Psikolojik YAS süreci
1.Ýnkâr 2.Kýzgýnlýk/öfke 3.Pazarlýk 4.Depresyon 5.Kabullenme
Hiç öyle birþey olmaz. Herkes bankadan parasýný çeker ve banka kuru dýþýnda karaborsa kuru oluþur. Bankada 6 tl karaborsada 30-40 tl gibiöyle bir durumda döviz mevduatýn yanýnda tl mevduatta çekilir. Bankada %8 faiz yerine altýn kara borsa döviz gibi yerlere gider para. Mevduatsýz kalan bankalar kredileri geri çaðýrýr vs. Mal fiyatlarý karaborsaya düþer. 10 yýlda toparlanamayacak bir hâl alýrýz.
Tabi bunlar saçma bir senaryo hiçkimse böyle birþey yapmaz. Dalgalý kurda býrakýrsýn dövizi uçsada geri gelir.
Canýn bile emanetken, Kaybedecek neyin olabilir ki?
-Þu an Türkiye'de döviz kurlarý - her ne kadar kamunun fiyat oluþum mekanizmasýna müdahaleleri olsa dahi- arz ve talebe göre serbestçe oluþuyor.Merkez Bankasýnýn ,serbest piyasa rejiminde, hiç bir tarafa karþý kurun seviyesi ile ilgili bir yükümlüðü yok.
-Sabit kur rejiminde ise merkez bankasýnýn tüm taraflara yükümlüðü vardýr.Örneðin 1usd:6 TL dersen,dolar getirene 6 TL veririrsin ama 6 TL getiren herkese de merkez bankasý 1 dolar vermek zorundadýr.Yani merkez bankasý,örneðin önümüzdeki 1 yýl içinde 156 milyar dolar borç ödemesi olan özel sektör,borç vadem geldi al 6 TL'yi karþýlýðýnda 1 dolar ver,borcumu ödeyeceðim dediði zaman bunu temin etmek zorundadýr.TL varlýklarý satýp yurt dýþýna giden yabancýlara 6 TL den dolar vermek zorundadýr,yurt dýþýna turistik amaçlar için gidenlere,ithalat yapanlara 6 TL karþýsýnda 1 dolar vermek zorundadýr.Zaten sabit kur sisteminde sadece kamu borçlanabilir,sabit kur rejimine geçilmesiyle birlikte özel sektörün borç çevirmesi de biter,vadesi gelen borçlar kapatýlýr yenilenmez.Özal döneminde serbest kambiyo rejimine geçilinceye kadar böyleydi.Yabancý yatýrýmcýlar 3 þart ileri sürdü:1)Kurlarýn serbestçe oluþtuðu,sermaye hareketlerinin serbest olduðu kambiyo rejimi 2)En az 2 rating kuruluþunun Türkiye'nin kredi notunu belirlemesi 3)Uluslararasý tahkimin Türkiye devleti tarafýndan kabulü.Bu þartlar gerçekleþtikten sonra bankalarýmýz ve þirketlerimiz yurt dýþýndan borçlanmaya baþladýlar.
-Merkez Bankasý rezervleri çok yetersiz olduðundan büyük döviz kýtlýðý olur,döviz karaborsasý oluþur,ithalatçýlar ve yurt dýþýna gidenler dövizi çok yüksek pariteden karaborsadan bulmaya çalýþýr.
Ýsterse denensin de ne olduðunu hep beraber görürüz.Yaþý fiilen sabit kur rejimini görmeye yeten birisi olarak olarak söylüyorum,bunlarý yaþadýk, üniversite öðrencisiyken yurt dýþýna giderken resmi kurun 2 katýna kapalýçarþýdan döviz aldýðýmý hatýrlarým.
Yer Ýmleri