http://share.matriksdata.com/share.a...04241358194784
bu selüloz ve ve türevlerini biri bana anlatabilir mi?:)
neyse buldum:)
Selüloz, ß-Dglikoz polimeri.
Selüloz nedir?
Karbon, hidrojen ve oksijenin belirli oranlarda birleþmesinden meydana gelen organik bir maddedir.
Tabiatta saf olarak pamukta, birçok genç bitkilerin hücrelerinde rastlanýr. Pamuk, dokuma endüstrisinde kullanýldýðý için selüloz, bol ve ucuz olan odun, saman, pamuk sapý, pirinç sapý gibi çeþitli bitkilerden elde edilir. Baþlý baþýna bir endüstri kolu yaratan selüloz, kaðýt, suni ipek, selofan, patlayýcý ve plastik maddelerin yapýmýnda kullanýlýr.
Pamuk ipliklerinin % 90’dan fazlasý, odunun kabaca % 50’si, samanýn % 30’u selülozdur. Bazý plastik ve kumaþlarýn üretiminde de kullanýlmakla beraber, selülozun en büyük kullanma sahasý kaðýt sanayiidir. Selülozun yapýlan analizinde % 44 karbon, % 6,2 hidrojen ve % 49 oksijen ihtiva ettiði görülür. Bu bileþim C 6 H 10 O 5 bileþimine karþýlýk gelir. Saf selüloz hidroliz edildiðinde takribi % 95 verimle D-glikoza (C 6 H 12 O 6 ) dönüþür. Bu ve benzeri çalýþmalardan selülozun yapý biriminin bir anhidro-glikoza karþýlýk olduðu görülür.
Yani selülozun yapý taþý, bir D-glikoz molekülünün bir su molekülü eksiðine karþýlýktýr. Bu anhidro-glikoz birimleri, defalarca tekrarlanarak bir zincir molekül meydana getirirler. Bu birimlerin tekrarlanma sayýsý, odunda 600’den 1000’e, pamuk ipliklerinde ise 3500’e kadar deðer alýr. Her bir anhidro-glikoz biriminin üç tane hidroksil (OH) grubu vardýr. Bu gruplar ticari deðeri olan ürünlerin (selüloz nitrat, selüloz asetat ve etil selüloz gibi) türetilmesine imkan saðlar.
1820’den sonra özellikle Gay-Lussac ve Payen tarafýndan incelenen selüloz, endüstrinin temel hammaddeleri arasýnda yer aldý. Özellikle kumaþ, kaðýt, patlayýcý maddeler, plastik endüstrisinde ve fotoðrafçýlýkta vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Sözgelimi, selülozun alkali çözeltileri girdiði tepkimeler sonucunda elde edilen alkaliselüloz, suyla yýkandýðýnda merserize selülozu verir. Bu özelliðinden pamuðun merserizelenmesine yararlanýlýr.
Alkaliselüloz karbonsülfürle yoðunlaþarak viskoz denilen yapay ipeðin üretilmesinde kullanýlan alkali ksantojenat elde edilir. Uzun süre sülfirikasit etkisinde tutulan selüloz, önce destrin sonra glikoz durumunda hidrolize uðrar. Sülfürikasidin kaðýt üzerindeki kýsa süreli etkisi bir büzülmeye ve bitkisel parþömen (sülfürlenmiþ kaðýt) oluþumuna neden olur. Nitrik asit aralarýnda bir mononitroselüloz, dinitroselüloz ve trinitroselüloz bulunan nitroselülozlan (pamuk barutu) verir. Patlayýcý madde kimyasýnda çok önemli bir yere sahip olan bu madde, kolodyum ve selüloit üretiminde kullanýlýr.
Astetik anhidritle hidroksit kümelerinin esterleþmesinden selüloz asetatlar elde edilir. Bunlar asetatlý ipek ve rodoit gibi bazý saydam plastiklerin üretiminde hammadde olarak kullanýlýr. Pamuðun tanelenmesi sýrasýnda toplanan kýsa lifler, kimsayal odun hamuru, eski kaðýt parçalarý, talaþ mantar vb endüstride kullanýlan selülozun baþlýca elde edilme kaynaklandýr. Selüloz üretiminde dünyada baþ sýrayý ABD alýr, onu, Kanada, Ýsveç, Finlandiya ve Japonya izler.
