Th trendhound ile hasbihal

[TRENDHOUND]

Piyasalardaki noise (gürültü=pek çok beklenti ve dedikodunun dolaþýmda olmasý, her kafadan ses çýkmasý) yatýrýmcý getirilerini etkilemez. Son günlerde Nvidia'da %10'luk. Palantir'de %15'lik düþüþ oldu. Nvidia önümüzdeki Çarþamba günü bilançosunu açýklayacak. Belki de Nvidia bu düþüþün tamamýný 5 saniyede telafi edebilir, veya daha da düþebilir, ya da ikisinin arasýnda bir þey olabilir. Kýsa vadede piyasanýn nasýl olacaðý konusunda hiçbir fikrim yok

[TRENDHOUND]

29 Ekim'de 212,19 dolar Nvidia'nýn tarihi zirvesiydi. Nvidia son 15 günde 500 milyar dolar piyasa deðeri kaybetti ve bu kimsenin umurunda deðil gibi görünüyor; ama bundan önceki 10 ayda da 2 trilyon dolar ekledi (geçen yýl 1,5 trilyon dolar ekledikten sonra) ve yatýrýmcýlar bu normalmiþ gibi davrandý. Gelgelelim bunlarýn hiçbiri normal deðil. Öte yandan gözde teknoloji AI hisseleri olan Nvidia ve Palantir'in hem betasý hem de volatilitesi aþýrý yüksek.

[TRENDHOUND]

Oracle hisse fiyatý 2 ay önce %40 a yakýn düþüþ yaþamadan önce ne oldu da 345 dolara çýktý? Bu çýkýþa neden olan olay þöyle geliþti: Parasý olmayan bir þirketin baþka bir þirketten bir sürü þey satýn almalarýný gerektirecek þeyler üretmeleri için ona yüklü miktarda para vereceði ve bu þirketin Oracle'a ilk sipariþi veren þirkete para yatýrdýðý duyurusu geldi. Klasik dairesellik durumu iþte. Ama bu hikaye gerçekten de iþe yarayabilir. Oracle, Nvidia'dan fon alan ve Oracle'ýn tedarikçisi haline gelen Open AI'ya büyük bir deðer katabilir.

[TRENDHOUND]

Yapay zeka bulut platformu ve altyapýsýnýn gözdesi Coreweave'i (CRWV) ele alalým. Hisse senedi 5 ay önce 187 dolardý. Þu anda 77 dolar ve eksi 38 FK ile iþlem görüyor. Bu þirket kötüye mi gidiyor yoksa iyiye mi gidiyor? Aslýnda çok daha iyiye gidiyor çünkü þirket beklentilerin üzerinde bilanço açýklamaya devam ediyor. Nasýl Palantir beklentileri aþmasýna raðmen yüklü satýþa maruz kaldýysa aynisi buna da oldu.

[TRENDHOUND]

Yapay zekanýn "geliþtirme" kýsmý þu anda herkesin odaklandýðý nokta. Nvidia'nýn bu kadar popüler olmasýnýn sebebi de bu. Yapay zekanýn gelecekte bir fayda saðlayacaðýna inanýlýyor ve Nvidia yapay zeka altyapýsýnýn (tüm bunlarý mümkün kýlmak için gereken çiplerin) merkezinde yer alýyor. Birçok kiþi buna "kazma kürek" aþamasý diyor. Bir noktada, bunun kullaným ve uygulamaya yol açmasý gerekir. O noktadan sonra da bu kullanýmýn ekonomik olarak rasyonel hale gelmesi, yatýrým getirisi saðlamasý ve genel olarak üretkenliði artýrmasý gerekir. Bu son aþama gerçekleþmezse, ikinci aþama durur (neden üretken ve olumlu bir etkisi olmayan bir þey yapalým ki) ve böyle olursa ilk aþama çok pahalý bir hataya dönüþür.

[TRENDHOUND]

Sorun þurada: "Dönüþtürücü bir giriþim" için duyulan büyük beklenti, ölü aðýrlýk tasfiyesi olmadan "inþa aþamasýndan kamu hizmeti aþamasýna" geçemez. Geçmiþte hep böyle oldu. Ýsterseniz 1800 lü yýllardaki demiryollarýndan baþlayýn, radyoya fiber optiðe medyaya telekomünikasyona kaya petrolüne kadar uzanýn, kazananlar "yatýrým rasyonelleþtirildiðinde" ortaya çýktý tabi aþýrý yatýrým tasfiye edildikten sonra. Bu, insan doðasýndan kaynaklanan bir ekonomik yasadýr (FOMO yasasý). Aþýrýlýk, "bir fýrsatý kaçýrma korkusundan" yani klasik açgözlülükten kaynaklanýr.

[TRENDHOUND]

Balonlar arasýnda da fark var. "Üretken balonlar" ile "Kýtlýk balonlarý" arasýnda ayrým yapmak lazým. "Üretken balon" durumunda, gelecekteki kârlara dair yanlýþ algýlarýn tetiklediði aþýrý yatýrým ve aþýrý sermaye harcamalarý ortaya çýkar. Böylece varlýklarýn yeniden fiyatlandýrýlmasý ihtiyacý doðar ancak sonuç olarak bazý faydalý varlýklar hâlâ oradadýr; gelgelelim artýk çok daha fakirleþmiþ olan eski sahiplerinin elinden çýkar ve baþkalarýnýn eline geçer. Kýtlýk balonunda varlýklar üretken deðildir, ancak kýtlýk algýsý fiyatlarý yükseltir. Oyun bittiðinde de geriye üretken bir varlýk kalmaz; sadece deðeri artýk ortadan kalkmýþ bir þey kalýr. Mesela 1600 lerin baþýnda Hollandadaki lale çýlgýnlýðý, 1980 lerdeki Japon gayrimenkulleri, 1970'lerde altýnýn roketlemesi gibi. Kýtlýk balonu patladýðýnda geriye üretken bir þey kalmaz, sadece mülkiyet el deðiþtirmiþtir ve varlýk aþaðý yönde ciddi þekilde yeniden fiyatlandýrýlmýþtýr. Ýçsel deðer hikayesi bir anda yok olur gider. Yapay zeka teknolojisi ve altyapýsý "üretkenlik" kategorisinde olabilir, ancak olasý bir balon süreci ciddi bir deðer düþüþüne ve mülkiyette ani bir deðiþikliðe yol açacaktýr.

[TRENDHOUND]

Öte yandan "öz sermaye" ile finanse edilen ve "borç" ile finanse edilen giriþimleri ayrý tutmak lazým. Bu ayýrým, sistemik hale gelen balon patlamalarýný anlamak için çok önemlidir. Mesela 2000 yýlýndaki dot.com çöküþünün en büyük özelliði, acýnýn yalnýzca havuzun içindekiler tarafýndan hissedilmesiydi. Havuz kenarýndakiler veya havuz partisine gelmeyenler neredeyse hiç etkilenmediler.

Bu yapay zeka çýlgýnlýðý olsa olsa öz sermaye ile (kurumsal yatýrýmcýlar tarafýndan) finanse edilen bir üretken balon olabilir. Öte yandan TR'deki konut ve arsa fiyatlarýndaki muazzam artýþlar borç ile finanse edilen kýtlýk balonudur.