "geliştirme" kısmı şu anda herkesin odaklandığı nokta. Nvidia'nın bu kadar popüler olmasının sebebi de bu. Yapay zekanın gelecekte bir fayda sağlayacağına inanılıyor ve Nvidia yapay zeka altyapısının (tüm bunları mümkün kılmak için gereken çiplerin) merkezinde yer alıyor. Birçok kişi buna "kazma kürek" aşaması diyor. Bir noktada, bunun kullanım ve uygulamaya yol açması gerekir. O noktadan sonra da bu kullanımın ekonomik olarak rasyonel hale gelmesi, yatırım getirisi sağlaması ve genel olarak üretkenliği artırması gerekir. Bu son aşama gerçekleşmezse, ikinci aşama durur (neden üretken ve olumlu bir etkisi olmayan bir şey yapalım ki) ve böyle olursa ilk aşama çok pahalı bir hataya dönüşür.

[TRENDHOUND]

Sorun şurada: "Dönüştürücü bir girişim" için duyulan büyük beklenti, ölü ağırlık tasfiyesi olmadan "inşa aşamasından kamu hizmeti aşamasına" geçemez. Geçmişte hep böyle oldu. İsterseniz 1800 lü yıllardaki demiryollarından başlayın, radyoya fiber optiğe medyaya telekomünikasyona kaya petrolüne kadar uzanın, kazananlar "yatırım rasyonelleştirildiğinde" ortaya çıktı tabi aşırı yatırım tasfiye edildikten sonra. Bu, insan doğasından kaynaklanan bir ekonomik yasadır (FOMO yasası). Aşırılık, "bir fırsatı kaçırma korkusundan" yani klasik açgözlülükten kaynaklanır.

[TRENDHOUND]

Balonlar arasında da fark var. "Üretken balonlar" ile "Kıtlık balonları" arasında ayrım yapmak lazım. "Üretken balon" durumunda, gelecekteki kârlara dair yanlış algıların tetiklediği aşırı yatırım ve aşırı sermaye harcamaları ortaya çıkar. Böylece varlıkların yeniden fiyatlandırılması ihtiyacı doğar ancak sonuç olarak bazı faydalı varlıklar hâlâ oradadır; gelgelelim artık çok daha fakirleşmiş olan eski sahiplerinin elinden çıkar ve başkalarının eline geçer. Kıtlık balonunda varlıklar üretken değildir, ancak kıtlık algısı fiyatları yükseltir. Oyun bittiğinde de geriye üretken bir varlık kalmaz; sadece değeri artık ortadan kalkmış bir şey kalır. Mesela 1600 lerin başında Hollandadaki lale çılgınlığı, 1980 lerdeki Japon gayrimenkulleri, 1970'lerde altının roketlemesi gibi. Kıtlık balonu patladığında geriye üretken bir şey kalmaz, sadece mülkiyet el değiştirmiştir ve varlık aşağı yönde ciddi şekilde yeniden fiyatlandırılmıştır. İçsel değer hikayesi bir anda yok olur gider. Yapay zeka teknolojisi ve altyapısı "üretkenlik" kategorisinde olabilir, ancak olası bir balon süreci ciddi bir değer düşüşüne ve mülkiyette ani bir değişikliğe yol açacaktır.

[TRENDHOUND]

Öte yandan "öz sermaye" ile finanse edilen ve "borç" ile finanse edilen girişimleri ayrı tutmak lazım. Bu ayırım, sistemik hale gelen balon patlamalarını anlamak için çok önemlidir. Mesela 2000 yılındaki dot.com çöküşünün en büyük özelliği, acının yalnızca havuzun içindekiler tarafından hissedilmesiydi. Havuz kenarındakiler veya havuz partisine gelmeyenler neredeyse hiç etkilenmediler.

Bu yapay zeka çılgınlığı olsa olsa öz sermaye ile (kurumsal yatırımcılar tarafından) finanse edilen bir üretken balon olabilir. Öte yandan TR'deki konut ve arsa fiyatlarındaki muazzam artışlar borç ile finanse edilen kıtlık balonudur.