Fiziksel ve kimyasal özellikleri
Selüloz su ve benzen, alkol, aseton, kloroform gibi organik çözücülerde çözünmez. Odun selülozunun % 85’i, % 75,5’lik sodyum hidroksit çözeltisinde çözülmez. Buna keyfi olarak "alfa selüloz" ismi verilmiþ olup, bu kýsým rejenere selüloz ve çeþitli selüloz türevlerinin üretiminde geniþ çapta kullanýlýr. Selülozun seyreltik sodyum hidroksitle muamelesinden merserize pamuk elde edilir. Selüloz, schweitzer çözeltisi adý verilen, bakýr-II-hidroksit ve deriþik amonyum hidroksit karýþýmýnda çözünür. Çözelti, ince deliklerden bir asit banyosundan geçirildiðinde rejenere selüloz elde edilir. Rejenere selüloz piyasada viskoz rayonu ismini alýr.
Etil selüloz: Selülozun bir eter türevi olup, selüloz liflerinin sodyum hidroksit ve etil klorürle muamelesinden elde edilir. Etil selüloz plastikleri, geniþ bir sýcaklýk aralýðýna karþý dayanýklýlýk gösterir. Keza bu plastiklerin suya, kuvvetli bazlara, yaðlara karþý dayanýklýlýðý fazla olup, yüzeyleri de parlaktýr. Bazý otomobil aksamlarýnda ve ambalajlamada kullanýlýrlar.
Selüloz asetat: Selülozdan elde edilen termoplastik bir reçinedir. Selüloz asetat, 60-97°C arasýnda yumuþayan, 260°C’de eriyen kokusuz, beyaz renkli bir toz veya lapa þeklindedir. Odun veya pamuk selülozunun sülfürik asit mevcudiyetinde, asetik asit ve asetik anhidritle muamelesinden elde edilir. Meydana gelen ürün kýsmen hidroliz edilir.
Son halde selülozdaki her bir glikoz birimi ortalama 2-2,5 asetat grubu ihtiva eder. Selüloz asetat; reçineli verniklerin, sun’i deri, piyasada asetat ismi verilen þeffaf kaðýtlarýn ve bazý plastiklerin üretiminde ve muhafaza kaplamacýlýðýnda kullanýlýr. Selüloz asetat bir plastik olarak kullanýlacaðýnda, plastikleþtiricilerle ve boyar maddelerle birleþtirilir.
Bu plastikler oldukça saðlam olup, kolay alev almazlar. Oyuncaklarda, çatal, býçak, alet saplarýnda, radyo vb. aletlerde kullanýlýr. Selüloz asetat lifleri ipeðe benzeyen, saðlam, kolay boyanan ve giyimi iyi olan ürünlerin imalatýnda kullanýlýr. Bu lifler, selüloz asetatýn asetondaki çözeltisini ince yarýklardan, bir sýcak hava akýmýnda geçirilmesiyle elde edilir.
Böylece aseton buharlaþarak lifleri terkeder. Selüloz asetat filmi elde edileceði zaman, çözelti bir tabaka halinde yaydýrýlýr. Çözücü uçtuðunda geriye selüloz asetat filmi kalýr. Selüloz asetat filmleri de, fotoðraf filmlerinde, ses kayýtlarý için manyetik teyplerde, paketlemede vs. kullanýlýr.
Selüloz Nitrat: Selülozun nitrat asidiyle reaksiyonundan meydana gelen yanabilen bir madde. Nitro selüloz olarak da bilinir. Patlayýcý maddelerde ve koruyucu filmlerde kullanýlýr. Selüloz nitrat, imalatýnda, pamuk iplikleri veya yumuþak odun selülozu, nitrat asidi, sulfat asidi ve sudan ibaret bir karýþýma katýlýr. Birkaç dakika sonra artýk asit santrifüjle alýnýr, selüloz nitrat kaynar suda 24 saat kadar bekletilerek kalan asidin de giderilmesi saðlanýr. En sonunda alkolle hafifçe yýkanýr.
“Ölüm ve Vergiler dýþýnda hiçbir þey kesin deðildir.”
Burada yer alan bilgi, yorum ve tavsiyeler kendime aldýðým notlardýr.Bu bilgilere dayanýlarak yatýrým kararý verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doðurmayabilir
Yer Ýmleri